DANE KONTAKTOWE
DANE TELEADRESOWE
Wyrażam zgodę na przetwarzanie i przetrzymywanie moich danych osobowych niezbędnych do korzystania z materiałów serwisu przez NID zgodnie z ustawą o ochronie danych osobowych z dnia 29.08.1997r. (Dz. U. Nr 133, poz. 883).

PRZYPOMNIJ HASŁO

INFORMACJE OGÓLNE

Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipisicing elit, sed do eiusmod tempor incididunt ut labore et dolore magna aliqua.

    DLA WŁAŚCICIELI I ZARZĄDCÓW

    Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipisicing elit, sed do eiusmod tempor incididunt ut labore et dolore magna aliqua.

      DLA SPECJALISTÓW

      Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipisicing elit, sed do eiusmod tempor incididunt ut labore et dolore magna aliqua.

        << < KALENDARIUM / 2012 / KWI > >>

          DZIEDZICTWO
          KULTUROWE W REGIONACH

          mapa WYBIERZ WOJEWÓDZTWO
           
           
           
          Frombork - zespół katedralny
          2013.04.02

          Frombork - zespół katedralny

          "Frombork - zespół katedralny" został uznany za Pomnik Historii zarządzeniem Prezydenta RP z 8 września 1994 roku (Monitor Polski nr 50, poz. 414).

          Do pobrania: zarządzenie.pdf

          Górujące nad Zalewem Wiślanym katedra i rezydencja biskupia powstały na krawędzi Wysoczyzny Elbląskiej, ostro opadającej skarpą ku wodom Zalewu Wiślanego. Po jednym z powstań Prusów, gdy zniszczeniu uległa katedra w Braniewie, biskup warmiński Henryk I Fleming postanowił przenieść do Fromborka siedzibę kapituły i wybudować katedrę. Już wtedy istniały w tym miejscu gród oraz osada miejska z kościołem, założona ok. 1277.

          Zespół katedralny to odrębna jednostka urbanistyczna, założona na planie wydłużonego prostokąta (163 × 80 m). Katedra Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny i św. Andrzeja Apostoła, wraz z otaczającą zabudową (kapitularz, Dom Kustosza, Kuria Najświętszej Maryi Panny, Nowa Wikarówka), mieści się na obszarze pierwotnego grodu biskupiego. Świątynię zaczęto budować ok. 1330, konsekrowano w 1342. Plan katedry łączy cechy architektury krzyżackiej (prezbiterium), cysterskiej (korpus nawowy) i nadreńskiej (szczyt). Budowla jest trójnawową halą o długości ok. 97 m i szerokości od 12 m w prezbiterium do 22 m w korpusie nawowym. Wnętrze przekryte jest sklepieniem gwiaździstym. Bogaty wystrój pochodzi przeważnie z okresu po pierwszym najeździe Szwedów, tj. po 1626. Wyróżnia się wspaniały instrument organowy, zbudowany przez warsztat Daniela Nitrowskiego z Gdańska w latach 1683-1686. Pałac Biskupi, pierwotnie gotycko-barokowa budowla z XIV-XVIII w., wzniesiono w południowo-wschodniej części warowni. Spalony w 1945, w latach 1965-1970 został odbudowany na cele muzealne.

          Obwarowania składają się z prostych odcinków ceglanych murów wzmocnionych basztami, bronionych parowami i fosą. Fortyfikacje wznoszono i modernizowano od XIV w. po 1. ćwierć XVII w. Warownia miała dwie bramy i furtę. W późnym średniowieczu warowny zespół katedralny był oblegany i zdobywany przez wojska polskie, krzyżackie i czeskie. Szczególnie dotkliwe były szkody poczynione przez Szwedów w latach 1626-1630 i 1655-1660. W latach 1843 i 1856 dokonano rozbiórek części fortyfikacji. Południowo-zachodniego narożnika zachowanej części murów strzeże wielka, wieloboczna wieża artyleryjska, na której nadbudowano dzwonnicę. Jedna z wież zwana jest wieżą Kopernika, lecz genialny astronom (jego epitafium znajduje się w katedrze, a ciało spoczywa w kryptach) obserwował ruchy ciał niebieskich nie stąd, lecz ze swej kanonickiej kurii, mieszczącej się poza obwodem murów obronnych.

          Siedem dawnych kanonii (kurii) zewnętrznych i nowy Pałac Biskupi znajdują się poza granicami zespołu katedralnego. W kanoniach mieszkali kanonicy fromborscy, m.in. Stanisław Hozjusz i Ignacy Krasicki. Zachowane do dziś budynki pochodzą z XVIII-XX w. Niektóre mają gotyckie piwnice; jedną z nich wybudowano na fundamentach domu Mikołaja Kopernika, kanonika kapituły warmińskiej, który mieszkał we Fromborku od 1510 do śmierci. Tu opracował słynne dzieło De revolutionibus orbium coelestium, zawierające wykład heliocentrycznej budowy świata i stanowiące przewrót w nauce i światopoglądzie. Wzgórze fromborskie jest unikatową – już w założeniu – warownią katedralną, łączącą harmonijnie różnorodne formy architektury: obronnej, sakralnej, rezydencjonalnej i mieszkalno-administracyjnej. A postać Kopernika i jego dzieło wyróżnia Frombork w skali światowej. To tu przelano na papier rewolucyjne słowa: „Pierwszą i najważniejszą ze wszystkich jest sfera gwiazd stałych, obejmująca samą siebie […]. Z kolei idzie pierwsza z planet, Saturn […]. Za nim Jowisz […]. Następnie Mars […]. Czwarte miejsce w tym szeregu zajmuje sfera o rocznym obiegu, w której, jak powiedzieliśmy, mieści się Ziemia ze sferą Księżyca […]. Na piątym miejscu Wenus […]. Szóste wreszcie miejsce zajmuje Merkury, […]. A w środku wszystkich ma swą siedzibę Słońce. Czyż bowiem w tej najpiękniejszej świątyni moglibyśmy umieścić ten znicz w innym albo lepszym miejscu niż w tym, z którego on może wszystko równocześnie oświetlać?”.


          Tekst dr Roman Marcinek