Aktualności

W dniach 13-14 kwietnia br. wykonano serię zdjęć z powietrza oraz pomiary geodezyjne grodziska oraz wzgórza św. Wawrzyńca w Starej Łomży, służące do stworzenia zaawansowanej dokumentacji trójwymiarowej oraz fotogrametrycznej terenu. Krajowy Ośrodek Badań i Dokumentacji Zabytków podjął decyzję o konieczności wykonania nowoczesnej, kompleksowej dokumentacji obiektów oraz przestrzeni pomiędzy nimi z uwagi na ich unikatowy charakter oraz zagrożenie zabudową.

Grodzisko, jako jeden z najcenniejszych zabytków archeologicznych na terenie województwa podlaskiego, wpisane jest do rejestru zabytków pod numerem C-87. Obiekt złożony jest ze znakomicie czytelnych z powietrza gródka właściwego oraz dwóch podgrodzi, rozdzielonych systemem wałów. Chronologię obiektu określono podczas badań wykopaliskowych, prowadzonych w latach osiemdziesiątych ubiegłego wieku, na XI w. i XII -początek XIV wieku. Grodzisko prawdopodobnie pełniło funkcję ośrodka wczesnopiastowskiej władzy terytorialnej.

Oddzielnym wpisem do rejestru objęte jest położone w pobliżu wzgórze św. Wawrzyńca, na którym znajdują się relikty nowożytnego kościoła pod wezwaniem św. Wawrzyńca oraz wielowarstwowe cmentarzysko średniowieczne i nowożytne. Badania wykopaliskowe ujawniły też ślady wcześniejszej budowli, interpretowanej przez badaczy jako relikty starszego kościoła. Obiekty zlokalizowane są na naturalnych wzniesieniach, ciągnących się wzdłuż brzegu rzeki Narew. Niezwykłą wartość stanowi krajobraz kulturowy, stopniowo niszczony przez prywatne inwestycje.


Digital Surface Model (Cyfrowy model        Grodzisko ortofoto
powierzchni) grodziska w Starej Łomży

Dokumentacja objęła teren liczący blisko 14 ha, także obszar pomiędzy grodziskiem a wzgórzem św. Wawrzyńca, gdzie podczas prospekcji powierzchniowej stwierdzono występowanie reliktów średniowiecznego osadnictwa. Fotografie wykonywane były przy pomocy balonu helowego, do którego zamontowany był zdalnie sterowany aparat. Wykonano zdjęcia pionowe i skośne, które następnie przetworzono w oprogramowaniu fotogrametrycznym na numeryczny model pokrycia terenu i ortofotomapę. W celu uzyskania jak najlepszej dokładności modelu wykonano również pomiary geodezyjne przy pomocy GPS RTK, które umożliwiły nadanie georeferencji wszelkim zebranym materiałom. Dodatkowo wykonano mapę warstwicową terenu oraz wirtualną panoramę okolic grodziska.

Błąd pomiarów fotogrametrycznych na osi północ-południe nie przekroczył 5cm. Wykonano ortofotomapy różnych obszarów w zoptymalizowanej do potrzeb obróbki rozdzielczości. Ortofotografia całego obszaru ma wielkość 17832x16870 px. Model powierzchni został stworzony z sieci trójkątów o wielkości 1m. do stworzenia modelu posłużyły 32 zdjęcia o rozdzielczości 4368x2912 px. Uzyskane dane mogą być integrowane w środowisku GIS oraz uzupełniane o kolejne materiały (z badań powierzchniowych, prospekcji geofizycznych, itd.).


Pomiar odległości i różnicy wysokości    Widok siatki trójkątów modelu stanowiska
na trójwymiarowym modelu Grodziska

Poza oczywistą wartością, jaką stanowi dokumentowanie zabytkowych obiektów, zwłaszcza - jak w przypadku Starej Łomży - zagrożonych przekształceniem w wyniku rosnącej liczby inwestycji budowlanych, wykonanie nowoczesnej dokumentacji otwiera ogromne możliwości naukowo -badawcze. Stworzenie modelu 3D umożliwia między innymi prowadzenie obserwacji całego terenu na dowolnej płaszczyźnie, wykonywanie przekrojów, dokładnych pomiarów odległości i powierzchni terenu, czy pomiarów różnicy wysokości pomiędzy wyznaczonymi punktami. Możliwe jest także dalsze przetwarzanie danych w programach do obróbki grafiki 3D. Dzięki ortofotomapie uzyskano plan grodziska, kościoła oraz całego kompleksu. Fotografia z powietrza pozwala również na obserwację obiektów związanych z osadnictwem pomiędzy grodziskiem, a wzgórzem św. Wawrzyńca, dostarczając kolejnych dowodów na konieczność objęcia całego terenu ochroną konserwatorską i uwzględnienie go w planie zagospodarowania przestrzennego. Wirtualna panorama posłuży celom popularyzatorskim.
 

Kompleksowa dokumentacja wykonana została przez Studio MD Fotografia Techniczna przy udziale pracowników KOBiDZ .

Badaczy zainteresowanych zapoznaniem się z dokumentacją prosimy o kontakt z Pracownią Archeologii Ratowniczej KOBiDZ (archeologia@kobidz.pl; tel. 22 831-16-13).