Program Ewidencji Pól Bitewnych
Program zewidencjonowania pól bitewnych w naszym kraju ma na celu objęcie ochroną konserwatorską tych obszarów, na których rozegrały się istotne, z punktu widzenia historii, starcia zbrojne. Obecnie w Polsce tylko cztery pola bitew wpisane są do rejestru zabytków i podlegają ochronie prawnej (Grunwald, Maciejowice, Raszyn, Westerplatte). Powstała ewidencja pozwoliłaby na stworzenie listy pól bitewnych, a następnie na przeprowadzenie badań historycznych i archeologicznych, które pozwolą na ustalenie konkretnych obszarów związanych z daną bitwą. Ochrona takiego terenu polegałaby nie na wpisie do rejestru zabytków lecz na odpowiednich zapisach w planach zagospodarowania przestrzennego gmin. Taka ewidencja istnieje w Wielkiej Brytanii gdzie chroni się 44 pola bitew.
Największymi zagrożeniami dla tego typu miejsc są:
- postępująca urbanizacja terenów wiejskich, zwłaszcza wokół miast,
- dynamiczna działalność rolnicza, użycie maszyn i nawozów sztucznych,
- duże inwestycje liniowe (budowa nowych dróg, gazociągów itp.),
- działalność nielegalnych poszukiwaczy, używających detektorów metali.
Etapy programu ewidencji pól bitewnych w Polsce:
I etap
Powstanie, skonsultowanej z historykami listy pól bitewnych (bojów, potyczek), które ze względu na ich znaczenie warto chronić.
II etap
a) weryfikacja terenowa,
b) ustalenie, na podstawie źródeł historycznych i badań archeologicznych jak najdokładniejszego obszaru, na którym rozegrało się starcie zbrojne.
III etap
Powstanie karty ewidencyjnej, w której zawarta będzie krótka charakterystyka i opis najważniejszych zagrożeń jakie istnieją dla danego miejsca.
IV etap
Zapis w planie zagospodarowania przestrzennego, w którym na wniosek Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków konkretny, wskazany na mapie obszar poddany zostanie ochronie konserwatorskiej.