DANE KONTAKTOWE
DANE TELEADRESOWE
Wyrażam zgodę na przetwarzanie i przetrzymywanie moich danych osobowych niezbędnych do korzystania z materiałów serwisu przez NID zgodnie z ustawą o ochronie danych osobowych z dnia 29.08.1997r. (Dz. U. Nr 133, poz. 883).

PRZYPOMNIJ HASŁO

INFORMACJE OGÓLNE

Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipisicing elit, sed do eiusmod tempor incididunt ut labore et dolore magna aliqua.

    DLA WŁAŚCICIELI I ZARZĄDCÓW

    Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipisicing elit, sed do eiusmod tempor incididunt ut labore et dolore magna aliqua.

      DLA SPECJALISTÓW

      Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipisicing elit, sed do eiusmod tempor incididunt ut labore et dolore magna aliqua.

        << < KALENDARIUM / 2012 / KWI > >>

          DZIEDZICTWO
          KULTUROWE W REGIONACH

          mapa WYBIERZ WOJEWÓDZTWO
           
           
           
          Niematerialne dziedzictwo kulturowe UNESCO
          Ochrona niematerialnego dziedzictwa kulturowego w rozumieniu UNESCO

          Dziedzictwo kulturowe każdego narodu - to nie tylko zabytki materialne, materialne świadectwa jego przeszłości i cuda przyrodnicze, ale również idee niematerialne, dziedzictwo niematerialne, które tworzy naszą zbiorową pamięć. Jeśli kultura materialna podtrzymuje tożsamość narodu to z pewnością dziedzictwo duchowe, niematerialne tworzy ją, kształtuje, wzbogaca i pobudza do materialnego wyrażania.

          Sam termin dziedzictwa niematerialnego ewoluował przez ostatnie dziesięciolecia, częściowo również przez opracowane przez UNESCO instrumenty, takie jak chociażby Konwencja w sprawie ochrony niematerialnego dziedzictwa kulturowego z 2003 roku. W Polsce Konwencja weszła w życie 16 sierpnia 2011 roku i stanowi obecnie jedyny akt prawa (międzynarodowego), na jakim można oprzeć budowę systemu ochrony dziedzictwa niematerialnego w naszym kraju.
          Konwencja w sprawie ochrony dziedzictwa niematerialnego to rezultat długich poszukiwań UNESCO dla wyrażenia i ochrony tego co do tej pory wydawało się nie do uchwycenia w ramy programowe. Została przygotowana przez Organizację Narodów Zjednoczonych do spraw Oświaty, Nauki i Kultury (UNESCO), będącą wyspecjalizowaną organizacją ONZ, i przyjęta przez jej Konferencję Generalną w Paryżu w dniu 17 października 2003 r. Weszła w życie w dniu 20 kwietnia 2006 r. Dotychczas została ratyfikowana przez 143 państwa (stan na 03.08.2012).

          Głównymi organami wykonawczymi Konwencji są:
          • Zgromadzenie Ogólne Państw-Stron- zgromadzenie wszystkich państw, które przystąpiły do Konwencji, zbiera się co dwa lata na sesji zwyczajnej. Może również zebrać się na sesji nadzwyczajnej, jeśli tak postanowi Międzyrządowy Komitet.
          • Międzyrządowy Komitet do spraw ochrony niematerialnego dziedzictwa kulturowego – w którego skład wchodzą przedstawiciele 24 Państw-Stron, wybranych przez Państwa-Strony podczas Zgromadzenia Ogólnego.
          Do głównych celów Konwencji należą:
          • ochrona niematerialnego dziedzictwa kulturowego
          • zapewnienie poszanowania niematerialnego dziedzictwa kulturowego wspólnot, grup i jednostek
          • wzrost, na poziomie lokalnym, krajowym i międzynarodowym, świadomości znaczenia niematerialnego dziedzictwa kulturowego oraz zapewnienie, aby dziedzictwo to było wzajemnie doceniane
          • zapewnienie międzynarodowej współpracy.
          Istotą Konwencji stało się określenie znaczeniowe terminu „niematerialne dziedzictwo kulturowe”. Według artykułu 2 oznacza ono:
          „praktyki, wyobrażenia, przekazy, wiedzę i umiejętności – jak również związane z nimi instrumenty, przedmioty, artefakty i przestrzeń kulturową – które wspólnoty, grupy i, w niektórych przypadkach, jednostki uznają za część własnego dziedzictwa kulturowego. To niematerialne dziedzictwo kulturowe, przekazywane z pokolenia na pokolenie, jest stale odtwarzane przez wspólnoty i grupy w relacji z ich otoczeniem, oddziaływaniem przyrody i ich historią oraz zapewnia im poczucie tożsamości i ciągłości, przyczyniając się w ten sposób do wzrostu poszanowania dla różnorodności kulturowej oraz ludzkiej kreatywności.”

          Wyszczególniono następujące dziedziny, w których najbardziej przejawia się dziedzictwo niematerialne:
          a) tradycje i przekazy ustne, w tym język, jako nośnik niematerialnego dziedzictwa kulturowego;
          b) sztuki widowiskowe;
          c) zwyczaje, rytuały i obrzędy świąteczne;
          d) wiedza i praktyki dotyczące przyrody i wszechświata;
          e) umiejętności związane z rzemiosłem tradycyjnym.

          Konwencja definiuje nam również pojęcie ochrony dziedzictwa, przez co rozumie się środki mające na celu zapewnienie przetrwania niematerialnego dziedzictwa kulturowego, w tym jego identyfikację, dokumentację, badanie, zachowanie, zabezpieczenie, promowanie, wzmacnianie i przekazywanie, w szczególności poprzez edukację formalną i nieformalną, jak również rewitalizację różnych aspektów tego dziedzictwa.

          Jest to z pewnością inne rozumienie pojęcia ochrony, niż to, z którym mieliśmy do czynienia przy ochronie zabytków materialnych. Tutaj ma ona polegać między innymi na: utrwaleniu dziedzictwa niematerialnego, zachowywaniu i przekazywaniu go następnym pokoleniom.

          Konwencja ma charakter programowy, co oznacza generalne zobowiązanie państwa do prowadzenia działań na rzecz ochrony dziedzictwa niematerialnego. Zgodnie z jej przesłaniem ochrona powinna być realizowana na dwóch poziomach:
          • narodowym
          • międzynarodowym
          Na poziomie międzynarodowym ochronę zapewniają:
          • Lista reprezentatywna niematerialnego dziedzictwa kulturowego ludzkości,
          • Lista niematerialnego dziedzictwa kulturowego wymagającego pilnej ochrony, oraz
          • Rejestr programów, projektów i działań na rzecz ochrony niematerialnego dziedzictwa kulturowego, które najlepiej odzwierciedlają zasady i cele Konwencji.
          Lista reprezentatywna niematerialnego dziedzictwa kulturowego składa się z praktyk, elementów, które wiążą się z budowaniem poczucia tożsamości poszczególnych społeczności, pomagają ukazać różnorodność tego dziedzictwa oraz podnoszą świadomość na jego temat. Warunkiem umieszczenia elementu na Liście jest jego obecność na Krajowej liście danego Państwa oraz sporządzenie planu ochrony obejmującego źródła jego finansowania.

          Lista niematerialnego dziedzictwa pilnej ochrony składa się z elementów dziedzictwa niematerialnego, dotyczących wspólnot, które Państwa-Strony uznały za wymagające pilnych działań w celu utrzymania ich przy życiu. Wpisanie elementu na tę listę ma pomóc w uruchomieniu międzynarodowej współpracy oraz w zorganizowaniu odpowiednich środków do ochrony wpisanego elementu.

          Rejestr Dobrych Praktyk, to spis inicjatyw wybieranych przez Międzyrządowy Komitet spośród nadesłanych przez Państwa-Strony propozycji programów, projektów i działań mających na celu ochronę dziedzictwa niematerialnego, które najlepiej odzwierciedlają zasady i cele Konwencji. Po dokonaniu wyboru, Komitet wspiera takie inicjatywy oraz pomaga w ich szerokim upowszechnieniu. Rejestr ten ma służyć jako platforma wymiany doświadczeń oraz źródło inspiracji dla państw, społeczności oraz wszystkich zainteresowanych ochroną dziedzictwa niematerialnego.

          Na poziomie krajowym państwo zobowiązuje się do:
          • podjęcia niezbędnych środków w celu zapewnienia ochrony niematerialnego dziedzictwa kulturowego znajdującego się na jego terytorium (art. 11, pkt a),
          • w zakresie środków ochrony, o których mowa w Artykule 2 ustęp 3, określić i zdefiniować różne elementy niematerialnego dziedzictwa kulturowego znajdującego się na jego terytorium, korzystając przy tym z pomocy wspólnot, grup oraz właściwych organizacji pozarządowych (art. 11, pkt b).
          W związku z tym, każde państwo jest zobowiązane przygotować jeden lub kilka rejestrów niematerialnego dziedzictwa kulturowego znajdującego się na jego terytorium. Inwentarze te powinny być regularnie aktualizowane, a informacje o nich muszą być zawarte w okresowych sprawozdaniach.

          Inwentaryzacja powinna być zarazem procesem oddolnym angażującym wspólnoty lokalne, jak i procesem odgórnym, w który zaangażowane byłyby również instytucje rządowe i pozarządowe.

          Aby państwo, było w stanie sprostać wymogom UNESCO dotyczącym zaangażowania lokalnych wspólnot, powinno zadbać o właściwą identyfikację wspólnot i grup oraz ich przedstawicieli, o właściwie przeprowadzoną inwentaryzację, której podlegać powinno tylko niematerialne dziedzictwo, z którym dana wspólnota lub grupa się utożsamia. Grupy, których dziedzictwo ma podlegać inwentaryzacji, powinny wyrazić świadomą i niewymuszoną zgodę na jej dokonanie.

          W celu zapewnienia ochrony, rozwoju i promocji niematerialnego dziedzictwa kulturowego, każde z państw ratyfikujących Konwencję, powinno dążyć do:
          a) prowadzenia ogólnej polityki zmierzającej do wyznaczenia niematerialnemu dziedzictwu kulturowemu odpowiedniej funkcji w życiu zbiorowym i włączania ochrony tego dziedzictwa do programów planowania ogólnego,
          b) wyznaczenia lub ustanowienia jednego lub kilku organów odpowiedzialnych za ochronę niematerialnego dziedzictwa kulturowego znajdującego się na jego terytorium,
          c) rozwijania studiów naukowych, technicznych i artystycznych, jak również metodologii badań, w celu skutecznej ochrony niematerialnego dziedzictwa kulturowego, w szczególności jego zagrożonych elementów,
          d) przedsięwzięcia odpowiednich środków prawnych, technicznych, administracyjnych i finansowych mających na celu:

          i) wspieranie tworzenia lub rozwoju ośrodków szkolenia w zakresie zarządzania zasobami niematerialnego dziedzictwa kulturowego oraz przekazywania tego dziedzictwa poprzez fora i przestrzenie przeznaczone do jego odtwarzania lub wyrażania,
          ii) umożliwianie dostępu do niematerialnego dziedzictwa kulturowego, przy jednoczesnym przestrzeganiu zwyczajów rządzących dostępem do niektórych jego elementów,
          iii) powoływanie instytucji dokumentujących niematerialne dziedzictwo kulturowe i umożliwiających dostęp do tego dziedzictwa.

          Kryteria wpisu na Listę reprezentatywną niematerialnego dziedzictwa kulturowego
          Kryteria wpisu na Listę niematerialnego dziedzictwa kulturowego wymagającego pilnej ochrony

          Dziedzictwo niematerialne w Polsce

          Decyzją Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego, z dnia 15 lutego 2010 roku, zadania wynikające z realizacji zapisów Konwencji UNESCO z 2003 roku w sprawie ochrony niematerialnego dziedzictwa kulturowego, zostały powierzone Narodowemu Instytutowi Dziedzictwa, co jest realizacją zapisu Artykułu 13 Konwencji, pkt. d, iii, w sprawie powołania instytucji dokumentujących niematerialne dziedzictwo kulturowe i umożliwiających dostęp do tego dziedzictwa.

          Narodowy Instyt Dziedzictwa realizuje zadania wynikające z realizacji zapisów Konwencji UNESCO w sprawie ochrony niematerialnego dziedzictwa kulturowego. Do zadań tych należy w szczególności:
          a/ prowadzenie działań promujących konwencję oraz szkoleń z zakresu jej realizacji,
          b/ przygotowanie procedur do prowadzenia krajowego rejestru niematerialnego dziedzictwa kulturowego,
          c/ przygotowanie procedury zgłaszania propozycji do umieszczania na Reprezentatywnej liście niematerialnego dziedzictwa kulturowego oraz wniosków o umieszczenie na Liście niematerialnego dziedzictwa kulturowego wymagającego pilnej ochrony,
          d/ gromadzenie informacji na temat tradycji kultury w Polsce,
          e/ inicjowanie działań i programów mających na celu ochronę tradycji kultury,
          f/ współpraca w zakresie działań związanych z ochroną, dokumentacją i popularyzowaniem tradycji kultury.

          Obecnie redagowane są dokumenty związane z tworzeniem Krajowej listy niematerialnego dziedzictwa kulturowego. Prowadzona jest również strona internetowa pod adresem http://niematerialne.nid.pl/, której zadaniem jest, między innymi, prezentacja informacji na temat zasobów niematerialnego dziedzictwa kulturowego w Polsce. Ma to być również rodzaj platformy wymiany doświadczeń dla stowarzyszeń, grup społecznych oraz osób zainteresowanych tematyką ochrony tradycji kultury.