Aktualności

Od kwietnia br. odbywają się prace archeologiczno – ekshumacyjne prowadzone na cmentarzysku ofiar zbrodni stalinowskich w Kijowie-Bykowni. Jest to już czwarty sezon prac finansowanych przez Radę Ochrony Pamięci Walk i Męczeństwa a nadzorowanych przez ekipę archeologiczną z Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu pod kierownictwem prof. Andrzeja Koli.



Prace archeologiczno-ekshumacyjne z udziałem polskich archeologów trwają w Kijowie z przerwami od 2001 r. Podczas czterech sezonów przebadano w sumie 207 grobów wydobywając z nich szczątki ponad 2000 osób. Okazało się, iż wcześniejsze ekshumacje zostały przez KGB prowadzone bardzo niestarannie i w grobach nadal znajdują się szczątki kostne oraz przedmioty osobiste ofiar. Skutkiem wcześniejszych działań KGB w grobach oprócz paru wyjątków wszystkie kości są przemieszane i zdekompletowane. Praca archeologów polega na precyzyjnej lokalizacji wszystkich grobów, dokumentowaniu ich wymiarów, a także na inwentaryzacji i identyfikacji kości jak również znalezionych przedmiotów. Podczas prac prowadzona jest również pełna dokumentacja zwłaszcza rzeczy osobistych znalezionych w grobach. Na podstawie znalezionych artefaktów okazało się, że w części jam grobowych znajdowane są przedmioty wyłącznie polskie takie jak kubki, garnuszki, szczotki do zębów, okulary, guziki, medaliki itp. Odczytano na nich sygnatury polskich przedwojennych wytwórców lub inne napisy w języku polskim. Na tej podstawie zidentyfikowane te groby jako zawierające szczątki obywateli polskich. Do 2011 odkryto 69 takich grobów, z których wydobyto szczątki 492 osób. W pozostałych jamach spoczywali Rosjanie i Ukraińcy zamordowani przez NKWD w latach tzw. wielkiej czystki w latach 1934 - 1939. 

W Kijowie – Bykowni spoczywają Polacy - więźniowie z więzień zachodniej Ukrainy, a więc z terenów południowo-wschodniej Polski, z takich miast jak Lwów, Stryj czy Włodzimierz. Są to urzędnicy, żołnierze, funkcjonariusze policji i część inteligencji aresztowana przez NKWD po wkroczeniu Armii Czerwonej 17 września 1939 r. O obecności żołnierzy polskich świadczą liczne znaleziska guzików wojskowych, fragmenty obuwia (trzewiki i buty oficerskie), destrukt menażki, a także jeden nieśmiertelnik. Podczas badań znaleziono także identyfikator policyjny. Co ciekawe guziki wojskowe obszyte zostały materiałem. Prawdopodobnie więźniowie dostali zakaz noszenia elementów umundurowania zawierających polską symbolikę i z braku cywilnych guzików obszywali je materiałem. Zdecydowana większość znajdywanych przedmiotów jest jednak pochodzenia cywilnego.

Po zinwentaryzowaniu wszystkie szczątki kostne złożone zostaną do przygotowanych mogił. Rosjanie i Ukraińcy spoczną przy pomniku z 1971 roku, gdzie znajdują się również odkryte w poprzednich latach szczątki Polaków a kości naszych rodaków odkryte w tym roku złożone zostaną do oddzielnego grobu.

Uroczysty pogrzeb wszystkich ofiar stalinowskiego terroru odbył się w czwartek 30 czerwca.

Z ramienia Narodowego Instytutu Dziedzictwa w pracach uczestniczył, w dniach 20 - 27 czerwca, Jakub Wrzosek z Działu Archeologii NID.