DANE KONTAKTOWE
DANE TELEADRESOWE
Wyrażam zgodę na przetwarzanie i przetrzymywanie moich danych osobowych niezbędnych do korzystania z materiałów serwisu przez NID zgodnie z ustawą o ochronie danych osobowych z dnia 29.08.1997r. (Dz. U. Nr 133, poz. 883).

PRZYPOMNIJ HASŁO

INFORMACJE OGÓLNE

Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipisicing elit, sed do eiusmod tempor incididunt ut labore et dolore magna aliqua.

    DLA WŁAŚCICIELI I ZARZĄDCÓW

    Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipisicing elit, sed do eiusmod tempor incididunt ut labore et dolore magna aliqua.

      DLA SPECJALISTÓW

      Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipisicing elit, sed do eiusmod tempor incididunt ut labore et dolore magna aliqua.

        << < KALENDARIUM / 2012 / KWI > >>

          DZIEDZICTWO
          KULTUROWE W REGIONACH

          mapa WYBIERZ WOJEWÓDZTWO
           
           
           
          Trzebnica – zespół dawnego opactwa cysterek
          2014.07.23

          Trzebnica – zespół dawnego opactwa cysterek

          "Trzebnica – zespół dawnego opactwa cysterek" został uznany za Pomnik Historii rozporządzeniem Prezydenta RP z 4 lipca 2014 r. (Dz.U. 2014, poz. 957).

          Do pobrania: rozporządzenie.pdf

          Wartość obiektu

          Zespół dawnego opactwa cysterek w Trzebnicy odznacza się wyjątkowymi wartościami historycznymi i artystycznymi, a także autentycznością substancji. Na szczególną uwagę zasługują późnoromańskie i wczesnogotyckie kamienne detale rzeźbiarsko-architektoniczne pochodzące z pierwszej fazy budowy kościoła oraz kaplica pw. św. Jadwigi - pierwsza na ówczesnych ziemiach polskich w pełni gotycka budowla, będąca pionierską realizacją w stylu gotyku francuskiego. Bardzo wysoki poziom artystyczny reprezentuje również pochodzące z XVI i XVII w. wyposażenie świątyni i klasztoru, którego twórcami byli najwybitniejsi artyści działający ówcześnie na Śląsku.

          Zespół dawnego opactwa cysterek w Trzebnicy ma szczególne znaczenie dla historii zarówno Śląska, jak i całej Polski, zwłaszcza doby piastowskiej. Kościół, będący jednym z kilku mauzoleów Piastów Śląskich, pomyślany został jako swoisty „pomnik władzy” o programie ideowym odnoszącym się do gloryfikacji boskiego rodowodu władzy świeckiej i stanowi polityczny symbol dążeń monarchicznych swojego fundatora - księcia wrocławskiego Henryka Brodatego. Świątynia pełni ponadto rolę sanktuarium patronki Polski i Śląska, św. Jadwigi Śląskiej, co nadaje jej znaczenie ponadregionalne i powoduje, że jest celem licznych pielgrzymek.

          Lokalizacja

          Zespół dawnego opactwa cysterek położony jest na wschodnim skraju miasta Trzebnica.

          Historia

          Klasztor trzebnicki, ufundowany w 1202 r. przez księcia wrocławskiego Henryka Brodatego i jego żonę – Jadwigę, był pierwszym żeńskim konwentem cysterskim na ziemiach polskich, a jednocześnie jedyną w ówczesnej Europie wielką bazyliką zbudowaną dla cysterek. O wyjątkowej pozycji opactwa, do którego sprowadzono mniszki z Bambergu, świadczy bezpośrednia inkorporacja do cystersów najpierw klasztoru w Pforcie, a następnie w Lubiążu (żeńskie fundacje cysterskie podlegały z reguły jurysdykcji biskupów diecezjalnych). Bogate uposażenie klasztoru, władającego rozległymi dobrami na Śląsku oraz w Wielkopolsce, dało mu silne podstawy ekonomiczne, a to z kolei umożliwiło powołanie filii: w Ołoboku, Oslovan koło Brna, Owińskach koło Poznania i Chełmnie.

          Kościół budowany był od 1203 r., a jego uroczyste poświęcenie miało miejsce 25 sierpnia 1219 r. Zgodnie z cysterską regułą, był bezwieżową bazyliką z transeptem. Tuż po kanonizacji Jadwigi w 1267 r., wzniesiono - ufundowaną przez jej córkę ksieni Gertrudę oraz wnuka Władysława księcia wrocławskiego i arcybiskupa Salzburga - kaplicę gotycką, w której złożono ciało świętej. Prawdopodobnie wówczas powstała także zachodnia wieża kościoła. Kolejny etap intensywnych prac w obrębie założenia przypada na 2 poł. XVII i XVIII w.: w latach 1679-80, z inicjatywy ksieni Krystyny Katarzyny Pawłowskiej z Wierzbna przebudowano grobowiec Jadwigi, w latach 1697-1726 trwały prace pod kierunkiem J. G. Kalckbrennera nad nowymi zabudowaniami klasztornymi (wzniesionymi w miejscu zburzonego założenia romańskiego), w połowie XVIII w. przeprowadzono barokizację wnętrza kościoła, a w 1789 r. zbudowano nową wieżę zachodnią oraz przedsionek.

          Siedzibę cysterek trzebnickich kilkakrotnie trawiły pożary, niszczona była także przez wojny (wojna trzydziestoletnia) i najazdy (m.in. husyckie w 1432 r.). W 1810 r. klasztor uległ sekularyzacji. Cenny księgozbiór oraz liczne elementy wyposażenia wnętrz przeniesiono do Wrocławia. W klasztorze stworzono obóz jeniecki, a następnie szpital wojskowy. Od 1817 do 1857 r. na jego terenie działała m.in. przędzalnia wełny. W 1870 r. właścicielami części klasztoru stali się joannici, a w 1889 r. - siostry boromeuszki. Oba zakony urządziły w swych częściach szpitale. Ostatecznie, Rycerze Maltańscy przekazali swój udział boromeuszkom, które oprócz szpitala prowadziły sierociniec i szkołę gospodarstwa domowego.

          W latach 30. XX w., podczas prac renowacyjnych odkryto trzy zamurowane średniowieczne portale i wyeksponowano je. Odsłonięcie portalu z przedstawieniem Dawida i Betsabe wiązało się z koniecznością wycięcia fragmentu ściany klatki schodowej z boku fasady kościoła.

          Po 1945 r. w Trzebnicy kontynuowano przedwojenną działalność – świątynia pełniła funkcję kościoła parafialnego, część klasztoru zajmowały siostry boromeuszki, natomiast w pozostałych pomieszczeniach ulokowano szpital powiatowy. Po przeniesieniu szpitala wszystkie budynki klasztorne przeszły w posiadanie sióstr, które prowadzą w nich m.in. zakład opiekuńczo-leczniczy.

          Opis

          W skład historycznego zespołu zabudowań dawnego opactwa cysterek w Trzebnicy wchodzi romański zbarokizowany kościół parafialny pw. św. Bartłomieja Apostoła i św. Jadwigi, późnobarokowy klasztor oraz teren na którym znajdują się budynki pomocnicze.

          Kościół parafialny pw. św. Bartłomieja Apostoła i św. Jadwigi jest trójnawową bazyliką z transeptem, prezbiterium zamkniętym absydą oraz zachodnią wieżą na osi budowli. Nad nawami rozpostarto sklepienia krzyżowo-żebrowe, nad nawą główną - sześciodzielne. W części wschodniej kościoła, po południowej stronie prezbiterium, znajduje się trójprzęsłowa, zamknięta pięciobocznie gotycka kaplica pw. św. Jadwigi, której ściany przeprute zostały wysokimi ostrołukowymi oknami.

          W obrębie kościoła zachowały się kamienne detale architektoniczne z okresu średniowiecza: służki, bazy, kapitele, zworniki itp. oraz portale z płaskorzeźbami w tympanonach przedstawiającymi: 1) sceny Ukrzyżowania i Koronacji NPM (wczesnogotycki z ok. 1290 r., znajdujący się między kaplicą pw. św. Jadwigi a prezbiterium), 2) grającego na harfie Dawida i Betsabe ze służącą (późnoromański z 1218-30 r., znajdujący się w ścianie fasady, przysłonięty później dostawioną wieżą), 3) Matkę Boską z Dzieciątkiem i adorującymi aniołami (późnoromański z ok. 1250 r., znajdujący się na północnej ścianie transeptu). Reliktem romańskiej świątyni, a zarazem jej najwcześniejszą realizacją, jest także ukończona w 1214 r. sklepiona krypta św. Bartłomieja usytuowana pod prezbiterium.

          Zbarokizowane wnętrze kościoła dekorują liczne obrazy autorstwa m.in.: Michaela L. Lukasa Willmanna i Philippa Christiana Bentuma oraz rzeźby Franza Josepha Mangoldta, a ponadto dzieła sztukatorów, snycerzy, pozłotników, złotników, ebenistów, kamieniarzy itd. Wystrój dopełnia secesyjny prospekt organowy z 1903 r. autorstwa Hansa Poelziga. Wewnątrz kaplicy pw. św. Jadwigi usytuowano marmurowy barokowy pomnik nagrobny autorstwa Marcina Bielawskiego z alabastrową figurą półleżącej św. Jadwigi autorstwa F. J. Mangoldta. Przy balustradzie otaczającej nagrobek umieszczono epitafium Karoliny – księżnej legnicko-brzeskiej, ostatniej Piastówny.

          Monumentalny klasztor, przylegający do kościoła od strony południowej, składa się z pięciu dwukondygnacyjnych skrzydeł otaczających dwa wirydarze.

          Źródło: http://www.zabytek.gov.pl/Zabytek/szczegoly.php?ID=221