Zabytki nieruchome
Wytyczne i zalecenia dotyczące ochrony zabytków nieruchomych zawarte są w ustawie z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami Dz.U. 2003 nr 162 poz. 1568.
Ze względu na szerokie spektrum działania oraz dużą różnorodność chronionych obiektów, każdy z nich musi być traktowany indywidualnie. Do każdego obiektu szczegółowe wytyczne określane są indywidualnie przez Wojewódzkich Konserwatorów Zabytków. Sprawują oni bezpośrednią pieczę nad wszystkimi obiektami zabytkowymi z terenu podległego im administracyjnie województwa.
Rozdział 1, w którym zawarte są przepisy ogólne, określa podstawowe pojęcia pozwalające scharakteryzować chronione obiekty;
Ze względu na szerokie spektrum działania oraz dużą różnorodność chronionych obiektów, każdy z nich musi być traktowany indywidualnie. Do każdego obiektu szczegółowe wytyczne określane są indywidualnie przez Wojewódzkich Konserwatorów Zabytków. Sprawują oni bezpośrednią pieczę nad wszystkimi obiektami zabytkowymi z terenu podległego im administracyjnie województwa.
Rozdział 1, w którym zawarte są przepisy ogólne, określa podstawowe pojęcia pozwalające scharakteryzować chronione obiekty;
Art. 6
- Ochronie i opiece podlegają, bez względu na stan zachowania:
- zabytki nieruchome będące, w szczególności:
- krajobrazami kulturowymi,
- układami urbanistycznymi, ruralistycznymi i zespołami budowlanymi,
- dziełami architektury i budownictwa,
- dziełami budownictwa obronnego,
- obiektami techniki, a zwłaszcza kopalniami, hutami, elektrowniami i innymi zakładami przemysłowymi,
- cmentarzami,
- parkami, ogrodami i innymi formami zaprojektowanej zieleni,
- miejscami upamiętniającymi wydarzenia historyczne bądź działalność wybitnych osobistości lub instytucji;
- zabytki nieruchome będące, w szczególności:
Formy oraz sposób ochrony zabytków określone są w Rozdziale 2. Mówi nam o nich art. 7, który wyszczególnia cztery podstawowe formy;
Art. 7.
Formami ochrony zabytków są:
- wpis do rejestru zabytków;
- uznanie za pomnik historii;
- utworzenie parku kulturowego;
- ustalenia ochrony w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego.
W Rozdziale 3 przedstawione są możliwości zagospodarowania zabytków, prowadzenia badań, prac i robót oraz podejmowania innych działań przy zabytkach. Dla właścicieli, użytkowników oraz badaczy obiektów wpisanych do rejestru istotne są poniższe artykuły, które określają ogólne zasady postępowania.
Art. 27.
Na wniosek właściciela lub posiadacza zabytku wojewódzki konserwator zabytków
przedstawia, w formie pisemnej, zalecenia konserwatorskie, określające sposób korzystania
z zabytku, jego zabezpieczenia i wykonania prac konserwatorskich, a także
zakres dopuszczalnych zmian, które mogą być wprowadzone w tym zabytku.
Art. 29.
- Organy ochrony zabytków w czasie uzgodnionym z właścicielem lub posiadaczem przedmiotu będącego zabytkiem lub posiadającego cechy zabytku mogą prowadzić badania tego przedmiotu w miejscu, w którym przedmiot ten się znajduje.
Art. 30.
- Właściciel lub posiadacz zabytku nieruchomego bądź nieruchomości o cechach zabytku jest obowiązany udostępnić ten zabytek bądź nieruchomość wykonawcy badań w celu ich przeprowadzenia.
Art. 36.
- Pozwolenia wojewódzkiego konserwatora zabytków wymaga:
- prowadzenie prac konserwatorskich, restauratorskich lub robót budowlanych przy zabytku wpisanym do rejestru;
- wykonywanie robót budowlanych w otoczeniu zabytku;
- prowadzenie badań konserwatorskich zabytku wpisanego do rejestru;
- prowadzenie badań architektonicznych zabytku wpisanego do rejestru;
- prowadzenie badań archeologicznych
- przemieszczanie zabytku nieruchomego wpisanego do rejestru;
- trwałe przeniesienie zabytku ruchomego wpisanego do rejestru, z naruszeniem ustalonego tradycją wystroju wnętrza, w którym zabytek ten się znajduje;
- dokonywanie podziału zabytku nieruchomego wpisanego do rejestru;
- zmiana przeznaczenia zabytku wpisanego do rejestru lub sposobu korzystania z tego zabytku;
- umieszczanie na zabytku wpisanym do rejestru urządzeń technicznych, tablic, reklam oraz napisów, z zastrzeżeniem art. 12 ust. 1;
- podejmowanie innych działań, które mogłyby prowadzić do naruszenia substancji lub zmiany wyglądu zabytku wpisanego do rejestru;
- poszukiwanie ukrytych lub porzuconych zabytków ruchomych, w tym zabytków archeologicznych, przy użyciu wszelkiego rodzaju urządzeń elektronicznych i technicznych oraz sprzętu do nurkowania.
Rozdział 8 opisuje krajowy program ochrony zabytków i opieki nad zabytkami oraz ochronę zabytków na wypadek konfliktu zbrojnego i sytuacji kryzysowych.
Sprawy te szczegółowo reguluje Rozporządzenie Ministra Kultury z dnia 25 sierpnia 2004 r. w sprawie organizacji i sposobu ochrony zabytków na wypadek konfliktu zbrojnego i sytuacji kryzysowych Dz.U. 2004 nr 212 poz. 2153
Plan ochrony zabytków sporządzają administratorzy obiektu, kierownicy jednostek organizacyjnych posiadający w zarządzie obiekty zabytkowe, jeśli obiekty te zostały wpisane do rejestru zabytków prowadzonego przez Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków.
Plan ochrony zabytków sporządzają administratorzy obiektu, kierownicy jednostek organizacyjnych posiadający w zarządzie obiekty zabytkowe, jeśli obiekty te zostały wpisane do rejestru zabytków prowadzonego przez Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków.
Obowiązek sporządzenia planów ochrony zabytków spoczywa na; wójcie, burmistrzu czy prezydencie miasta-gminy, staroście, wojewodzie - wojewódzkim konserwatorze zabytków, jak również na ministrze kultury i dziedzictwa narodowego, którzy opracowują odpowiednio: gminny, powiatowy, wojewódzki i krajowy plan ochrony zabytków. Plan ochrony zabytków jest dokumentem określającym zamiar i organizację działania kierownika jednostki organizacyjnej lub organu administracji w sytuacji realnego zagrożenia zabytku, będącego prawną własnością lub znajdującego się w ich zarządzie.
§ 6. 1. Za organizację, koordynację współdziałania oraz kierowanie pracami przygotowawczymi w zakresie ochrony zabytków, na wypadek konfliktu zbrojnego i sytuacji
kryzysowych, są odpowiedzialni, działający w porozumieniu z właściwymi organami obrony
cywilnej, kierownicy jednostek organizacyjnych i organy sporządzające plany ochrony zabytków lub upoważnieni przez nich pracownicy.
2. Organy administracji publicznej zapewniają przygotowanie i realizację przewidzianych
działań w zakresie ochrony zabytków, na wypadek konfliktu zbrojnego i sytuacji kryzysowych, zgodnie z posiadaną właściwością.
Narodowy Instytut Dziedzictwa
00-464 Warszawa, ul. Szwoleżerów 9tel. (0-22) 629-37-91, 628-48-41
fax: (0-22) 622-65-95
