Mała Polska (Bursztych, Janowo, Kramowo, Nowe Lignowy i Małe Pólko) – enklawa polska na ziemiach niemieckich po plebiscycie w 1920 roku

GDZIE: Janowo, woj. pomorskie
CO: Mała Polska (Bursztych, Janowo, Kramowo, Nowe Lignowy i Małe Pólko) – enklawa polska na ziemiach niemieckich po plebiscycie w 1920 roku

Mała Polska
Została utworzona z pięciu wsi (Bursztych, Janowo, Kramowo, Nowe Lignowy i Małe Pólko), którym nadano symboliczna nazwę w dowód uznania i szacunku bohaterskiej postawy mieszkańców, którzy podczas plebiscytu w 1920 roku opowiedzieli się za przynależnością do Polski. Przez 19 lat trwała „Mała Polska”.

Mapka „Małej Polski” została zamieszczona w prasie polskiej po zakończeniu plebiscytu. Fotografia z Izby Pamięci w Szkole Podstawowej w Janowie.






















Święto Niepodległości obchodzone 11.11.2009r.

Warsztaty

Braliśmy udział w warsztatach, podczas których utrwaliliśmy wiadomości o historii „Małej Polski”, czyli obecnego Janowa oraz wspólnie wysłuchaliśmy pieśni patriotycznych.









Izba Regionalna

Po warsztatach udaliśmy się do Izby Regionalnej, która stała się równie interesującym miejscem. Znajdowało się tam wiele eksponatów, służących naszym przodkom w codziennym życiu, a także różne sprzęty wojskowe.









Izba Pamięci Walki o Polskość

W Izbie Pamięci zapoznaliśmy się z osobami, których działania przyczyniły się do walki o polskość tych ziem. Mieszkańcy tej wsi nigdy nie tracili nadziei na lepszą przyszłość. Wierzyli, że Polska odzyska wolność.








Artykuł w prasie lokalnej

20 listopada 2009 roku ukazał się artykuł w Kurierze Kwidzyńskim na temat niecodziennych obchodów Święta Niepodległości przez uczniów ze szkół z Tychnów i Janowa.




Grupa badawcza w Izbie Pamięci

2 grudnia 2009 roku udaliśmy się do Szkoły Podstawowej w Janowie, gdzie pogłębialiśmy naszą wiedzę na temat „Małej Polski” przeglądając i analizując dokumenty oraz eksponaty znajdujące się w Izbie Pamięci.









   
Tak pracowaliśmy                                    Poszukujemy wiadomości w starych           Szkoła Podstawowa w Janowie
                                                                dokumentach

Szkoła została zbudowana w latach 1987-1989. Jest ona Pomnikiem Bojowników o Polskość Powiśla, Warmii i Mazur w Janowie. Przed szkołą znajduje się pamiątkowa tablica.

Figurka Matki Boskiej – pamiątka szczęśliwego wyniku walki plebiscytowej

 

Akt erekcyjny

W figurkę Matki Boskiej wmurowano butelkę z aktem erekcyjnym o następującej treści:

„W imię Trójcy Świętej. Przekazujemy potomnym na wieczną pamięć wsie Janowo, Bursztych, Nowe Lignowy, Kramowo i Małe Pólko, które przez plebiscyt 16-go sierpnia 1920 roku powróciły do Polski i zbudowały ten pomnik ku czci błogosławionej Marii Dziewicy”.






Symboliczna mogiła pomordowanych Janowiaków

Na cmentarzu przy kościele p.w. św. Jana Chrzciciela w Janowie znajduje się symboliczny grób 16 pomordowanych działaczy polskich, rozstrzelanych przez hitlerowców w Lesie Szpęgawskim we wrześniu 1939r. W mogile pochowano prochy, które pobrano z Lasu Szpęgawskiego, gdyż nie było możliwości znalezienia zwłok zamordowanych braci.

1 września 1939 roku

Mała Polska stała się terenem represji i terroru. Niemcy tropili szczególnie tych mieszkańców Janowa, którzy aktywnie działali w okresie plebiscytu oraz istnienia „Małej Polski”. Aresztowali działaczy plebiscytowych: 16-tu z nich zamordowali w Lesie Szpęgawskim, pozostałych osadzili w obozach koncentracyjnych.

(obraz16)Udaliśmy się na cmentarz w celu uporządkowania mogiły 16-stu pomordowanych Jankowiaków oraz zapalenia zniczy, by uczcić ich pamięć

„Oddali życie za wolność tej ziemi. Zamordowani przez hitlerowców w 1939 r.”
Czajka Stanisław
Gajewski Augusty
Gajewski Albin
Kluczyk Andrzej
Krajnik Kazimierz
Lipka Alfons
Leszkowski Jan
Smentek Edmund
Tiedtkie Maksymilian
Wygocki Anastazy
Wygocki Tadeusz
Wysocki Władysław
Zalewski Michał


Las Szpęgawski

Ostatnim etapem naszego projektu było miejsce zbrodni hitlerowskich – Las Szpęgawski. Udaliśmy się tam w dniu 6-go stycznia 2010r., by oddać hołd wielu pomordowanym przez Niemców, w tym również bliskim nam janowiakom.

KTO: Kacper Adamczyk, Aleksandra Janiszewska, Marzena Listewnik, Aleksandra Łukasiewicz, Wojciech Przysowa – Zespół Badawczy ze Szkoły Podstawowej z Tychnów pod opieką mgr Moniki Guba