Bitwa pod Gorlicami i cmentarze wojenne z I wojny światowej

GDZIE: Gorlice (i okolice), woj. małopolskie
CO: Bitwa pod Gorlicami i cmentarze wojenne z I wojny światowej

   

Gorlice, założone w 1354 roku przez Deresława I Karwacjana, pomimo 30 tysięcy mieszkańców, jest bardzo atrakcyjnym i niesamowitym miastem. Plac przy rynku jest świetnym miejscem do spotykania się młodych ludzi, gdy w zimie jest piękna, duża choinka, a w lecie urządzane zgromadzenia ważnych świąt, takich jak Dzień Ziemi.

Wokół placu znajduje się liczna ilość sklepów odzieżowych oraz wejście na drogę 3 Maja, na której rozmieszczone są księgarnie, sklepy, biblioteki, kafejki i wiele więcej.

Mało kto wie, że tutaj rozpętała się jedna z najważniejszych bitew I Wojny Światowej…
Aby dowiedzieć się więcej o bitwie gorlickiej, udaliśmy się do Muzeum Regionalnego. Pani przewodniczka opowiedziała nam o przebiegu bitwy, wykorzystując makietę, a także o postaciach związanych z tym wydarzeniem.

Makieta znanej Bitwy Pod Gorlicami, w skali 1:5000, znajdująca się w Muzeum Regionalnym PTTK w Gorlicach, jest przedstawiona w kontraście geograficzno-kulturowym, pokazuje starcia sił austriacko- niemiecko-węgierskich z wojskami rosyjskimi. W muzeum można także znaleźć mniejszą makietę „walki w okolicach Mszanki” z żołnierzami.

Co więcej, piętro niżej w Muzeum Regionalnego PTTK, znajduje się też Gabinet Figur Woskowych.









Co ciekawe… braliśmy udział w Konferencji „Znaki Pamięci – śladami I wojny światowej”, która rozpoczęła się o godzinie 10:00, dnia 24 Października 2009 roku w Domu Polsko–Słowackim, a skończyła około godziny 15:30.

Bitwa gorlicka była przełomowym wydarzeniem na froncie austriacko-rosyjskim i złamała w znacznej mierze rosyjską siłę zaczepną. Armia carska nigdy już nie zagroziła sercu monarchii austrowęgierskiej i nigdy nie zbliżyła się nawet do terenów Beskidu Niskiego.

Początkowy przebieg

O godzinie 6 rano, 2 maja ponad tysiąc dział niemieckich i austriackich otworzyło ogień ostrzeliwując pozycje Rosji przez blisko 4 godziny. Nieprzyjacielska artyleria, prawie w tym czasie nie odpowiadała nie chcąc przedwcześnie zdradzić swej pozycji.

O godzinie 10 ostrzał artylerii przeniósł się na tyły Rosjan i do szturmu ruszyła piechota. Wtedy też okazało się, przygotowanie artyleryjskie nie wszędzie odniosło zamierzony skutek…







W Gorlicach i okolicznych wioskach znajduje się wiele cmentarzy z okresu I Wojny Światowej. Jedne z nich są piękne, często odwiedzane przez mieszkańców inne zapomniane… My odwiedziliśmy kilka i chcielibyśmy je przedstawić:












Cmentarz nr 123 na Wzgórzu Pustki w Łużnej

Wzgórze Pustki, liczące 446 m n.p.m. położone w Łużnej na Pogórzu Ciężkowickim miało duże znaczenie strategiczne dla dowództwa armii austrowęgierskiej. To tutaj podczas tzw. „Operacji Gorlickiej” miało dojść do przełamania oporu wojsk radzieckich i rozpoczęcia ofensywy w kierunku Przemyśla. Przejęcie nad nim kontroli umożliwiało sprawne przerzucanie oddziałów w stronę Gorlic i dalej na wschód. Nie dziwi więc fakt, że było zaciekle atakowane i równie zaciekle bronione.







Władze niemieckie i austrowęgierskie uważały, że poległym żołnierzom wszystkich armii, w tym i wrogich, należy się godne miejsce spoczynku. Na wzgórzu powstał największy w Galicji Zachodniej cmentarz wojenny nr123 Łużna – Pustki. Zbudowany w latach 1917-1918 zajmuje powierzchnię 2,90 hektarów. Autorami projektu są architekci: Polak Jan Szczepkowski oraz Słowak Dusan Jurkowic.










Cmentarz wojskowy nr 91 w Gorlicach

   

Lokalizacja: szczyt Góry Cmentarnej w Gorlicach
Projekt cmentarza: Emil Ladwieg
Projekt postumentu: Gustaw Ludwig
Powierzchnia: 9216 m2, ok. 130x75 m.
Miejsce pochówku ciał żołnierzy walczących w okresie I wojny światowej.
Pochowano tutaj 425 żołnierzy armii austrowęgierskiej, 287 żołnierzy armii rosyjskiej i 140 żołnierzy armii niemieckiej. 161 mogił zbiorowych i 140 pojedynczych.

Najważniejsze elementy:

Cmentarz nr 67 – Ropica Górna

 

Projektował Hans Mayr. Obiekt pomimo że znajduje się na podmokłej łące, po remoncie jest w bardzo dobrym stanie. Przywrócono mu pierwotny wygląd z wyjątkiem ustawienia wysokiego drewnianego krzyża, który wieńczył masywny postument w tylnej części cmentarza. Na cmentarzu tym spoczywa 83 żołnierzy austrowęgierskich z 28. pułku landwehry rekrutującego żołnierzy w okolicach miast: Pisek, Jindřichův Hradec i Benešov, składającego się w 79 % z Czechów...

Niedawno rodzina poległego i pochowanego na nim żołnierza czeskiego wystawiła nagrobek złożony z betonowej stali z tablicą ze zdjęciem oraz krzyża ze stalowych kształtowników z zawieszoną na nim żołnierską czapką wykonaną z blachy. Piękny pomnik - całkiem pasuje do kompozycji cmentarza - świadczy zarówno o pamięci bliskich, jak też o tym że praca polegająca na utrwaleniu nazwisk galicyjskich bohaterów nie poszła na marne.

Cmentarz nr 99 – Kobylanka

Obiekt ten zaprojektował Hans Mayr, dla uczczenia pamięci 22 żołnierzy armii niemieckiej. Bardzo dobrze opisano go w pracy Brocha i Hauptmanna: Pośród grupy wysokich drzew iglastych, blisko folwarku w Kobylance, znajduje się ładna, smukła, dobrze zachowana kapliczka, wykonana z czerwonej cegły. Wznosi się ona wśród koron drzew otoczona niskim ceglanym cokołem z kratą z żelaznych sztab. Przed tą kapliczką uszeregowano mogiły niemieckich żołnierzy, tworząc cmentarz nr 99. Ogradzając to miejsce, artysta posłużył się istniejącą już formą kraty, a w osi podłużnej tego małego cmentarza, wzniósł skośnie zadaszony portal z lekko łukowatym otworem furty.

W okresie I listopada odwiedziliśmy cmentarze leżące blisko naszej szkoły, zrobiliśmy porządki i zapaliliśmy znicze.

 

Zaprezentowaliśmy także nasze dokonania nauczycielom, rodzicom, kolegom z naszej szkoły, organizację wystawę naszych prac z krótkimi informacjami o cmentarzach.

KTO: Michał Waląg, Katarzyna Łapińska, Karolina Kwaśniak, Anna Maria Dziubyna, Aleksandra Marciniec z Miejskiego Zespołu Szkół nr 5 w Gorlicach

Współpraca: M. Sikora, M. Gotfryd, L. Molecka, O. Pyrz, P. Nowodworski, P. Paruzel

Opiekun: M. Dobek