Zwalczanie przestępczości

Jednym ze statutowych zadań Narodowego Instytutut Dziedzictwa jest monitorowanie i analizowanie zagrożeń dla dziedzictwa i wypracowywanie metod przeciwdziałania tym zagrożeniom [§ 4 ust. 9 Statutu NiD].

Ponadto, w Porozumieniu Generalnego Konserwatora Zabytków i Komendanta Głównego Policji z dnia 10 maja 2005 r, w sprawie współdziałania w zakresie zapobiegania i zwalczania przestępczości skierowanej przeciwko zabytkom, Krajowy Ośrodek Badań i Dokumentacji Zabytków, prawny poprzednik Narodowego Instytutu Dziedzictwa został wymieniony jako uprawniony do realizacji jego zapisów.

W związku z powyższym, Dział Archeologii NiD prowadzi stały monitoring zagrożeń zabytków archeologicznych związanych z przestępczością przeciwko tej kategorii zabytków (dewastacja, rabunek, przywłaszczenia i obrót zabytkami archeologicznymi), oraz we współpracy z uprawnionymi instytucjami podejmuje działania mające na celu jej zwalczanie oraz zapobieganie.

W celu zwalczania nielegalnego obrotu zabytkami archeologicznymi, nawiązano stałą współpracę z portalem Allegro, stanowiącym największą krajową platformę handlu internetowego.

Zasady współdziałania zostały ujęte w ramy programu „Współpraca w Ochronie Praw”, który przewiduje wspólne działania Allegro, firm, instytucji i uprawnionych organizacji w celu eliminowania ofert sprzedaży przedmiotów i usług niezgodnych z prawem. NiD, jeszcze pod nazwą Krajowego Ośrodka Badań i Dokumentacji Zabytków przystąpił do programu aby ograniczyć nielegalny handel zabytkami archeologicznymi.

Efektem porozumienia jest możliwość szybkiej eliminacji nielegalnych transakcji przy pomocy narzędzi udostępnionych przez Allegro, ale też obowiązek weryfikacji aukcji z zabytkami archeologicznymi, które zostały zgłoszone obsłudze portalu jako nieprzepisowe przez innych użytkowników.

W ramach podjętej współpracy, przy udziale przedstawicieli Allegro, wspólnie z Krajowym Zespołem do Walki z Przestępczością Przeciwko Dziedzictwu Narodowemu Biura Kryminalnego, Wydziału Kryminalnego Komendy Głównej Policji oraz Ośrodkiem Ochrony Zbiorów Publicznych, obecnie Narodowym Instytutem Muzealnictwa i Ochrony Zbiorów opracowano „Zasady handlu zabytkami”, które zostały umieszczone w najważniejszych kategoriach, w których oferowane są na portalu przedmioty zabytkowe.

Platforma Allegro umożliwia Narodowemu Instytutowi Dziedzictwa prowadzenie dla swoich użytkowników działań edukacyjnych w zakresie zasad ochrony zabytków.

Transakcje zawierające zabytki archeologiczne są stale monitorowane oraz archiwizowane, w przypadkach wymagających interwencji składane są zawiadomienia o podejrzeniu popełnienia przestępstwa.

Dział Archeologii współpracuje z jednostkami Policji, Służby Celnej, Straży Granicznej oraz Prokuraturą w przypadku konieczności udzielnie wsparcia merytorycznego przy prowadzeniu spraw karnych dotyczących przestępstw i wykroczeń przeciwko dziedzictwu archeologicznemu. Realizowane jest to przez wykonywanie opinii na zlecenie wymienionych instytucji oraz udzielanie na bieżąco konsultacji i informacji specjalistycznych m.in. w zakresie identyfikacji zabytków archeologicznych oraz danych z zakresu ewidencji stanowisk archeologicznych. Stałe wsparcie w tym zakresie udzielane jest również Wojewódzkim Urzędom Ochrony Zabytków.

Wspólnie z Policją i Służba Celną prowadzone są także kontrole targów staroci w celu eliminowania handlu zabytkami archeologicznymi z nielegalnych źródeł. W ramach działań prewencyjnych w Dziale Archeologii przygotowywane są materiały edukacyjne w zakresie zasad ochrony dziedzictwa archeologicznego przeznaczone zarówno dla służb mundurowych jak też innych grup odbiorców.
W ramach stałych zadań realizowane są cykle szkoleń dotyczące zapobiegania i zwalczania przestępczości przeciwko dziedzictwu archeologicznemu dla służb mundurowych oraz innych zainteresowanych podmiotów.

Przedstawiciele Działu uczestniczą w seminariach, szkoleniach i konferencjach związanych z prawną ochrony dziedzictwa kultury oraz przestępczością przeciwko zabytkom.

Głównymi partnerami Działu Archeologii w zwalczaniu i zapobieganiu przestępczości przeciwko zabytkom archeologicznym są:

Do pobrania:
ulotka - archeologia prawdy i mity.pdf