mapa strony      newsletter      english version                 BIP

przypomnij hasło     rejestracja
Login      Hasło    

Aktualności

 
Międzynarodowa konferencja konsrerwatorska „Problemy muzeów związane z zachowaniem i konserwacją zbiorów”
dodano: 2010-10-21
W dniach 8-9 października 2010 r. w Szreniawie została zorganizowana przez Muzeum Narodowe Rolnictwa i Przemysłu Rolno-Spożywczego, wspólnie z Polskim Komitetem Narodowym Międzynarodowej Rady Muzeów ICOM, IV Międzynarodowa Konferencja Konserwatorska pt. „Problemy muzeów związane z zachowaniem i konserwacją zbiorów”.



W skład Rady Programowo-Naukowej Konferencji wchodzili:

  • Prof. dr hab. inż. arch. Andrzej Tomaszewski, Prezes Polskiego Komitetu Narodowego Międzynarodowej Rady Muzeów ICOM, Muzeum Pałac w Wilanowie
  • Dr Ewa Święcka, Konserwator Dzieł Sztuki, Warszawa
  • Inż. Jerzy Jasiuk, Dyrektor Muzeum Techniki, Warszawa
  • Prof. UKSW dr hab. Dorota Folga-Januszewska, Katedra Sztuki, Teorii i Muzeologii Współczesnej, Uniwersytet Kardynała Stefana Wyszyńskiego, Warszawa
  • Prof. PP dr hab. inż. Krzytsztof Wisłocki, Instytut Silników Spalinowych i Transportu, Politechnika Poznańska
  • Prof. UJ dr hab. Jan Święch, Instytut Etnologii i Antropologii Kulturowej Uniwersytetu Jagiellońskiego
  • Dr hab. prof. nadzw. Stanisław Januszewski, Wydział Architektury, Politechnika Wrocławska
  • Prof. dr hab. inż. Stanisław Dzięgielewski, Katedra Meblarstwa, Uniwersytet Przyrodniczy w Poznaniu
  • Inż. Krzysztof Radwan, Dyrektor Muzeum Lotnictwa Polskiego w Krakowie
  • Dr Jan Maćkowiak, Dyrektor Muzeum Narodowego Rolnictwa i Przemysłu Rolno-Spożywczego w Szreniawie.
     
Patronat honorowy nad konferencją objęli:
  • Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego
  • Marszałek Województwa Wielkopolskiego, Marek Wożniak.
     
Patronat medialny sprawowały:
  • rocznik „Muzealnictwo” wydawany przez KOBiDZ
  • Radio Merkury.

Celem konferencji była próba udzielenia odpowiedzi na pytania związane z problemami i dylematami konserwatorskimi, które rodzą się w obliczu współczesnych form interaktywnej prezentacji obiektów zabytkowych i coraz bardziej popularnej idei żywego muzeum. Jednym z nich jest np. kwestia, czy priorytetem jest zachowanie oryginalnej substancji zabytku, czy też może ważniejsze okaże się przywrócenie stanu pierwotnej sprawności technicznej zabytku w celu upowszechniania go. Działalność upowszechnieniowa jest bowiem statutowym i ustawowym zadaniem muzeum równie istotnym, jak zachowanie materialnych dóbr kultury. Zaprezentowane podczas obrad rozważania teoretyczne i doświadczenia, które przynosi w tym zakresie praktyka muzealna pomogły zilustrować wiele problemów konserwatorskich związanych z zachowaniem i konserwacją zbiorów, odpowiedzieć na niektóre pytania, sformułować wnioski do działań w przyszłości i wytyczyć kierunki badań.

Konferencję otworzyli: dr Jan Maćkowiak – dyrektor Muzeum Narodowego Rolnictwa i Przemysłu Rolno-Spożywczego oraz prof. dr hab. inż. arch. Andrzej Tomaszewski – Przewodniczący Polskiego Komitetu Narodowego ICOM. Obrady toczyły się w kilku blokach tematycznych, podczas których zebrani wysłuchali następujących wystąpień:

I. KONSERWACJA OBIEKTÓW NIEBĘDĄCYCH DZIEŁAMI SZTUKI
 
  • dr Ewa Święcka w wystąpieniu Obrazy, rzeźby i inne obiekty. Konserwacja i pielęgnacja zbiorów zauważyła, że obecnie wśród wykształconych na 3 polskich wyższych uczelniach konserwatorów-restauratorów jest jednak kilka „białych plam” w niektórych konserwatorskich specjalnościach, jak np. konserwacji papieru, zabytków techniki, wielu typów znalezisk archeologicznych, czy kolekcji etnograficznych. Podkreśliła konieczność szerszej konfrontacji środowisk konserwatorskich z nowymi obszarami zainteresowań, np. muzeami rolniczymi czy zbiorami urządzeń technicznych.
  • prof. Iwona Szmelter w wystąpieniu Innowacje w zarządzaniu i kolekcjonowaniu obiektów nietypowych poddała analizie nowoczesną formę udostępniania i upowszechniania wartości kulturowych przez współczesne muzealnictwo. Innowacyjne zarządzanie materialnym i niematerialnym dziedzictwem przodków wymaga rozszerzonej analizy obiektu i jego kontekstu – konieczne jest trans-dyscyplinarne podejście do spełniania współczesnej, rozszerzonej misji muzeum.
  • dr inż. Wojciech Kokociński w referacie Niektóre osowate zagrożeniem dla zabytkowych wyrobów drzewnych eksponowanych na otwartej przestrzeni opisał zniszczenia i uszkodzenia materialnych dóbr kultury, poczynione w ostatnich latach przez owady należące do rodziny osowatych: osy i szerszenie oraz zaprezentował metody zapobiegania temu procesowi.
  • M. A. Rebecca Jackson-Hunt w wystąpieniu Konserwacja i ponowna ekspozycja kolekcji modeli statków w Muzeach Glasgow przedstawiła problemy związane z konserwacją zabytkowej kolekcji modeli statków w Muzeum Transportu w Glasgow i metody oraz techniki tej konserwacji – od takich, które obejmują minimalną interwencję do bardziej inwazyjnych.
  • Mirosława Wojtczak wygłosiła referat Papier jest materiałem bardzo trwałym! Profilaktyka i konserwacja zabezpieczająca zabytków na podłożu papierowym podkreślając, że jest to całokształt przedsięwzięć w celu ochrony całości kolekcji z wyprzedzeniem ryzyka jej zniszczeń, obejmujący: inspekcję zbiorów i magazynów, programowanie i organizację masowych zabiegów konserwatorskich, przenoszenie zbiorów na nośniki zastępcze, konserwację poszczególnych obiektów, a także nagłe interwencje konserwatorskie w uzasadnionych wypadkach.
  • Irena Rodzik i Irena Jagielska w wystąpieniu 35 lat doświadczeń w konserwacji drewnianych wraków z Morza Bałtyckiego zaprezentowały działania Działu Konserwacji Muzealiów Centralnego Muzeum Morskiego w Gdańsku podkreślając, że największe problemy stwarza konserwacja wielkogabarytowych elementów drewnianych.
  • prof. Bogumiła Rouba w rozważaniach Zasady konserwatorskie a zabytki techniki objaśniła konieczność przestrzegania zasad pozwalających na maksymalną ochronę wartości zabytkowych przedmiotów, tak by po przeanalizowaniu wszystkich wartości obiektu: zastanych, istniejących w nim samym i potencjalnych, możliwych do wydobycia, podjąć prawidłową decyzję dotyczącą projektu konserwatorskiego.

II. ZASADY I METODY KONSERWACJI ZABYTKÓW TECHNIKI

  • inż. Jerzy Jasiuk i inż. Piotr Mady w referacie Konserwacja zabytków motoryzacji podkreślili, że w Polsce, w dobie rosnącego zainteresowania zabytkowymi samochodami i motocyklami zwiększa się również zapotrzebowanie na prace konserwatorskie przy tych zabytkach, zgromadzonych zarówno w kolekcjach prywatnych, jak również zbiorach muzeów, takich jak: Muzea Motoryzacji w Gdyni i Poznaniu, Muzeum Techniki i Komunikacji – Zajezdnia Sztuki w Szczecinie, Muzeum Inżynierii Miejskiej w Krakowie, Muzeum Techniki w Warszawie z niedawno otwartym oddziałem – Muzeum Motoryzacji.
  • dr Marek Kołyszko w wystąpieniu Konserwacja obiektów żelaznych eksponowanych w otwartej przestrzeni omówił program postępowania konserwatorskiego zrealizowany na terenie byłego KL Gross Rosen, dotyczący 3 obiektów wykonanych ze stopów żelaza: krematorium, basenu dezynfekcyjnego i wózka do transportu kamieni – podczas prac sprawdzono skuteczność ochrony korozyjnej powierzchni zabytków ze stopu żelaza, eksponowanych w plenerze.
  • prof. inż. Krzysztof Wisłocki przedstawił Zarys historii silników spalinowych na początku XX wieku dzieląc dzieje rozwoju konstrukcji silników na: 1. prapoczątki – od napędu wodnego przez silnik parowy do spalinowego i pierwszych pojazdów silnikowych; 2. erę pionierów silników spalinowych w XIX w.; 3. erę konstruktorów silników spalinowych od początku XX wieku.
  • dr inż. Zbigniew Rybak i dr inż. Andrzej Wołyński w referacie Technologiczne problemy rewitalizacji obiektów technicznych przedstawili powody rosnącego sukcesywnie zainteresowania kolekcjonowaniem zabytkowych, mechanicznych obiektów technicznych, tłumacząc ten proces wzrostem zamożności i poziomu kultury społeczeństwa.
  • Krzysztof Sawicki omówił Techniki wystawiennicze – profilaktyka konserwatorska – przechowywanie obiektów prezentując ofertę firmy CHRIS dotyczącą systemów magazynowania i eksponowania zbiorów muzealnych, a także urządzeń i materiałów konserwatorskich służących do profilaktyki w zakresie ochrony tych zbiorów.
  • dr inż. Andrzej Wołyński, inż. Damian Budzyna i inż. Krzysztof Szaj w referacie Rewitalizacja ciągnika Lanz Bulldog HR2 – możliwości i ograniczenia zaprezentowali problemy, jakie zaistniały w trakcie rewitalizacji tego obiektu będącego w zbiorach MNRiPRS w Szreniawie, dążącej do przywrócenia stanu obiektu najbardziej zbliżonego do fabrycznego, bez istotnych zmian konstrukcyjnych, przy użyciu możliwie niskich nakładów finansowych i ograniczonego zaplecza technicznego.
  • Gretel Evans omówiła Problemy ze zwalczaniem szkodników w kolekcji środków transportu i zabytków technologicznych w muzeach Glasgow, ilustrując temat opisem walki z plagą moli włosienniczków w kolekcji Muzeum Transportu w Glasgow.
  • inż. Łukasz Rymaniak w wystąpieniu Rewitalizacja motocykla K-750 opisał własne prace przy obiekcie ze swojej prywatnej kolekcji, obejmujące przede wszystkim renowację silnika spalinowego i skrzyni biegów tego motocykla, mające doprowadzić do jego 100% sprawności technicznej i dopuszczenia do ruchu na polskich drogach.

III. KONSERWACJA ZABYTKÓW MUZEALNYCH PREZENTOWANYCH JAKO EKSPONATY NA STANOWISKACH INTERAKTYWNYCH – ZAKRES INGERENCJI KONSERWATORSKIEJ, KOPIE, BHP

  • prof. Stanisław Januszewski w referacie Holownik Parowy „Nador” – żywe muzeum? przedstawił dzieje żeglugi śródlądowej w Polsce, a opisując historię jedynego zachowanego parowego, śródlądowego statku „Nador” zaprezentował jego obecną służbę w roli statku-laboratorium, statku-szkoły i statku-muzeum będącego siedzibą Muzeum Odry oraz Fundacji Otwartego Muzeum Techniki.
  • Margaret Dobbie w wystąpieniu Aranżacja kostiumów na wystawie w Muzeum Riverside opisała różne style i sposoby tworzenia aranżacji na 23 wystawach w Muzeum Riverside w Glasgow – eksponowanych jest 150 kostiumów, które powstały w latach 1910-1996 i reprezentują różne typy ubiorów: stroje wieczorowe, specjalne stroje noszone do pojazdów mechanicznych oraz mundury kierowców autobusów, sportowe stroje olimpijskie i ubranka dla dzieci, kostiumy związane ze znanymi w historii osobami. Stroje, w zależności od typu eksponowane są na: tradycyjnych manekinach, „niewidzialnych” przezroczystych, wymodelowanych kształtach lub zawieszone są w powietrzu.
  • Andrew Howe i Jacek Wikło w referacie Konserwacja wielkowymiarowych zabytków techniki w muzeach Glasgow przedstawili przygotowania wielkich rozmiarami zabytków techniki i transportu, takich jak: lokomotywy parowe, tramwaje, autobusy, samoloty, samochody, turbiny parowe, łodzie itp., do ekspozycji w nowym budynku Muzeum Riverside w Glasgow, który ma zostać otwarty w maju 2011 roku.
  • dr inż. Andrzej Ziółkowski w wystąpieniu Wytwarzanie, naprawa, modernizacja i eksploatacja urządzeń objętych dozorem technicznym zgodnie z regulacjami prawnymi przedstawił 100-letnią tradycję dozorowania takich urządzeń w Polsce, zgodnie z wymaganiami Unii Europejskiej. W Polsce obowiązuje ustawa o dozorze technicznym (DZ.U. 2000.122,1321 ze zm.), a każde państwo UE ma w tym zakresie własny system prawny, nawiązujący do jego historii i kultury technicznej.
  • inż. Tomasz Dzikowski prezentując referat Maszyny rolnicze przemysłowe i autarkiczne – miedzy destruktem a pokazem pracy podkreślił, że w aspekcie idei żywego muzeum, zwiedzający go goście oczekują pokazu działania niektórych maszyn i urządzeń w trakcie ich pracy. Pytanie konserwatora – czy przede wszystkim zachować oryginalność materii?, czy raczej dążyć do przywrócenia stanu pierwotnej sprawności zabytkowego obiektu techniki? – zostaje bez jasnej odpowiedzi. Może wyjściem byłoby zbudowanie repliki tego obiektu (zachowana estetyka i sprawność) jako czynnego obrazu jego stanu pierwotnego.

IV. BADANIA I METODY KONSERWATORSKIE

  • prof. Stanisław Dzięgielewski i inż. Julia Lange zaprezentowali Badania nad metodami renowacji zabytkowych mebli tapicerowanych
  • inż. Anna Jaszczur, dr inż. Izabela Modzelewska i inż. Agnieszka Kokoszka omówiły Wpływ skrobi i kleju żywicznego na biodegradację wytworów papierniczych wytworzonych z masy celulozowo siarczanowej bielonej liściastej
  • Markéta Šimčiková i Antonin Šimčik przedstawili Możliwości eliminacji owadów w zbiorach bibliotecznych i muzealnych przy wykorzystaniu wielofunkcyjnej komory próżniowej i opakowań beztlenowych na podstawie badań prowadzonych w Skansenie Wołoskim w Rožnov-ie pod Radhoštěm w Czechach.
  • dr Ryszard Kaźmierczak i Krzysztof Rybka opowiedzieli o Konserwacji i ekspozycji elementów wczesnośredniowiecznego wału z grodziska w Bydgoszczy
  • Gabriela Obručková i Markéta Šimčiková zaprezentowały Nowy warsztat służący konserwacji i odnowie Skansenu Wołoskiego w Rožnov-ie pod Radhoštěm
  • Aleksandra Rowińska i inż. Władysław Weker przedstawili Rolę konserwacji w procesie badawczym zabytków archeologicznych na przykładzie przeprowadzonej w Dziale Konserwacji PMA w Warszawie konserwacji zabytków żelaznych ze stanowiska kultury przeworskiej w Czersku.
  • Aleksandra Gralińska-Grubecka i prof. Jadwiga Łukaszewicz zaprezentowały Problematykę badawczo-konserwatorską kolekcji żelbetowych popiersi autorstwa Jerzego Sobocińskiego z Muzeum Narodowego Rolnictwa w Szreniawie
  • Gereth Jackson-Hunt omówił temat Planowania przekazywania informacji i obowiązków następcom w muzeach – czyli jak nie wyważać otwartych drzwi

Podczas trwania konferencji jej uczestnicy mieli okazję obejrzeć 2 postery:
  • przygotowany przez Muzeum Riverside w Glasgow pt. Propozycje rozwiązania problemów technicznych i konserwatorskich w Muzeum Riverside, Glasgow
  • przygotowany prof. Włodzimierza Rączkowskiego pt. Krajobraz kulturowy wsi – zachowanie i ochrona.
oraz wieczorny pokaz w plenerze – przejazd zabytkowych pojazdów prowadzonych po terenie muzeum przez słynną szreniawską lokomobilę.

Obrady zakończyła dyskusja. Wszystkie wygłoszone referaty zostaną opublikowane w specjalnym pokonferencyjnym wydawnictwie.

Z ramienia KOBiDZ w obradach uczestniczyła i notę o konferencji przygotowała Maria Sołtysiak – sekretarz redakcji rocznika „Muzealnictwo”, Dział ds. Promocji Dziedzictwa.

 

Narodowy Instytut Dziedzictwa

00-464 Warszawa, ul. Szwoleżerów 9
tel. (0-22) 629-37-91, 628-48-41
fax: (0-22) 622-65-95
 Informacje o NID
 Edukacja i promocja
 Ochrona i konserwacja
 Zabytki w Polsce