Aktualności

W dniach 27-29 maja 2010 r. w Toruniu odbyła się konferencja naukowa pt. „ Wokół zagadnień estetyki zabytku po konserwacji i restauracji”.

Organizatorem konferencji był Zakład Konserwacji Malarstwa i Rzeźby Polichromowanej w Instytucie Zabytkoznawstwa i Konserwatorstwa na Wydziale Sztuk Pięknych Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu oraz Stowarzyszenie Przyjaciół Zakładu Konserwacji Malarstwa i Rzeźby Polichromowanej Toruńskiej Szkoły Konserwacji. Współorganizatorem – Gmina Miasta Torunia.

Patronat nad konferencją objęli: Generalny Konserwator Zabytków, Polski Komitet Narodowy ICOMOS, Marszałek Województwa Kujawsko-Pomorskiego, Prezydent Miasta Torunia, Fundacja Amicus Universitatis Nicolai Copernici oraz Blik Zaopatrzenie Artystów Plastyków i Konserwatorów Dzieł Sztuki.

Obrady rozpoczął referat wprowadzający profesor Bogumiły Rouba pt.: „Gdzie dziś jesteśmy my i nasze zabytki”, w którym zawarto podstawowe tezy i wytyczne całej konferencji. Program trzydniowego spotkania był niezwykle rozbudowany zarówno pod względem zakresu przedmiotowego jak i sposobów opisu czy interpretacji. Ponad 50 wykładów prezentowało problem zachowania wartości estetycznych nie tylko w zabytkach, ale też w dziełach sztuki najnowszej.

Przedmiotowe spektrum omawianego zagadnienia było bardo szerokie. Problemy estetyki w działaniach konserwatorskich omawiano na przykładach: zabytkowych dzieł sztuki, sztuki nowoczesnej i konceptualnej, dzieł celowo zmienianych lub niszczonych przez twórcę, dzieł sztuki nieestetycznej lub wykonanych z materiałów nietrwałych (guma do żucia, śnieg, ciasto), produktów masowych podniesionych do rangi dzieła sztuki.

Rozważano problematykę zachowania wartości estetycznych w zabytkach architektury (w tym architektury drewnianej i architektury po zmianie funkcji - hotele), w detalu architektonicznym, w ruinach, ogrodach historycznych i urbanistyce. Dyskutowano nad zachowaniem wartości estetycznych obiektów w środowisku sztucznym, jakim jest muzeum, oraz w zabytkach niematerialnych: nawarstwień w estetyce brzmieniowej organów, we wzajemnych relacjach obiektu i jego kontekstu, ingerencji konserwatora w dzieła, które z woli artysty mają się starzeć.

Stosunek do zagadnień estetyki prezentowali konserwatorzy (teoretycy i praktycy), historycy sztuki, architekci, muzealnicy, prawnicy i filozofowie, a problem analizowano korzystając z wielu metodologii.

Zaprezentowanie tak rozbudowanej problematyki uświadomiło, jak znacząca dla ochrony dziedzictwa kulturowego jest decyzja konserwatora o wyborze jednego, z wielu możliwych sposobów, prowadzenia prac: od zaniechania prac aż po purystyczną konserwację dającą w efekcie nowe dzieło.

Wyrosła na gruncie tradycyjnych dyscyplin sztuki teoria konserwatorska wzbogacana o nowe obszary (np. niematerialne) wymaga określenia nowej „ramy konceptualnej”. Kilkukrotnie podkreślano, że wartości estetyczne (dla których istotna jest relacja obiektu i odbiorcy) nie są tożsame z wartościami artystycznymi (zawartymi w samym przedmiocie) oraz, że dla pewnej grupy omawianych obiektów nie są wartością najważniejszą. Wartości artystyczne obok historycznych tworzą wartość zabytkową.

Sugerowano również konieczność interdyscyplinarnego uściślenia słownictwa.

Bogata tematyka konferencji przedstawiona zostanie w odrębnej publikacji.