Aktualności

5 czerwca 2010 roku weszła w życie ustawa z dnia 18 marca 2010r. o zmianie ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami oraz o zmianie niektórych innych ustaw.

Wprowadzenie zmian w ustawie, zgłoszonych przez Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego miało na celu m.in. dostosowanie przepisów prawa polskiego do przepisów Unii Europejskiej.

Przedmiotowa nowelizacja dotyczy kilku grup zagadnień, aczkolwiek dotyka jedynie drobnego fragmentu ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami. Przede wszystkim rozszerza katalog form ochrony zabytków, określony w art. 7 ust.4 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami o ustalenia ochrony także w decyzji o ustaleniu inwestycji celu publicznego, decyzji o warunkach zabudowy, decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej, decyzji o ustaleniu lokalizacji linii kolejowej lub decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji w zakresie lotniska użytku publicznego. Ponadto, do art. 19 ustawy dodany został ust.1a wskazujący zabytki, których ochrona musi być bezwarunkowo uwzględniona w decyzjach, o których wyżej mowa. Są to zabytki nieruchome wpisane do rejestru zabytków i ich otoczenie oraz inne zabytki nieruchome znajdujące się w gminnej ewidencji zabytków. Prowadzi to do zmiany charakteru prawnego gminnej ewidencji zabytków, traktowanej dotychczas wyłącznie jako materiał informacyjno-dokumentacyjny. W związku z powyższym zmiany dotykają także przepisów dotyczących ewidencji zabytków. Do 3 lat od dnia wejścia w życie ustawy przedłużony został termin na założenie krajowej, wojewódzkiej i gminnej ewidencji zabytków. W terminie 6 miesięcy od dnia wejścia w życie ustawy wojewódzcy konserwatorzy zabytków mają przekazać samorządom gminnym i staroście wykaz zawierający zestawienie zabytków: wpisanych do rejestru, ujętych w wojewódzkiej ewidencji zabytków oraz zabytków nieruchomych wyznaczonych przez wojewódzkiego konserwatora zabytków do ujęcia w wojewódzkiej ewidencji zabytków. Ustawa przewiduje również utworzenie ewidencji zabytków znajdujących się na polskich obszarach morskich, powadzonej w formie kart ewidencyjnych przez właściwego dyrektora urzędu morskiego. W odniesieniu do wskazanych wyżej zabytków do czasu złożenia gminnej ewidencji zabytków, decyzje o ustaleniu lokalizacji inwestycji celu publicznego oraz decyzje o warunkach zabudowy wydaje się po uzgodnieniu z wojewódzkim konserwatorem zabytków. Natomiast decyzje o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej, decyzje o ustaleniu lokalizacji kolejowej oraz decyzje o zezwoleniu na realizację inwestycji w zakresie lotniska publicznego wydaje się po uzyskaniu opinii wojewódzkiego konserwatora zabytków.

Gruntownej zmianie poddane zostały przede wszystkim przepisy dotyczące wywozu zabytków za granicę. W przypadku zabytków wywożonych na stałe wprowadzono katalog składający się z 15 kategorii zabytków, wyłączając z tego zbioru obiekty wpisane do rejestru zabytków oraz do inwentarzy muzealnych, a także wchodzące w skład zbiorów publicznych, które stanowią własność Skarbu Państwa, jednostek samorząd terytorialnego oraz innych jednostek organizacyjnych zaliczanych do sektora finansów publicznych, których wywóz jest zakazany. Obowiązek uzyskania pozwolenia na wywóz uzależniony jest od wieku i wartości zabytku w każdej kategorii, np. stosownego pozwolenia wymaga wywóz akwareli, gwaszy czy pasteli, które mają więcej niż 50 lat i ich wartość jest wyższa niż 16 000 zł. Wywóz obiektów poniżej wskazanej wartości odbywać się będzie poza kontrolą organów konserwatorskich. Novum w katalogu kategorii zabytków wymagających pozwolenia na wywóz stały się „elementy stanowiące integralną część zabytków architektury, wystroju wnętrz, pomników, posągów i dzieł rzemiosła artystycznego, które mają więcej niż 100 lat” (pkt 2). Wywóz zabytku w uzasadnionych przypadkach może być uzależniony od okazania dokumentu potwierdzającego fakt, że nie wymaga on stosownego pozwolenia. Dokumentem takim jest m.in. ocena wskazująca czas powstania zabytku i wycena zabytku wykonana przez instytucję kultury wyspecjalizowaną w opiece nad zabytkami, rzeczoznawcę ministra właściwego do spraw kultury i ochrony dziedzictwa narodowego, podmiot gospodarczy wyspecjalizowany w zakresie obrotu zabytkami na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej lub organ administracji publicznej. Takim dokumentem może być również faktura zawierająca dane pozwalające na identyfikację przedmiotu, wystawiona przez podmiot gospodarczy wyspecjalizowany w zakresie obrotu zabytkami na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (art. 59 ust.1-4) .

Nowelizacja ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami wprowadziła również zmiany w ustawie Prawo budowlane oraz ustawie o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, polegające na rozszerzeniu ochrony o zabytki ujęte w gminnej ewidencji zabytków, tym samym uzgadnianie z wojewódzkim konserwatorem zabytków planowanych przy nich działań inwestycyjnych.

Do pobrania: tekst ustawy.pdf