mapa strony      newsletter      english version                 BIP

przypomnij hasło     rejestracja
Login      Hasło    

Strategia 2009-2011


Strategia na lata 2009 – 2011 jest efektem diagnozy systemu ochrony zabytków w Polsce, ze szczególnym uwzględnieniem zagadnień związanych ze stanem badań nad dziedzictwem kulturowym, analizą zasobów dokumentacyjnych i najpilniejszymi potrzebami ochrony. Opiera się ona na następujących priorytetach, wyznaczających zasadnicze cele i główne kierunki działania:
 
Zadania określone priorytetami do tej pory nie były w kraju podejmowane w sposób kompleksowy lub realizowane były wybiórczo w mniejszej skali, nie przyczyniając się do osiągnięcia zamierzonych efektów. Cele strategiczne zdefiniowane zostały nie tylko w oparciu o pogłębioną analizę stanu ochrony zabytków w Polsce, lecz także porównanie aktualnych kierunków działań podobnych instytucji funkcjonujących w wybranych krajach Unii Europejskiej.
 

Celem jest zapewnienie służbom konserwatorskim, instytucjom zajmującym się ochroną zabytków oraz jak najszerszej liczbie zainteresowanych dostępu do aktualnej i pełnej informacji o bieżącym stanie zabytków wpisanych do rejestru.

Zasadnicze kierunki działań obejmują budowę ogólnopolskiej bazy danych o zabytkach oraz digitalizację zasobów archiwalnych i dokumentacyjnych.

Budowa ogólnopolskiej bazy danych o zabytkach

Koncepcja struktury bazy danych powstała w oparciu o wykonany w 2008 roku raport stanu istniejącego, standardy Unii Europejskiej oraz wytyczne i doświadczenia najlepszych praktyk, rekomendowanych przez Komisję Europejską. Podjęcie działań było konieczne także ze względu na obowiązek wdrażania w naszym kraju unijnej Dyrektywy INSPIRE.

Planowane jest utworzenie internetowej bazy danych o zabytkach jako podstawowego narzędzia pracy służb ochrony zabytków. Przewiduje się trzy poziomy dostępu: pełny – Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego, Generalny Konserwator Zabytków, Departament Ochrony Zabytków, Krajowy Ośrodek Badań i Dokumentacji Zabytków, Wojewódzcy Konserwatorzy Zabytków, Wojewódzkie Urzędy Ochrony Zabytków, konserwatorzy samorządowi; rozszerzony – specjaliści z dziedziny ochrony zabytków, badacze, środowiska naukowe; podstawowy – wszystkie zainteresowane osoby i instytucje, poprzez dostęp za pośrednictwem Internetu. Zakłada się możliwość różnorodnych metod wyszukiwania informacji o zabytkach w oparciu o wybrane słowa kluczowe, wyszukiwanie pełnotekstowe oraz dostęp za pomocą mapy w systemie GIS.


Baza danych docelowo będzie służyła jako:
 
  1. Aparat merytoryczny do podejmowania rozstrzygnięć konserwatorskich, w szczególności jako:
     
- Informacja o zasobie krajowego rejestru zabytków;

- Informacja o wartościach zabytków chronionych wpisem do rejestru;

- Informacja o dokonanych lustracjach i zmianach w obrębie zabytku;

- Informacja o stanowiskach archeologicznych, zinwentaryzowanych w ramach AZP;

 
  • Narzędzie planistyczne – dzięki integracji z systemem GIS – zapewniające m.in. możliwość monitoringu obszarów chronionych;
 
  • Zbiór informacji o zabytkach nieruchomych, ruchomych i archeologicznych, powiązanych w jeden spójny system;
 
  • Zapis historii decyzji konserwatorskich, w szczególności:
     
- Rejestr decyzji, w tym zezwoleń na prace konserwatorskie;

- Rejestr sprawozdań z wykonanych prac;

- Rejestr pozwoleń na badania archeologiczne;
 
  • Zbiór informacji o zasobie dokumentacyjnym, w tym o archiwalnych opracowaniach wykonanych dla poszczególnych obiektów;
     
  • Instrument wspomagający zarządzanie dziedzictwem kulturowym;
     
  • Źródło wiedzy dla wszystkich zainteresowanych dziedzictwem kulturowym Polski;
 
  • Promocja polskiego dziedzictwa kulturowego i zabytków poza granicami kraju.

Digitalizacja zasobów archiwalnych i dokumentacyjnych

Celem zadania jest uzyskanie cyfrowego zasobu archiwaliów, który w połączeniu z budowaną bazą danych o zabytkach stanie się doskonałym narzędziem merytorycznym dla realizacji poszczególnych priorytetów strategicznych KOBiDZ, a poprzez otwarty dostęp dla wojewódzkich konserwatorów zabytków, usprawni działanie służb konserwatorskich, przyczyniając się do tworzenia optymalnych warunków ochrony dziedzictwa kulturowego w Polsce.

Digitalizacja jest również formą ochrony materiałów oryginalnych, źródłowych, które ze względu na wiek, jakość lub czynniki zewnętrzne są często w złym stanie technicznym. „Kopie” cyfrowe zastąpiłyby potrzebę sięgania po oryginał, a w przypadku ich losowej utraty służyłyby jako wiarygodne źródło wiedzy, dostępne dla wszystkich zainteresowanych.
 
Celem jest rozpoznanie – w oparciu o jednolite kryteria oceny – rzeczywistych wartości chronionego zasobu zabytkowego, właściwe jego opisanie i tym samym stworzenie podstaw do formułowania spójnych zasad ochrony.
Zasadnicze kierunki działań będą się koncentrować wokół weryfikacji rejestru zabytków oraz pracach zmierzających do, opartego o współczesne kryteria naukowe, zdefiniowania wartości poszczególnych zabytków wpisanych do rejestru.
 
Weryfikacja rejestru zabytków

Wykonany w 2004 roku krajowy raport o stanie zabytków wykazał ogromne braki w decyzjach o wpisie do rejestru zabytków. Decyzje wydawane przez wojewódzkich konserwatorów zabytków od ponad sześćdziesięciu lat, a niejednokrotnie nawet przed wojną, są bardzo zróżnicowane. Obok dokumentów precyzyjnie definiujących przedmiot i zakres ochrony, w rejestrze zabytków występują decyzje niejednoznaczne, często błędne, które w oczywisty sposób uniemożliwiają zdefiniowanie zasad współczesnej ochrony. Wraz z upływem czasu wiele podstawowych danych uległo dezaktualizacji. Znaczna część decyzji dotyczy obiektów nieistniejących, które powinny zostać skreślone z rejestru. Według szacunkowych danych zebranych przez KOBiDZ w 2008 roku wynika, że na terenie kraju jest około tysiąca takich miejsc. Ponadto z rozpoznania terenowego można wysunąć wniosek, że pewna liczba zabytków utraciła wartości przesądzające niegdyś o objęciu ich ochroną, a w związku z tym również powinna być skreślona z rejestru. Sytuacja ta, szczególnie w kontekście budowy bazy danych, musi być jak najszybciej uporządkowana, stąd weryfikacja rejestru stała się jednym z zadań priorytetowych KOBiDZ.

Weryfikacja krajowego rejestru zabytków koncentrować się będzie wokół następujących działań kierunkowych:
 
  • Skreślanie z rejestru zabytków obiektów nieistniejących;
     
  • Skreślanie z rejestru zabytków obiektów, które utraciły swoje wartości zabytkowe;
     
  • Aktualizacja danych dotyczących zabytków wpisanych do rejestru.

W pierwszym etapie wykonane zostaną następujące działania:
 
  • Sporządzenie list nieistniejących obiektów w rozbiciu na województwa oraz przygotowanie planów lustracji terenowych;
     
  • Analiza dokumentacji i przygotowanie informacji niezbędnych do przeprowadzenia procedury administracyjnej skreślenia z rejestru;
     
  • Realizacja wizji terenowych i przygotowanie ocen oraz dokumentacji w oparciu o przyjęte jednolite wzorce postępowania;
     
  • Przygotowanie dokumentów niezbędnych do wydania decyzji administracyjnej przez Generalnego Konserwatora Zabytków.

Równolegle, od początku 2009 roku, prowadzone są działania zmierzające do pełnej weryfikacji i aktualizacji danych zawartych w rejestrze zabytków. Polegają one na sprawdzeniu poprawności i kompletności decyzji o wpisie do rejestru zabytków. W kolejnym etapie nastąpią lustracje terenowe, których celem będzie weryfikacja i uzupełnienie podstawowych informacji o zabytkach wpisanych do rejestru, takich jak m.in.: przedmiotu i zakresu wpisu, przebiegu granic, ustaleniu współrzędnych geograficznych oraz zebraniu innych informacji niezbędnych do budowy bazy danych.
Działania prowadzone będą sukcesywnie – z większą intensyfikacją w latach 2010-2011 – przez Oddziały Terenowe KOBiDZ, w porozumieniu z wojewódzkimi urzędami ochrony zabytków, w oparciu o półroczne plany pracy.

Zdefiniowanie wartości zabytków wpisanych do rejestru

Z analizy wpisów do rejestru zabytków, prowadzonej od wielu lat przez KOBiDZ wynika, że zapisy tych decyzji w przeważającej liczbie nie odzwierciadlają i nie opisują jednoznacznie rzeczywistych wartości zabytku, przesądzających o objęciu go ochroną. Nieprecyzyjne opisy przedmiotu i zakresu ochrony, sporządzane przez kolejne dziesięciolecia w oparciu o zmienne kryteria oceny wartości zabytkowej, a niekiedy w ogóle nie wymieniające, co podlega ochronie, generują wiele problemów związanych z bieżącą działalnością konserwatorską. Występują one tak po stronie służb konserwatorskich, które w zależności od indywidualnego podejścia wojewódzkiego konserwatora zabytków lub kierownika delegatury stosują różne kryteria ocen, a tym samym dyktują zróżnicowane zasady postępowania, jak i po stronie właścicieli i użytkowników zabytków, którzy wprawdzie na ogół dysponują decyzją o wpisie do rejestru zabytków, lecz często nie są świadomi wartości, jakie przedstawia zabytek i co faktycznie powinno podlegać prawnej ochronie.

W oparciu o powyższą diagnozę, równolegle z weryfikacją, będzie przeprowadzona kompleksowa waloryzacja zabytków określająca ich rzeczywiste i aktualne wartości, które predestynują je do figurowania w rejestrze. Określona zostanie wartość poszczególnych obiektów lub zespołów obiektów, odnosząca się do autentyczności substancji zabytkowej, oryginalności formy, miejsca w krajobrazie, rangi artystycznej i naukowej, znaczenia historycznego i oddziaływania społecznego. Wyznacznikiem metody postępowania i kryteriów ocen będą ustalenia i doświadczenia związane z ochroną miejsc wpisanych na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO, ważne dokumenty międzynarodowe zalecane przez ICOMOS oraz wzorce aktualnie wdrażane w Anglii przez English Heritage.

Każdemu obiektowi przyporządkowany zostanie załącznik, wykonany w oparciu o jednolity standard, zawierający merytoryczne określenie wartości zabytku, definiujący jego indywidualne cechy wymagające bezwzględnej ochrony. Koordynacja prac i weryfikacja zebranych danych przeprowadzana będzie w zespole powołanym w KOBiDZ z udziałem ekspertów. Ostatecznie zweryfikowane zapisy określające wartości zabytkowe, które powinny stanowić zasadniczy przedmiot ochrony, a także inne związane z tym zagadnieniem informacje, będą sukcesywnie wprowadzane do równocześnie budowanej bazy danych.
 

Główne cele prac wiążą się z precyzyjnym określeniem form i zakresów ochrony zabytków wpisanych do rejestru oraz wdrożeniem jednolitych standardów postępowania konserwatorskiego dla poszczególnych rodzajów i grup zabytków.
Zasadnicze kierunki działań obejmują realizację programów konserwatorskich w wybranych grupach tematycznych, utworzenie reprezentatywnej dla polskiego dziedzictwa kulturowego listy Pomników Historii oraz ochronę konserwatorską miejsc wpisanych na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO.
 
  • Utworzenie reprezentatywnej dla polskiego dziedzictwa listy Pomników Historii polegać będzie na utworzenia zbioru, w którym znajdzie się szeroka reprezentacja najwybitniejszych grup zabytków, odzwierciedlających bogactwo i różnorodność polskiego dziedzictwa kulturowego. Zabytki z tej listy powinny podlegać szczególnej ochronie, a ich stan winien być cyklicznie monitorowany.
     
    Działania prowadzące do osiągnięcia ww. celu, planowane na lata 2009-2011, to:

- usprawnienie dotychczasowej zasady typowania obiektów do uzyskania rangi Pomnika Historii poprzez wypracowanie systemu jednolitych kryteriów maksymalnie obiektywizujących wybór i wykluczających wątpliwości;

- wprowadzenie niezbędnych modyfikacji w procedurze uznawania za Pomnik Historii;
 
- wypracowanie wzoru dokumentu stanowiącego podstawę do przedstawienia Radzie Ochrony Zabytków wniosku o uznanie za Pomnik Historii;|

- opracowanie standardu projektu aktu prawnego przedstawianego do akceptacji Prezydentowi RP;

- ustalenie zasad szczególnej ochrony dla Pomników Historii, rozumianych jako projekt zmian w ustawie precyzujący formy ochrony;
- określenie systemu, standardu i zasad monitoringu dla Pomników Historii.
 
  • Ochrona konserwatorska miejsc wpisanych na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO:
 
- opracowanie zaleceń dotyczących ochrony miejsc Światowego Dziedzictwa;

- opracowanie ogólnych zasad i systemu monitorowania;

- opracowanie informacji na temat zasad sporządzania planów zarządzania dla miejsc Światowego Dziedzictwa oraz opracowanie zaleceń dotyczących ich zawartości;
 
Prawidłowe określenie wartości zabytkowej stanowi klucz do formułowania zasad ochrony konserwatorskiej. Wiedząc, jakie wartości podlegają ochronie możemy o wiele precyzyjniej i staranniej wyznaczać zadania konserwatorskie. Dla wszystkich uczestników procesu ochrony zabytków, obok służb konserwatorskich także właścicieli i użytkowników oraz instytucji samorządowych, wiedza ta stanowić powinna podstawę do tworzenia jednolitych standardów ochrony. Z uwagi na obszerność zasobu zabytkowego oraz jego różnorodność i specyfikę regionalną, opracowanie zasad i wzorców postępowania konserwatorskiego dokonywane będzie w wybranych reprezentatywnych grupach zabytków.

W 2008 roku nastąpił wybór pierwszych grup problemowych i rozpoczęto tworzenie merytorycznych podstaw systemu ich ochrony. Do pierwszej grupy tematów weszły: ochrona krajobrazu kulturowego Polski, ochrona zabytków w miejscowych planach zagospodarowania przestrzennego, ochrona dziedzictwa archeologicznego, a także konserwatorska ochrona zamków średniowiecznych oraz ochrona architektury modernistycznej.

W ramach realizacji programu Ochrona krajobrazu kulturowego Polski nastąpi:
 
  • uzupełnienie i zamknięcie elementów V Programu Krajowego „Ochrona i konserwacja zabytkowego krajobrazu kulturowego Polski”, prowadzonego na zlecenie Ministra Kultury w latach 1994-1999 przez prof. Janusza Bogdanowskiego;
 
  • aktualizacja i wdrażanie instrukcji tworzenia parków kulturowych i ich planów ochrony – „studium przypadków i ich indywidualizacji”;
 
  • identyfikacja opracowanych wniosków o utworzenie i projektów planów ochrony parków kulturowych;
 
  • identyfikacja, weryfikacja i kwalifikacja krajobrazów kulturowych Polski w obszarach chronionych przyrodniczo, posiadających plany ochrony.

W ramach realizacji programu Ochrona zabytków w miejscowych planach zagospodarowania przestrzennego nastąpi:

  •  wyznaczenie zasad ochrony zabytków oraz kierunków określających zagospodarowanie obiektów i obszarów niezbędnych dla zapewnienia właściwej ochrony dziedzictwa kulturowego w dokumentach planistycznych, tj. studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego oraz miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego;
     
  • wypracowanie zakresu ustawowo wymaganych wniosków konserwatorskich do studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy;
     
  • wypracowanie zakresu ustawowo wymaganych wniosków konserwatorskich do miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, jako skutecznego narzędzia ochrony dziedzictwa kulturowego;
     
  • opracowanie poradnika metodycznego dla autorów miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego, formułującego zasady i wytyczne do wskazania problematyki ochrony dziedzictwa kulturowego w planach.

W ramach realizacji programu Konserwatorska ochrona zamków średniowiecznych nastąpi:

  • weryfikacja zasobu zabytkowego i waloryzacja obiektów w oparciu o wspólne kryteria oceny;
     
  • wypracowanie standardu rozstrzygnięć, w sentencji decyzji wpisującej do rejestru zabytków;
     
  • wskazanie obiektów, które utraciły wartości zabytkowe i skreślenie ich z rejestru;
     
  • wypracowanie wytycznych konserwatorskich dla wydzielonych grup zamków;
     
  • wypracowanie skutecznych zasad i procedur prowadzenia badań, standardów dokumentacji oraz nadzoru nad realizacją inwestycji, zwłaszcza w przypadku ruin zamków średniowiecznych o własnej formie krajobrazowej;
     
  • zdefiniowanie standardu i form monitoringu zagrożeń zabytkowych zamków średniowiecznych.


W ramach realizacji programu Konserwatorska ochrona architektury modernistycznej nastąpi:

  • rozpoznanie zasobu zabytkowego wpisanego do rejestru zabytków oraz objętego krajową ewidencją zabytków;
     
  • opracowanie spójnych, jednolitych dla całego kraju kryteriów oceny wartości zabytków modernistycznych;

  • waloryzacja zabytków modernistycznych w skali kraju, połączona z wyborem najcenniejszych obiektów przewidzianych w pierwszej kolejności do ochrony;

  • wypracowanie standardu dokumentacji konserwatorskiej oraz katalogu zaleceń konserwatorskich na potrzeby wykonywania prac budowlano-konserwatorskich przy zabytkach modernistycznych;

  • wypracowanie krajowej strategii ochrony architektury modernistycznej.

W ramach realizacji programu Archeologicznego Zdjęcia Polski nastąpi:

  • unowocześnienie metodyki badań w oparciu o najnowsze osiągnięcia archeologicznych badań nieinwazyjnych (archeologia lotnicza, badania geofizyczne), co pozwoli na rozpoznanie i objęcie ochroną nieznanych dotąd stanowisk archeologicznych;

  • opracowanie kryteriów ponownej weryfikacji obszarów AZP;

  • upowszechnienie standardów badań AZP wypracowanych przez KOBiDZ w porozumieniu ze środowiskami naukowymi;

  • digitalizacja zasobu AZP w systemie GIS;
     
  • weryfikacja i uporządkowanie danych archiwalnych.

W latach 2009-2011 planowane są kolejne działania w następujących grupach tematycznych:

  • Średniowieczne mury miejskie;
  • Ruiny zabytków sakralnych;
  • Architektura sakralna;
  • Zieleń zabytkowa, dwory i pałace;
  • Fortyfikacje nowożytne;
  • Konserwatorska ochrona XIX-wiecznej zabudowy czynszowej miast;
  • Zabytki techniki;
  • Program ochrony historycznych pól bitewnych i cmentarzy;
  • Stanowiska archeologiczne zagrożone rabunkiem i przeciwdziałanie nielegalnemu handlowi zabytkami archeologicznymi;

Problematyka każdej z powyższych grup tematycznych opracowywana będzie w oparciu o określony schemat postępowania, który przewiduje powołanie zespołów roboczych z udziałem pracowników KOBiDZ oraz środowisk konserwatorskich i naukowych. W pierwszym etapie wykonane zostanie rozpoznanie aktualnego stanu zasobu, analiza wpisów do rejestru zabytków, wyodrębnienie obiektów nieistniejących lub takich, które utraciły swoje wartości zabytkowe, a także wybór obiektów proponowanych do wpisu do rejestru zabytków. Równolegle tworzona będzie lista kandydatur do objęcia ochroną w formie Pomników Historii. W końcowej fazie prac nastąpi ocena współczesnych zagrożeń, wypracowany zostanie standard postępowania konserwatorskiego oraz zdefiniowanie zasadniczej problematyki konserwatorskiej, a także opracowanie wniosków realizacyjnych, wypracowanie schematów i standardów postępowania i ich upowszechnienie.
 

Zadania koncentrować się będą wokół następujących celów strategicznych:

  • Skuteczniejsze działania służb powołanych do ochrony zabytków – grupa docelowa: Wojewódzcy Konserwatorzy Zabytków, pracownicy Wojewódzkich Urzędów Ochrony Zabytków, a w obszarze ochrony dziedzictwa archeologicznego funkcjonariusze Policji, Straży Granicznej, Służby Celnej;
     
Planowane są różnorodne szkolenia dla służb konserwatorskich, udział w tworzeniu systemu studiów podyplomowych, seminaria i konferencje tematyczne związane z ochroną zabytków, budowa elektronicznej bazy muzeów i dobrych praktyk muzealnych oraz rozbudowa specjalistycznej biblioteki.

Ważnym obszarem działań będą publikacje. Planuje się stałe wydawanie czasopism: „Ochrona Zabytków” – początkowo do 5 numerów rocznie; „Kurier Konserwatorski” – 4 numery rocznie; „Muzealnictwo” – rocznik; wydawnictwo „Studia i Materiały Krajowego Ośrodka Badań i Dokumentacji Zabytków – Monument” – 2 do 4 numerów rocznie oraz „Informator archeologiczny” i „Archeologiczne raporty autostradowe”.

  • Lepsza opieka nad zabytkami sprawowana przez właścicieli, zarządców i samorządy – grupa docelowa: właściciele i użytkownicy zabytków, samorządy, kościoły, osoby prywatne. Planowane są szkolenia i konferencje z udziałem jednostek samorządu terytorialnego, współpraca przy organizacji Europejskich Dni Dziedzictwa oraz publikacja materiałów edukacyjnych.
     
Europejskie Dni Dziedzictwa realizowane będą w ścisłej współpracy z samorządami, z założeniem sukcesywnego przekazywania im zadań koordynatorów regionalnych, przy pozostawieniu ogólnego nadzoru merytorycznego KOBiDZ. Planowane są następujące tematy przewodnie i harmonogram działań związanych z EDD:
  • 2009 – „Zabytkom na odsiecz. Szlakiem grodzisk, zamków i twierdz”. Trwa zbieranie propozycji od samorządów na organizację inauguracji ogólnopolskiej;
  • 2010 – Temat przewodni zostanie ogłoszony w I kwartale 2009 roku i będzie nawiązywał do dziedzictwa techniki i przemysłu;
  • 2011 – Temat przewodni zostanie ogłoszony pod koniec 2009 roku i ma nawiązywać do priorytetów polskiej prezydencji w UE w drugiej połowie 2011 roku.

  • Zwiększenie społecznej odpowiedzialności za stan zabytków – grupa docelowa: ogół społeczeństwa, osoby nie związane z zabytkami zawodowo, ze szczególnym uwzględnieniem dzieci i młodzieży.

Planowany jest rozwój projektów dla dzieci i młodzieży, w tym szczególnie promocja wolontariatu w obszarze opieki nad zabytkami mająca na celu wzrost odpowiedzialności społecznej za stan dziedzictwa kulturowego. Działania będą skoncentrowane wokół pilotażowej edycji obozów wolontariackich z zakresu konserwacji zabytków i archeologii, sukcesywnie rozbudowywanych kolejnych edycji programu połączonych z zaangażowaniem samorządów i sektora pozarządowego na poziomie regionalnym
 

ZADANIA STAŁE
wynikające ze statutu, regulaminu organizacyjnego i szczegółowych planów pracy KOBiDZ
 
Równolegle z realizacją celów strategicznych wyznaczonych na lata 2009-2011, w Krajowym Ośrodku Badań i Dokumentacji Zabytków realizowanych będzie szereg zadań stałych wynikających ze statutu, decyzji Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego oraz szczegółowych planów pracy i bieżących potrzeb ochrony zabytków w Polsce.

Do najważniejszych zadań zaliczyć należy:
 
  •  Prowadzenie archiwum dokumentacji konserwatorskich, w tym zbiorów PP PKZ, w szczególności: pozyskiwanie, gromadzenie, zabezpieczanie i przechowywanie materiałów archiwalnych kat. „A”, dotyczących wszelkich rodzajów zabytków;
     
  • Udostępnianie własnych i użyczonych zbiorów archiwalnych, wykonywanie kwerend, informacja naukowa;
     
  • Prowadzenie archiwum AZP: udostępnianie zbiorów, informacja naukowa;
     
  • Administrowanie programem e-archeo – internetową bazą danych, zawierającą aktualną informację na temat badanych stanowisk archeologicznych;
     
  • Monitoring miejsc Światowego Dziedzictwa UNESCO, w tym prowadzenie punktu kontaktowego do spraw Światowego Dziedzictwa w Polsce oraz prowadzenie stałego sekretariatu Komitetu Światowego Dziedzictwa w Polsce;
     
  • Udział w pracach międzynarodowych organizacji i sieci eksperckich związanych z ochroną dziedzictwa;
 
  • Odpowiedzialność w strukturach Państwa za wybrane zagadnienia z obszaru dziedzictwa, w tym walidacja kwalifikacji zdobytych w UE;
     
  • Monitorowanie wdrażania Dyrektywy INSPIRE, jako jednostka odpowiedzialna za temat danych przestrzennych dotyczących Krajowego Rejestru i Ewidencji Zabytków w ramach implementacji Dyrektywy Parlamentu Europejskiego;
 
  • Inwentaryzacja najcenniejszych zabytków zagrożonych zniszczeniem. Lista obejmuje zabytki wytypowane przez KOBiDZ na podstawie konsultacji z wojewódzkimi konserwatorami zabytków;
 
  • Wykonywanie ekspertyz na rzecz GKZ i WKZ. Opinie dotyczą w szczególności:
 
- oceny wartości zabytków nieruchomych, ruchomych i archeologicznych wpisanych do rejestru zabytków;

-  formułowania wytycznych do prowadzenia badań archeologicznych;

-  wpływu projektowanych działań inwestycyjnych na wartości zabytków wpisanych do rejestru;

- problematyki związanej z planowaniem przestrzennym na obszarach objętych ochroną konserwatorską;

- oceny zakresów uszkodzeń i zniszczeń, w tym utraty wartości zabytkowej, obiektów wpisanych do rejestru;
 
  • Prowadzenie w imieniu Ministra spraw w zakresie skreślania z rejestru zabytków;
     
  • Prowadzenie w imieniu Ministra spraw w zakresie archeologii, w tym merytoryczna i formalno-prawna obsługa priorytetu „Ochrona Zabytków Archeologicznych";
     
  • Wdrożenie programu inwentaryzacji, dokumentacji i badań zabytków oraz technik i materiałów konserwatorskich.
     
  • Opracowywanie zasad i wzorów postępowania przy zabytkach archeologicznych, m.in. konsultacji w ramach zawartych porozumień (GDDKiA, Policja, Straż Graniczna);
     
  • Prowadzenie specjalistycznej, tematycznej biblioteki związanej z dziedzictwem kulturowym, w tym automatyzacja dostępu oraz udział w programie „kwaśny papier”;
     
  • Zarządzanie polską częścią Parku Mużakowskiego, w tym administracja i koordynacja programu rewaloryzacji oraz promocja parku jako miejsca Światowego Dziedzictwa UNESCO;
     
  • Akademia Nieświeska jako działalność Międzynarodowej Podyplomowej Szkoły „Akademia Nieświeska”, realizowana na podstawie porozumień zawartych pomiędzy KOBiDZ a Białoruskim Państwowym Uniwersytetem Kultury i Sztuki;
     
  • Akademia w Żółkwi, której głównym zadaniem będzie działalność edukacyjna Międzynarodowego Centrum skierowana do pracowników instytucji zajmujących się na terenie Ukrainy ochroną dziedzictwa kulturowego;

Narodowy Instytut Dziedzictwa

00-464 Warszawa, ul. Szwoleżerów 9
tel. (0-22) 629-37-91, 628-48-41
fax: (0-22) 622-65-95
 Informacje o NID
 Edukacja i promocja
 Ochrona i konserwacja
 Zabytki w Polsce