Strona główna Ochrona i konserwacja zabytków Formy ochrony zabytków Światowe Dziedzictwo UNESCO Raporty okresowe UNESCO - Aktualności
Prawo 
Formy ochrony zabytków - Zasady ochrony konserwatorskiej
- Prace konserwatorskie
- Badania archeologiczne
- Finansowanie ochrony zabytków
- Instytucje i organizacje ochrony dziedzictwa
Raporty okresowe UNESCO
Ratyfikując Konwencję w sprawie ochrony Światowego Dziedzictwa kulturalnego i naturalnego UNESCO z 1972 r. dane państwo zobowiązuje się do identyfikacji, ochrony, konserwacji, udostępniania i przekazania przyszłym pokoleniom /artykuł 4 Konwencji/ dziedzictwa kultury i przyrody, zgodnie z zasadami sformułowanymi w dokumencie. Po latach tworzenia i rozszerzania Listy Światowego Dziedzictwa Komitet Światowego Dziedzictwa UNESCO uznał za konieczne sporządzenie raportu o Światowym Dziedzictwie w celu:
- oceny wprowadzania Konwencji przez poszczególne Państwa-Strony;
- określenia czy wartości, które były przedmiotem wpisu na Listę Światowego Dziedzictwa są zachowane w przypadku konkretnych obiektów;
- aktualizacji danych na temat sytuacji obiektu z Listy i stanu jego utrzymania;
- zainicjowania współpracy regionalnej oraz wymiany informacji i doświadczeń pomiędzy Państwami-Stronami w zakresie stosowania Konwencji oraz ochrony i konserwacji Światowego Dziedzictwa.
Podstawę podjęcia tej akcji stanowił artykuł 29 Konwencji, który na Państwa-Strony nakłada obowiązek przygotowywania sprawozdań dla Komitetu Światowego Dziedzictwa.
Raport okresowy (ang. Periodic Reporting) podzielono na dwie części:
- sekcja I – sprawozdanie na temat środków prawnych i administracyjnych oraz innych działań podjętych w danym kraju w celu wprowadzenia w życie Konwencji Światowego Dziedzictwa;
- sekcja II – sprawozdanie na temat stanu utrzymania obiektów wpisanych na Listę Światowego Dziedzictwa, które znajdują się na terytorium danego kraju.
Raport okresowy był sporządzany regionami, pierwszy cykl rozpoczął się w Europie i Ameryce Północnej w 2003 r. i trwał ponad dwa lata. Sekcja II raportu dotyczyła obiektów wpisanych na Listę Światowego Dziedzictwa do 1998 r. W przypadku Polski były to:
- Historyczne centrum Krakowa,
- Kopalnia soli w Wieliczce,
- Auschwitz Birkenau, niemiecki nazistowski obóz koncentracyjny i zagłady /1940-1945/,
- Puszcza Białowieska,
- Historyczne centrum Warszawy,
- Stare miasto w Zamościu,
- Zamek krzyżacki w Malborku,
- Miasto średniowieczne w Toruniu.
Obowiązek koordynacji wykonania raportu okresowego Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego złożyło na Narodowym Instytutcie Dziedzictwa. Prace prowadzono w ścisłej współpracy z właścicielami i gospodarzami miejsc podlegających okresowej ocenie.
Na podstawie poszczególnych raportów oraz wypływających z nich wniosków zostały opracowane tzw.: regionalne plany działania. W planie działań dla Europy /ang. Action Plan for Europe/ odnotowano konieczność dopracowania pojęcia „wyjątkowa uniwersalna wartość” / ang. Outstanding Universal Value/ oraz potrzebę upowszechnienia filozofii i wzmocnienia wiarygodności Światowego Dziedzictwa. Oznacza to z perspektywy kraju m.in.:
- uporządkowanie dokumentacji, w tym wyjaśnienie granic wpisu i opracowanie orzeczeń „wyjątkowej uniwersalnej wartości” dla poszczególnych miejsc Światowego Dziedzictwa;
- zapewnienie odpowiedniej ochrony i usprawnienie zarządzania miejscami Światowego Dziedzictwa oraz opracowanie planów zarządzania;
- uaktualnienie i upowszechnienie krajowych list obiektów nominowanych do wpisu /ang. Tentative List/ we współpracy z innymi krajami i w sposób zharmonizowany w skali regionu;
- budowanie świadomości oraz prowadzenie działalności edukacyjnej w zakresie ochrony, konserwacji, udostępniania i zarządzania Światowym Dziedzictwem.
Kolejny cykl raportu okresowego rozpocznie się w Europie w 2012 r.
Narodowy Instytut Dziedzictwa
00-464 Warszawa, ul. Szwoleżerów 9tel. (0-22) 629-37-91, 628-48-41
fax: (0-22) 622-65-95
