Opracowania badań archeologicznych

W piątek, 9 września br., w Warszawie Paulina Florjanowicz Dyrektor Narodowego Instytut Dziedzictwa (NID) i Tomasz Rudnicki Zastępca Dyrektora Generalnej Dróg Krajowych i Autostrad (GDDKiA) podpisali Umowę licencyjną na korzystanie z opracowań wyników badań archeologicznych, związanych z realizacją 3 inwestycji drogowych zlokalizowanych w województwie zachodniopomorskim i pomorskim. Inwestycje te to: budowa obwodnicy Stargardu Szczecińskiego, węzła Parłówko wraz z budową obwodnic Troszyna i Ostromic a także obwodnica Słupska.

Zawarcie umowy umożliwia udostępnianie i promowanie na łamach strony internetowej NID, cennych wyników badań archeologicznych, prowadzonych na terenach objętych budową obwodnic. Umowa licencyjna pozwala na prezentowanie szerokiej grupie odbiorców informacji o odkryciach dziedzictwa archeologicznego. Narodowy Instytut Dziedzictwa wyraża przekonanie, że publikowane opracowania stanowią źródło cennych informacji dla specjalistów, ale także prezentują wiedzę o naszym bogatym dziedzictwie przyczyniając się tym samym do zwiększenia wśród odbiorców poczucia odpowiedzialności za ochronę zabytków w Polsce.

Zapisy wynikające z sygnowanego dokumentu są rozszerzeniem dotychczas prowadzonych działań w ramach Działu Archeologii, prowadzonego przez Narodowy Instytut Dziedzictwa. Archeologiczne badania ratownicze prowadzone są w celu odkrycia, rozpoznania, zbadania i udokumentowania obiektów archeologicznych na obszarach zagrożonych zniszczeniem potencjalnych stanowisk archeologicznych.

Dziedzictwo archeologiczne ma ogromne znaczenie, gdyż stanowi ono źródło tożsamości kulturowej i związków z danym miejscem lub regionem. Odkrywając i badając spuściznę odległej przeszłości archeolodzy chronią ją przed zniszczeniem i zapomnieniem. Dlatego też artefakty wydobyte podczas prac są dla archeologa ważne nie tylko ze względu na swą indywidualną wartość artystyczną lub materialną, ale przede wszystkim ze względu na swój kulturowy kontekst, to znaczy ich wzajemne współwystępowanie oraz umiejscowienie w nawarstwieniach kulturowych. Jedną z metod ocalenia dziedzictwa archeologicznego są badania wykopaliskowe. Zgodnie z obowiązującymi w naszym kraju przepisami jedynie archeolodzy, działający za zgodą Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków, są uprawnieni do prowadzenia takich badań. Same zabytki archeologiczne należą do Państwa i w związku z tym poszukiwanie i wydobywanie ich na własną rękę (na przykład za pomocą wykrywacza metali) jest nielegalne.

Podpisanie umowy licencyjnej było możliwe dzięki porozumieniu, które NID (wtedy jeszcze KOBiDZ) zawarł z GDDKiA w dniu 16 listopada 2007 r., w Warszawie. Mając na uwadze ochronę dziedzictwa archeologicznego, w zakresie wynikającym z powszechnie obowiązujących norm prawnych, instytucje podjęły współpracę, której celem jest ochrona dziedzictwa zgodnie z zasadą zrównoważonego rozwoju.

W ramach porozumienia Narodowy Instytut Dziedzictwa zadeklarował sporządzanie opinii dla Generalnej Dyrekcji Dróg Krajowych i Autostrad, dotyczących planowanego zakresu badań archeologicznych wraz z charakterystyką stanowisk. Pracownicy Instytutu wspierają Generalną Dyrekcją jako konsultanci merytoryczni podczas terenowych odbiorów ratowniczych prac archeologicznych jakie są prowadzone w związku z budową dróg krajowych i autostrad w Polsce. Ponadto NID opiniuje wyniki badań archeologicznych oraz przygotowuje programy szkoleń dla pracowników GDDKiA z zakresu problematyki ratowniczych badań archeologicznych związanych z budową dróg krajowych, ekspresowych i autostrad.

Zarówno porozumienie jak i wynikająca z niego umowa licencyjna stanowią realizację Konwencji z La Valetta z 16 stycznia 1992 r., o ochronie dziedzictwa archeologicznego, która Polska ratyfikowała w 1996 roku oraz Programu Ratowniczych Badań Archeologicznych.