Aktualności

W dniu 24 listopada 2011 miało miejsce spotkanie przedstawicieli Narodowego Instytutu Dziedzictwa z władzami Uniwersytetu im. Jurija Fedkowicza w Czerniowcach. Siedziba Uniwersytetu, dawny pałac prawosławnych biskupów bukowińskich, znalazł się w tym roku wśród obiektów wpisanych na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO. 15 grudnia 2011 ma odbyć się uroczyste wręczenie nominacji.

Zatem nic dziwnego, że tematem rozmów były możliwości i warunki współpracy polsko - ukraińskiej w zakresie wymiany doświadczeń związanych z ochroną, zarządzaniem i udostępnianiem miejsc Światowego Dziedzictwa. Gospodarze przedstawili pokrótce dzieje starań o wpis na Listę UNESCO, dokumentację wpisową oraz problemy związane z konserwacją obiektu i zarządzaniem zespołem zabytkowym. Przedstawiciele Narodowego Instytutu Dziedzictwa poruszali problematykę systemu ochrony zabytków w Polsce, miejsce NID w tym systemie oraz tematykę współpracy z gospodarzami miejsc Światowego Dziedzictwa na przykładzie obiektów z Małopolski. Omawiano także zagadnienia współpracy międzynarodowej w oparciu o doświadczenia w zarządzaniu Parkiem Mużakowskim i zgromadzone podczas pracy nad opracowaniem transgranicznego wniosku o wpis na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO cerkwi drewnianych z regionu karpackiego Polski i Ukrainy. Ustalono wspólne pola zainteresowań, potrzebę wymiany doświadczeń eksperckich oraz wstępny harmonogram działań na przyszłość.

W spotkaniu uczestniczyli ze strony Ukraińskiej Rektor Stefan Melnyczuk, Prorektor d/s nauczania Tamara Marusyk. Dr arch. Irina Korotun, główna autorka wniosku o wpis na Listę UNESCO siedziby czerniowieckiej uczelni oraz Naczelnik Wydziału Ochrony Dziedzictwa Kulturowego Urzędu Miasta Czerniowce Ołena Puszkowa. Gościem spotkania był również Włodzimierz Gerycz kierujący Państwowym Historyczno - Archeologicznym Rezerwatem Miasta Żółkwi, członek zespołu przygotowującego dokumentację do wniosku o wpis na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO cerkwi drewnianych z regionu karpackiego Polski i Ukrainy. Stronę polską reprezentowali Mariusz Czuba, Zastępca Dyrektora Narodowego Instytutu Dziedzictwa, Jerzy Szałygin Kierownik Działu Ewidencji i Rejestru Zabytków NID oraz Andrzej Siwek Kierownik Oddziału Terenowego NID w Krakowie.

Należy podkreślić, że Uniwersytet w Czerniowcach, należy do najstarszych, nieprzerwanie działających wyższych uczelni Ukrainy. Powstał w 1875 na mocy dekretu austro-węgierskiego cesarza Franciszka Józefa I, w stolicy cieszącej się autonomią prowincji Bukowina. W okresie 1918 – 1940 funkcjonował, jako wyższa uczelnia Królestwa Rumunii. Od 1940, po przyłączeniu części Bukowiny do radzieckiej Ukrainy, jest uczelnią z ukraińskim językiem wykładowym.

Główną siedzibą Uniwersytetu od 1956 jest dawny pałac biskupów bukowińskich i dalmatyńskich w Czerniowcach. To obiekt zabytkowy zasługujący na uwagę i poznanie. Zespół monumentalnych budowli powstał w latach 1864 – 1882 według projektu czeskiego architekta Józefa Hlavki. Znalazły tu pomieszczenie rezydencja metropolitów, urzędy metropolitalne, seminarium duchowne oraz cerkiew seminaryjna pod wezwaniem Świętych Bazylego Wielkiego, Jerzego Teologa i Jana Złotoustego. Zespół wzbogacały park – arboretum, zabudowa gospodarcza, wytwórnia świec. Budowle stanowią reprezentatywny i okazały przykład architektury dojrzałego historyzmu. Były postrzegane, jako nawiązanie do tradycji bizantyńskich. Stylu, zgodnie z duchem historyzmu, rozumianego, jako najbardziej odpowiedni dla podkreślenia znaczenia siedziby prawosławnego metropolity autonomicznej i wielonarodowej Bukowiny, pozostającej w granicach c. i k. Monarchii. Faktycznie w okazałej architekturze ceglanych gmachów z bogatym detalem dekoracyjnym pobrzmiewają echa gotyku, wczesnorenesansowej architektury florenckiej i weneckiej. Jeśli jest odniesienie do Bizancjum, to raczej za pośrednictwem wzorów z Rawenny. W sylwecie gmachów schodkowe szczyty korespondują z cerkiewnymi kopułami. Ceglane elewacje ożywiają wieńczące je wielobarwne dachy z wzorami układanymi z barwnie szkliwionych dachówek. Niestety w niewielkim zakresie przetrwały wnętrza. W części rekonstruowane są najbardziej reprezentacyjne sale – Marmurowa (Synodalna) i Czerwona oraz wnętrze cerkwi domowej Metropolitów. Oryginalne pozostały wnętrza cerkwi seminaryjnej, z okazałym ikonostasem podarowanym tu z Wiednia i detalami dekoracyjnymi nawiązującymi do tradycji mołdawskich. Przetrwał również park, lecz czeka jeszcze na pełną rewaloryzację.

Okazała rezydencja miała podkreślać znaczenie bukowińskich Metropolitów i potęgę patronującej im monarchii. Jest to znakomity przykład europejskiej architektury dziewiętnastego stulecia oraz miejsce, w którym skupiały się ważne wątki życia duchowego wielonarodowej Bukowiny.