Dlaczego warto chronić dziedzictwo?

Dziedzictwo jest wyznacznikiem naszej tożsamości, a jego ochrona jest naszym konstytucyjnym obowiązkiem.

Zabytki, dzieła sztuki, tradycja i dorobek kulturalny stanowią ważną część polskiego, europejskiego i światowego dziedzictwa. Stanowią o naszych korzeniach i naszej tożsamości. Dają nam odpowiedź na pytanie kim jesteśmy, kształtują naszą świadomość oraz pozwalają funkcjonować w przestrzeni fizycznej, społecznej i myślowej. Bez tożsamości trudno mówić o współpracy na rzecz przyszłości. Fundamentem tożsamości jest dziedzictwo kulturowe.

Dynamiczny rozwój ekonomiczny, kulturalny i społeczny, jakiego w ostatnich latach doświadcza Polska, otwiera możliwość modernizacji kraju po okresie zastoju i zniszczeń czasów PRL-u. Pozytywnym zjawiskom towarzyszą jednak destrukcyjne działania, przez co zachowane przez wieki przestrzenie zmieniają swój wygląd: likwiduje się parki i ogrody, burzy lub przebudowuje historyczne budynki, niszczy się detal architektoniczny, drewnianą ozdobną stolarkę zastępuje się oknami plastikowymi, metalowe detale, kute kraty, klamki i zamki oddaje się na złom, elementy rzemieślniczego rękodzieła zastępowane są przez przedmioty produkowane przemysłowo, niszczy się stanowiska archeologiczne, unifikuje się fragmenty miast przez co zatracają swoją odmienność etc.

Tego typu negatywne działania wynikają z braku świadomości wartości zabytków i całego dziedzictwa. Wszelkiego rodzaju zabytki są bowiem nośnikami treści kulturowych, dokumentami historii i świadkami przeszłości. Ich unikalność przejawia się w wartościach historycznych, artystycznych lub naukowych zawartych w oryginalnej substancji zabytku. Stanowią materialne świadectwa poszczególnych etapów rozwoju szeroko pojętej kultury i sztuki, historycznych wydarzeń i przemian obyczajowo – kulturowych. Zaniechanie ich ochrony oznacza nieodwracalne straty dla kultury, rozwoju nauki oraz kształtowania tożsamości kulturowej.

Obecnie, obok ugruntowanych w tradycji form ochrony i opieki nad zabytkami, jak działania konserwatorskie przy zagrożonych obiektach zabytkowych, tworzeniu kolekcji muzealnych czy dokumentowaniu i popularyzacji szeroko pojętych działań związanych z dziedzictwem, daje się zauważyć również działania, związane z dążeniem społeczności lokalnych do odbudowy tożsamości kulturowej. Dziedzictwo coraz częściej traktowane jest jako ważny czynnik rozwoju lokalnego, sposób na przyciągnięcie turystów, tworzenie nowych miejsc pracy oraz kreowanie pozytywnego wizerunku danego regionu. Dziedzictwo kultury materialnej i niematerialnej regionów jest jednym z istotniejszych elementów aktywności lokalnej, pozwalającym na odrodzenie i rozwój małych ojczyzn.