Realizując politykę Państwa w zakresie ochrony dziedzictwa kulturowego oraz opieki na tym dziedzictwem Narodowy Instytut Dziedzictwa może prowadzić badania archeologiczne na stanowiskach szczególnie zagrożonych. [§ 3 ust. 2 pkt. 7 Statutu NID] Może też brać udział, we współpracy ze służbami konserwatorskimi, w zabezpieczaniu stanowisk archeologicznych narażonych na bezpośrednie ryzyko zniszczenia [pkt. 2 e) Regulaminu NID]. Z reguły badania, finansowane lub współfinansowane przez NID, prowadzone są na prośbę wojewódzkiego konserwatora zabytków na stanowiskach nowoodkrytych.
W roku 2008 Pracownia Archeologii Ratowniczej przeprowadziła dwie takie interwencje. W terminie 28.07-4.08.2008 r. odbyły się sondażowe badania archeologiczne cmentarzyska kultury przeworskiej na terenie Centrum Szkolenia Policji w Legionowie. Pracami kierowała Agnieszka Oniszczuk – Rakowska. Oprócz pracowników Pracowni w badaniach udział wzięli: Wawrzyniec Orliński z Muzeum Historycznego w Legionowie oraz archeolodzy - detektoryści: Michał Zawadzki i Andrzej Romanowski. W dniach 12-14 listopada 2008 r. przeprowadzono natomiast archeologiczne badania ratownicze w krypcie w podziemiach kościoła p.w. Św. Jana Apostoła i Ewangelisty w Knyszynie. Pracami kierowała Agnieszka Niemirka. Uczestniczyli w nich także: Karol Czajkowski z Zespołu ds. Inwentaryzacji Zabytków, Tomasz Żebrowski – architekt oraz dr Wiesław Więckowski –antropolog z IA UW.
Badania powierzchniowo-sondażowe w Legionowie
Cmentarzysko ciałopalne kultury przeworskiej w Legionowie odkryto na terenie ćwiczeń pirotechnicznych Centrum Szkolenia Policji. W momencie rozpoczęcia badań widoczne tam były liczne ślady przesuwania ziemi za pomocą sprzętu ciężkiego, eksplozji oraz liczne drobne wkopy wykonane przez detektorystów. Prace terenowe prowadzono dwutorowo. Założono wykop sondażowy w miejscu, gdzie na powierzchni widoczne były dwa zniszczone obiekty. [Fot. 1, 2] W sondażu odsłonięto pozostałości 4 zniszczonych w różnym stopniu jam grobowych. Przesiano także wypełnisko jamy grobowej usytuowanej w pewnej odległości od sondażu. Została ona wcześniej zniszczona przez sprzęt ciężki, przekopana oraz wysadzona w powietrze w trakcie ćwiczeń pirotechnicznych. [Fot. 3] Równocześnie prowadzono prospekcję terenową z wykorzystaniem wykrywaczy metalu, mającą na celu wyznaczenie zasięgu stanowiska. W jej wyniku zlokalizowano 17 kolejnych obiektów lub jam grobowych oraz 10 zabytków metalowych i skupisk ceramiki, z których część dało się powiązać z wyróżnionymi obiektami. Na szczególną uwagę zasługuje jedno ze znalezisk luźnych – brązowe okucie rogu do picia. [Fot. 4]
Potwierdzono wstępne ustalenia chronologiczne. Materiał zabytkowy pozyskany w trakcie badań reprezentował kulturę przeworską. Są to na ogół zabytki standardowe, których identyfikacja nie budzi wątpliwości. Jest to także materiał spójny chronologicznie, obejmujący okresy od późnolateńskiego do wczesnorzymskiego (A2/A3 – B1).
Po zakończeniu badań sondażowych i ustaleniu orientacyjnego zasięgu stanowiska w Legionowie rozpoczęły się badania wyprzedzające budowę płyty poślizgowej. Prowadził je Wawrzyniec Orliński z Muzeum Historycznego w Legionowie. Pozyskane w trakcie badań zabytki znalazły się na wystawie „Wandalowie w Legionowie” zorganizowanej przez wspomniane muzeum.
Badania archeologiczne w Knyszynie
W dniach 12-14 listopada 2008 r. Pracownia Archeologii Ratowniczej prowadziła archeologiczne badania ratownicze w krypcie w podziemiach kościoła p.w. Św. Jana Apostoła i Ewangelisty w Knyszynie. Prace związane były z przypadkowym odsłonięciem krypty, które nastąpiło podczas remontu fundamentów kościoła. Polegały one na uprzątnięciu i przebadaniu zalegających wewnątrz szczątków ludzkich, przemieszanych z fragmentami trumien i gruzem w wyniku licznych penetracji krypty. Przemieszany materiał osteologiczny poddano analizie, która wykazała, że zbiór zawiera szczątki co najmniej 31 osobników. Podstawą wyliczeń były żuchwy, na podstawie których ustalono także płeć zmarłych. Badania zębów pozwoliły ustalić wiek – największą grupę wiekową stanowiły młodsze dzieci (do 7 roku życia). Przeprowadzono ponadto obserwacje dotyczące zmian patologicznych, widocznych na kościach i zębach, co dało wgląd w poziom życia ówczesnych mieszkańców Knyszyna. Szczątki ludzkie składano w krypcie kilkakrotnie, w różnych okresach. Najstarsze znajdują się w ossuarium, odkrytym w narożniku pomieszczenia; ostatni udokumentowany pochówek nastąpił najprawdopodobniej w 1809 roku, kiedy pochowano księdza Wojciecha Godlewskiego; fragmenty jego trumny zidentyfikowano podczas eksploracji. Dodatkowo wykonano analizę architektoniczną oraz modele przestrzenne krypty; sformułowano także wytyczne do dalszych, interdyscyplinarnych badań. Prowadzone w krypcie prace archeologiczne cieszyły się dużym zainteresowaniem okolicznych mieszkańców, którzy wierzą, że w podziemiach kościoła złożono urnę z sercem króla Zygmunta II Augusta, zmarłego w Knyszynie w 1572 roku.
W roku 2008 Pracownia Archeologii Ratowniczej przeprowadziła dwie takie interwencje. W terminie 28.07-4.08.2008 r. odbyły się sondażowe badania archeologiczne cmentarzyska kultury przeworskiej na terenie Centrum Szkolenia Policji w Legionowie. Pracami kierowała Agnieszka Oniszczuk – Rakowska. Oprócz pracowników Pracowni w badaniach udział wzięli: Wawrzyniec Orliński z Muzeum Historycznego w Legionowie oraz archeolodzy - detektoryści: Michał Zawadzki i Andrzej Romanowski. W dniach 12-14 listopada 2008 r. przeprowadzono natomiast archeologiczne badania ratownicze w krypcie w podziemiach kościoła p.w. Św. Jana Apostoła i Ewangelisty w Knyszynie. Pracami kierowała Agnieszka Niemirka. Uczestniczyli w nich także: Karol Czajkowski z Zespołu ds. Inwentaryzacji Zabytków, Tomasz Żebrowski – architekt oraz dr Wiesław Więckowski –antropolog z IA UW.
Badania powierzchniowo-sondażowe w Legionowie
Cmentarzysko ciałopalne kultury przeworskiej w Legionowie odkryto na terenie ćwiczeń pirotechnicznych Centrum Szkolenia Policji. W momencie rozpoczęcia badań widoczne tam były liczne ślady przesuwania ziemi za pomocą sprzętu ciężkiego, eksplozji oraz liczne drobne wkopy wykonane przez detektorystów. Prace terenowe prowadzono dwutorowo. Założono wykop sondażowy w miejscu, gdzie na powierzchni widoczne były dwa zniszczone obiekty. [Fot. 1, 2] W sondażu odsłonięto pozostałości 4 zniszczonych w różnym stopniu jam grobowych. Przesiano także wypełnisko jamy grobowej usytuowanej w pewnej odległości od sondażu. Została ona wcześniej zniszczona przez sprzęt ciężki, przekopana oraz wysadzona w powietrze w trakcie ćwiczeń pirotechnicznych. [Fot. 3] Równocześnie prowadzono prospekcję terenową z wykorzystaniem wykrywaczy metalu, mającą na celu wyznaczenie zasięgu stanowiska. W jej wyniku zlokalizowano 17 kolejnych obiektów lub jam grobowych oraz 10 zabytków metalowych i skupisk ceramiki, z których część dało się powiązać z wyróżnionymi obiektami. Na szczególną uwagę zasługuje jedno ze znalezisk luźnych – brązowe okucie rogu do picia. [Fot. 4]
Potwierdzono wstępne ustalenia chronologiczne. Materiał zabytkowy pozyskany w trakcie badań reprezentował kulturę przeworską. Są to na ogół zabytki standardowe, których identyfikacja nie budzi wątpliwości. Jest to także materiał spójny chronologicznie, obejmujący okresy od późnolateńskiego do wczesnorzymskiego (A2/A3 – B1).
Po zakończeniu badań sondażowych i ustaleniu orientacyjnego zasięgu stanowiska w Legionowie rozpoczęły się badania wyprzedzające budowę płyty poślizgowej. Prowadził je Wawrzyniec Orliński z Muzeum Historycznego w Legionowie. Pozyskane w trakcie badań zabytki znalazły się na wystawie „Wandalowie w Legionowie” zorganizowanej przez wspomniane muzeum.
Badania archeologiczne w Knyszynie
W dniach 12-14 listopada 2008 r. Pracownia Archeologii Ratowniczej prowadziła archeologiczne badania ratownicze w krypcie w podziemiach kościoła p.w. Św. Jana Apostoła i Ewangelisty w Knyszynie. Prace związane były z przypadkowym odsłonięciem krypty, które nastąpiło podczas remontu fundamentów kościoła. Polegały one na uprzątnięciu i przebadaniu zalegających wewnątrz szczątków ludzkich, przemieszanych z fragmentami trumien i gruzem w wyniku licznych penetracji krypty. Przemieszany materiał osteologiczny poddano analizie, która wykazała, że zbiór zawiera szczątki co najmniej 31 osobników. Podstawą wyliczeń były żuchwy, na podstawie których ustalono także płeć zmarłych. Badania zębów pozwoliły ustalić wiek – największą grupę wiekową stanowiły młodsze dzieci (do 7 roku życia). Przeprowadzono ponadto obserwacje dotyczące zmian patologicznych, widocznych na kościach i zębach, co dało wgląd w poziom życia ówczesnych mieszkańców Knyszyna. Szczątki ludzkie składano w krypcie kilkakrotnie, w różnych okresach. Najstarsze znajdują się w ossuarium, odkrytym w narożniku pomieszczenia; ostatni udokumentowany pochówek nastąpił najprawdopodobniej w 1809 roku, kiedy pochowano księdza Wojciecha Godlewskiego; fragmenty jego trumny zidentyfikowano podczas eksploracji. Dodatkowo wykonano analizę architektoniczną oraz modele przestrzenne krypty; sformułowano także wytyczne do dalszych, interdyscyplinarnych badań. Prowadzone w krypcie prace archeologiczne cieszyły się dużym zainteresowaniem okolicznych mieszkańców, którzy wierzą, że w podziemiach kościoła złożono urnę z sercem króla Zygmunta II Augusta, zmarłego w Knyszynie w 1572 roku.
