Zasoby archiwalne Oddział Terenowy w Krakowie

Oddział krakowski Przedsiębiorstwa Państwowego Pracownie Konserwacji Zabytków utworzony został w 1951 roku. Instytucja ta powołana została do prowadzenia wielobranżowej działalności związanej z pracami remontowo-konserwatorskimi zabytków (prace projektowe, konserwacje dzieł malarstwa, rzeźby, metalu, opracowywanie dokumentacji historycznych). Kolejno powstawały pracownie specjalistyczne: projektów i konserwacji dzieł sztuki (1951), wykonawstwa konserwatorsko-budowlanego (1956), dokumentacji naukowo-historycznej (1958), archeologiczno-konserwatorska (1967). Pracownia fotograficzna funkcjonowała niemal od początku działalności krakowskiego oddziału PP PKZ. W latach 1952–1953 organizował ją od podstaw Emil Rachwał. Wkrótce dołączyli Kazimierz Nowacki (historyk sztuki, późniejszy współpracownik Karola Estreichera i pracownik Towarzystwa Przyjaciół Sztuk Pięknych) oraz Leopold Marchaj i Eugeniusz Wilczyk. Początki, jak wszędzie w latach powojennych, były trudne. Brakowało przede wszystkim sprzętu (np. obudowę powiększalnika wykonano z pudełka). Zdjęcia fotograficzne wykonywane były aparatem Linhof na błonach szklanych formatu 13 x 18, posługiwano się również drewnianym aparatem kliszowym 9 x 12.
W latach 50. XX w. organizacyjnie pracownia była częścią Pracowni Dokumentacji Historycznej PKZ, z której wyodrębniła się w 1960 roku. Zajmowała wtedy pomieszczenia w renesansowym budynku (zwanym pałacem Jordanów) przy ul. Miodowej 41 - siedzibie krakowskich PKZ-ów. Z czasem zatrudniono nowych fotografów: Jerzego Doraczka, Józefa Korzeniowskiego, Józefa Barana, Andrzeja Czernickiego, Piotra Marka, Jacka Brzozowskiego, Janusza Gajdzińskiego, Tadeusza Płaszewskiego, Marka Porębskiego, Grzegorza Kwintę, Krzysztofa Tabeau, Jacka Kułakowskiego, Konstantego Udałę. Wiosną 1970 roku siedziba pracowni przeniesiona została do kamienicy przy ul. Kanoniczej 17. Zatrudnieni wtedy byli: Eugeniusz Wilczyk, Jerzy Doraczek, Zdzisław Pelczar, Włodzimierz Wójczyk, Jacek Biegus, Jan Krzyszkowski, Tomasz Kalarus, Ryszard Kisiel, Małgorzata Multarzyńska-Janikowska, Kazimierz Maciąg i Jacek Szkolnicki. Poza fotografiami wykonywano filmy dokumentacyjne, funkcjonowała introligatornia i mała poligrafia, którą zajmowali się Wiesław Tyrkiel i Janusz Brug. Pod koniec lat 80. XX w. działała pracownia wideo, prowadzona przez Marka Norka i Kazimierza Maciąga. W tym okresie posługiwano się już sprzętem lepszej jakości m.in. aparatami renomowanych firm Pentacon, Sinar, Mamya, francuską bębnową suszarką do zdjęć czy powiększalnikiem Durst. Ściśle współpracowano ze wszystkimi pracowniami specjalistycznymi: projektową, konserwacji mebli, metalu, witraży, kamieniarską i konserwacji organów. Trudno wymienić wszystkie miejscowości w Polsce w których dokumentowano prace konserwatorskie. Ważniejsze to Krasiczyn, Biecz, Kozie Głowy, Dębno, Posada Rybotycka, Wiśnicz, Kazimierz Dolny, Sandomierz, Kielce, Lipowiec, Dębno Brzeskie, Niepołomice, Wieliczka, Tarnów, Kraków i Warszawa. Dokumentowano także badania archeologiczne i architektoniczne poza granicami kraju m.in. w Algierii, Jugosławii, Czechosłowacji, NRD, Francji i ZSRR.
Przez cały okres swej działalności w pracowni gromadzono i opracowywano negatywy, z czasem tworząc archiwum fotograficzne zawierające kilkanaście tysięcy klisz. Archiwum prowadziły Monika Zawadzka, Janina Biela i Zofia Mądry. Ostatni etap działalności pracowni związany był z Bożnicą Wysoką przy ul. Józefa 38. Od stycznia 1991 roku aż do rozwiązania PKZ-ów, 30 czerwca 1997 zatrudnieni tam już byli tylko Tomasz Kalarus i Jerzy Doraczek.
Po przekształceniu PP PKZ w PKZ SA negatywy były przechowywane w budynku dawnej mykwy przy ul. Szerokiej, a potem w Bożnicy Wysokiej przy ul. Józefa. Po rozwiązaniu PKZ-ów archiwum przejął Regionalny Ośrodek Studiów i Ochrony Środowiska Kulturowego w Krakowie. Obecnie cały zbiór znajduje się w budynku przy ul. św. Tomasza 8 w Krakowie, siedzibie Regionalnego Ośrodka Badań i Dokumentacji Zabytków.
W czasie 45-letniego okresu działalności Pracowni Fotograficznej PKZ Oddział w Krakowie powstał ogromny, cenny materiał fotograficzny obrazujący historię i konserwację wielu wybitnych dzieł architektury, rzeźby, malarstwa, który jest i z pewnością nadal będzie przydatny historykom sztuki, konserwatorom zabytków i architektom.

W 2002 r. Regionalny Ośrodek Badań i Dokumentacji Zabytków w Krakowie wydał na płycie CD Katalog negatywów z archiwum byłego PP Pracowanie Konserwacji Zabytków w Krakowie.