Jasło 2004
Str. 368 (w tym fotografie)
Cena 10 zł
Książka ta jest zbiorem artykułów, będących w większości pokłosiem zorganizowanej w Jaśle we wrześniu 2002 r. sesji naukowej, a po części zamówionych przez wydawcę jako istotne uzupełnienie kwestii poruszonych na sesji. Okazją do zorganizowania sesji, a następnie do wydania związanej z nią publikacji stało się podjęcie przed kilku laty zakrojonych na szeroką skalę prac konserwatorskich przy jasielskim kościele, które objęły zarówno jego elewacje, jak i wnętrze. Pracom tym towarzyszyły działania zmierzające do zaprojektowania i realizacji nowej aranżacji wnętrza kościoła. Ukazanie się książki zbiegło się w czasie z zasadniczym ukończeniem prac przy świątyni. Waga tego wydarzenia podkreślona została wizytą w Jaśle ks. biskupa Kazimierza Górnego, który 8 grudnia 2004 r. mógł osobiście podziwiać rezultaty wieloletnich trudów pracujących przy świątyni konserwatorów.
Po części wprowadzającej treść książki podzielono na trzy zasadnicze działy, zatytułowane: Od średniowiecza do II wojny światowej, Zniszczenie i odbudowa oraz Konserwacja, odpowiadające głównym okresom funkcjonowania jasielskiej świątyni. Podział ten odzwierciedla tragiczny los kościoła i miasta, w historii których punktem zwrotnym stało się wysiedlenie mieszkańców w połowie września 1944 r., a następnie prowadzone przez cztery miesiące planowe niszczenie zabudowy.
Organizatorom sesji i wydawcom książki udało się zachęcić do przebadania przeszłości jasielskiej fary spory zespół autorski, w którym odnajdujemy m.in. pracowników wyższych uczelni z Krakowa, przedstawicieli lokalnych służb konserwatorskich, archiwistów, historyków sztuki oraz konserwatorów dzieł sztuki. Dzięki ich pracy i dociekliwości czytelnik dowie się m.in. o miejscu jasielskiej fary w historii XV-wiecznej architektury sakralnej Małopolski, znaczeniu i wielowątkowości odnalezionych przed kilku laty dawnych malowideł w prezbiterium, artystycznym (w większości nie istniejącym) wystroju kościoła, archiwaliach traktujących o świątyni oraz o zainteresowaniu, jakie wzbudziła fara u schyłku XIX w. wśród inwentaryzatorów z Krakowa. Tragiczne skutki wojennej zawieruchy uwidaczniają z kolei liczne archiwalne fotografie, uzupełnione: kalendarium odbudowy, niezrealizowanymi powojennymi planami rozbudowy kościoła oraz informacjami na temat powojennej aranżacji wnętrza świątyni, których ważnym elementem stały się istniejące do dzisiaj witraże. Książka daje też sposobność zapoznania się z dokonaniami oraz zakresem i sposobami pracy konserwatorów żmudnie odnawiających w ostatnich latach kościół. Całość uzupełniają indeksy (miejscowości i nazwisk) oraz streszczenia tekstów i podpisy pod ilustracje w języku niemieckim.
Książka została opracowana i wydana przez rzeszowski oddział Krajowego Ośrodka Badań i Dokumentacji Zabytków, a jej ukazanie się na rynku księgarskim stało się możliwe dzięki finansowemu udziałowi Podkarpackiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków oraz Urzędu Miasta w Jaśle.
Spis treści:
- Słowo wstępne od organizatorów
- List Ks. Biskupa Ordynariusza Diecezji Rzeszowskiej Kazimierza Górnego
- Andrzej Laskowski: Wprowadzenie
Od średniowiecza do II wojny światowej
- Krzysztof Czyżewski, Marek Walczak: Architektura gotyckiej fary w Jaśle
- Barbara i Antoni Bosakowie: Malowidła ścienne w prezbiterium gotyckiej fary w Jaśle
- Piotr Łopatkiewicz: Niezachowany późnogotycki krucyfiks z kościoła parafialnego w Jaśle na tle dzieł pokrewnych
- Elżbieta Knapek: Kościół parafialny w Jaśle w świetle akt wizytacji biskupich z XVI-XVIII w.
- Iwan Swarnyk: Kościół i parafia farna w Jaśle w świetle dokumentów lwowskich
- Andrzej Laskowski: Kościół farny w Jaśle w latach 1772-1939
- Tadeusz Łopatkiewicz: Narysowane w Jaśle. Epizod z wycieczki studentów krakowskiej Szkoły Sztuk Pięknych latem 1891 roku
Zniszczenie i odbudowa
- Dokumentacja fotograficzna zniszczeń kościoła
- Barbara Sanocka: Fara w Jaśle w latach 1945-1957. Kalendarium odbudowy
- Piotr S. Szlezynger: Powojenne plany odbudowy kościoła farnego w Jaśle
- Małgorzata Reinhard-Chlanda: Witraże w kościele farnym w Jaśle - tradycja i nowoczesność
Konserwacja
- Mirosław Babicz: Prace konserwatorskie przy kamiennych elewacjach XV-wiecznego kościoła farnego w Jaśle
- Dominika Tarsińska-Petruk, Dominik Petruk: Sprawozdanie z prac konserwatorskich przeprowadzonych w prezbiterium kościoła farnego w Jaśle
- Małgorzata i Albert Golińscy: Transfer malowideł ściennych z gotyckiej wnęki w prezbiterium fary w Jaśle