Dachy Europy

Celem projektu "Dach europejski" jest wypracowanie metodologii badań, konserwacji i rewaloryzacji konstrukcji i pokryć dachów historycznych.

Jest finansowany z funduszy programu Komisji Europejskiej Kultura 2000.

Szef projektu:

prof. Patrick Hoffsummer, Uniwersytet w Liege (Belgia), twórca Europejskiego Centrum Archeometrii (CEA), które założył na tej uczelni.

Profesor Patrick Hoffsummer wraz z zespołem z Europejskiego Centrum Archeometrii (CEA) od prawie dwudziestu lat doskonali metody analizy więźb dachowych, stosując badania dendochronologiczne (datowanie drewna zabytkowego z dokładnością do jednego roku) oraz badając typy konstrukcji dachowych wznoszonych przez cieśli. Prace P. Hoffsummera są znane w Europie. CEA prowadzi badania zabytków m.in. we Francji. Zwieńczeniem tych działań było wydanie przez Mediatekę Architektury i Dziedzictwa (instytucję związaną z francuskim ministerstwem kultury) pierwszej części dzieła na temat zabytkowych konstrukcji dachowych północnej Francji i Belgii („Les charpentes du XIe en XIXe siecle, Typologie et evolution en France du Norde et en Belgique”).
W styczniu 2005 r. na Uniwersytecie w Liege odbyło się drugie międzynarodowe seminarium zorganizowane przez CEA. Tematem spotkania były: „Materiały europejskie w architekturze, wkład archeometrii w archeologię budowli”. W seminarium uczestniczyli specjaliści z Belgii, Francji, Polski i Czech.

Temat

Od kilkunastu lat archeolodzy i dendrochronolodzy z Uniwersytetu w Lieige badają - współpracując z innymi instytucjami z Belgii, Francji, Luxemburga i Niemiec, więźby i konstrukcje dachowe europejskich zabytków mające na celu opracowanie metod ich naprawy i konserwacji. Kontakty te zacieśniły się, w efekcie czego powstała inicjatywa stworzenia europejskiego kręgu multidyscyplinarnego z udziałem inżynierów, architektów i rzemieślników.
Baza metodologiczna tego projektu opiera się na dokonaniach w zakresie dendrochronologii. Wyniki badań dendrochronologicznych stanowią zaś podstawę innych badań interdyscyplinarnych prowadzonych przez współorganizatorów projektu, takich jak: studia nad historycznymi pokryciami dachowymi, ich wpływ na krajobraz kulturowy, rodzaje narzędzi stosowanych w procesie obróbki drewna i metody budowania.



Działania przewidywane w ramach projektu

Oględziny i analizy drewnianych konstrukcji dachowych około 30 zabytkowych kościołów w Europie oraz częściowe inwentaryzacje tych konstrukcji (obejmujące przekroje więźb w skali 1:50, rozpoznanie połączeń elementów konstrukcji i systemów znaków ciesielskich, zbadanie śladów po narzędziach użytych do obróbki drewna), a także pobranie próbek drewna do badań dendrochronologicznych, badania termoluminescencyjne, analiza części metalowych (m.in. analiza składu części metalowych łączących więźbę), zgromadzenie zabytkowych eksponatów na potrzeby „materiałoteki” (m.in. w zakresie zabezpieczenia elementów usuwanych w trakcie prac remontowych) dokumentacja fotograficzna i wideo. Działania te będą prowadzone podczas trzech warsztatów zorganizowanych w terenie, w Belgii (Liege i Theux), Polsce (Warszawie i Kurozwękach) oraz na obszarze Czech (w Slavonicach). Oprócz warsztatów zaplanowano spotkania w celu opracowania syntezy prac terenowych oraz oceny zaawansowania projektu. Planowane są też konferencje, wizyty w wybranych obiektach (w czasie Europejskich Dni Dziedzictwa) oraz pokazy prac rzemieślników. Projekt zamknie publikacja, wykonanie płyty CD, budowa strony internetowej www.roofs.eu (na bazie istniejącej strony www.roofs.cz ).

















Kraje i instytucje współpracujące

Belgia – Uniwersytet w Liege, Europejskie Centrum Archeometrii (CEA), Instytut Dziedzictwa Wallonii
Francja – Centrum Studiów Średniowiecznych w Auxerre
Polska – Krajowy Ośrodek Badań i Dokumentacji Zabytków (Dział Strategii Ochrony Zabytków), w Warszawie oraz Regionalne Ośrodki Badań i Dokumentacji Zabytków (Kielce, Toruń, Wrocław, Poznań, Rzeszów, Białystok)
Czeska Akademia Nauk (ITAM, ARCCHIP)

Przewidywane efekty realizacji projektu

Studia nad zabytkowymi konstrukcjami dachowymi pozwolą ocenić wartość tego dziedzictwa. Z pewnością świadczy ono o wymianie wiedzy w tej dziedzinie w Europie przed rewolucją przemysłową.
Znaczenie projektu jest tym większe, że dotyczy on zabytków zlokalizowanych na terenach o wielkim znaczeniu dla cywilizacji europejskiej. Pozwoli skonsolidować i rozszerzyć zespoły specjalistów zajmujących się historycznymi konstrukcjami dachowymi, a także wpłynie na poszerzenie wiedzy o instytucjach i służbach zajmujących się ochroną i konserwacją zabytków architektonicznych w Europie.
Umożliwi wymianę doświadczeń pomiędzy specjalistami z krajów uczestniczących w programie. Partnerzy z nowych krajów Unii Europejskiej będą mogli skorzystać z doświadczeń francuskich i belgijskich w badaniach o charakterze porównawczym. Ich prace mogą pomóc w odkryciu nieznanej części europejskiego dziedzictwa architektonicznego i historycznego.
Udostępnienie wyników badań społeczeństwom, uświadomi właścicielom obiektów zabytkowych nieznaną im wcześniej wartość zabytków, które są zobowiązani chronić.

 

DACHY EUROPY I

DACHY EUROPY II