DANE KONTAKTOWE
DANE TELEADRESOWE
Wyrażam zgodę na przetwarzanie i przetrzymywanie moich danych osobowych niezbędnych do korzystania z materiałów serwisu przez NID zgodnie z ustawą o ochronie danych osobowych z dnia 29.08.1997r. (Dz. U. Nr 133, poz. 883).

PRZYPOMNIJ HASŁO

INFORMACJE OGÓLNE

Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipisicing elit, sed do eiusmod tempor incididunt ut labore et dolore magna aliqua.

    DLA WŁAŚCICIELI I ZARZĄDCÓW

    Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipisicing elit, sed do eiusmod tempor incididunt ut labore et dolore magna aliqua.

      DLA SPECJALISTÓW

      Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipisicing elit, sed do eiusmod tempor incididunt ut labore et dolore magna aliqua.

        << < KALENDARIUM / 2012 / KWI > >>

          DZIEDZICTWO
          KULTUROWE W REGIONACH

          mapa WYBIERZ WOJEWÓDZTWO
           
           
           
          Gdańsk – pole bitwy na Westerplatte
          2013.04.17

          Gdańsk – pole bitwy na Westerplatte

          "Pole bitwy na Westerplatte" zostało uznane za Pomnik Historii rozporządzeniem Prezydenta RP z 22 sierpnia 2003 (Dz. U. 2003 nr 148 poz. 1448).

          Do pobrania: rozporządzenie.pdf

          Pole bitewne na Półwyspie Westerplatte w Gdańsku wraz z obiektami:

          1. Wartownia nr 1
          2. Wartownia nr 3
          3. Koszary – wartownia nr 6
          4. Placówka „Fort”
          5. Placówka „Elektrownia”
          6. Placówka kpr. Szamlewskiego
          7. Wieża obserwacyjna i bunkier

          zostały 17.05.2001 r. decyzją Pomorskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków wpisane do rejestru zabytków województwa pomorskiego pod numerem A-1219.

          Historia miejsca


          Do II połowy XVII wieku Wisła uchodziła bezpośrednio do morza. Jednakże poważnym problemem było zamulanie ujścia niesionymi przez rzekę masami piasku i mułu. W znacznym stopniu utrudniało to żeglugę i zmuszało gdańszczan do ciągłego pogłębiania toru wejściowego do portu.

          W drugiej połowie XVII wieku niesione przez Wisłę wielkie masy mułu i piasku utworzyły łachy po obu stronach jej ujścia, z głównym kanałem wejściowym do portu wciąż utrzymywanym za pomocą prac bagrowniczych na osi ujścia Wisły. Łachy powstałe po obu stronach ujścia Wisły określono jako: Ostplatte i Westerplatte. Kanał powstały pomiędzy łachą Westerplatte a stałym lądem był o wiele mniej narażony na zamulanie, dlatego dość szybko zaczęto używać go jako głównego wejścia do portu gdańskiego. Łacha Westerplatte dość szybko, rozrastając się od nanosów wiślanych, przekształciła się w wyspę nazywaną Westerplatte. Ostateczne ukształtowanie nowego kanału wejściowego do portu gdańskiego (Das neue Fahrwasser) nastąpiło w I połowie XVIII wieku.

          W tym samym okresie (dokładnie w 1734 r.) miało miejsce pierwsze militarne wykorzystanie Westerplatte. Na wyspie wylądowały francuskie oddziały posiłkowe, wznosząc pierwsze na tym terenie umocnienia – obóz szańcowy.

          Po zajęciu przez Prusy terenów Nowego Portu wraz z Wisłoujściem i Westerplatte, przystąpiono do budowy nowych umocnień. W latach 1788–1790 powstały na Westerplatte drewniano-ziemne szańce nr I–IV. Największy z nich, Nr I, usytuowano na cyplu Westerplatte. Zaopatrzono go w potężna, ziemną, okrągłą redutę-działobitnię. Wszystkie szańce Westerplatte uzyskały formy nieregularne, wielkością dostosowane do funkcji, kształtem zaś do terenu.

          Po utworzeniu się w 1843 r. nowego ujścia Wisły – Wisły Śmiałej, przystąpiono do zamknięcia groblą najstarszego, historycznego ujścia. W ten sposób dawna wyspa Westerplatte przekształciła się w półwysep.

          W II połowie XIX wieku na terenie Westerplatte nad brzegiem morza wzniesiono dwie, pierwsze w Gdańsku, ziemne baterie nadbrzeżne. W latach 90. XIX wieku otrzymały one niskie betonowe przedpiersia i otoczone zostały stanowiskami dla piechoty. Zlikwidowano zarazem stare szańce Nr II i III. W 1908 r. zlikwidowano także stare baterie nadbrzeżne, a w miejscu dawnego szańca Nr I wzniesiono nowoczesną żelbetową baterię artylerii nadbrzeżnej strzegącą wejścia do portu (Bateria Molowa). Przy reorganizacji systemu dowodzenia artylerią nadbrzeżną rejonu Gdańska na Westerplatte zbudowano stanowisko dowodzenia jej komendanta (późniejsza placówka „Fort”).

          Po I wojnie światowej i w wyniku ustaleń Traktatu Wersalskiego Gdańsk stał się wolnym miastem, a jego fortyfikacje zostały całkowicie zdemilitaryzowane. Półwysep Westerplatte został wówczas przekształcony w tereny rekreacyjne z plażą, stając się popularnym miejscem wypoczynku gdańszczan.

          Znaczna część półwyspu Westerplatte została w 1925 r. przekazana Państwu Polskiemu dla potrzeb przeładunku broni i amunicji. Obszar ten, nazwany Wojskową Składnicą Tranzytową, obsadziła 18 stycznia 1926 r. polska załoga wartownicza. W początkowym okresie funkcjonowania Składnicy wzniesiono jedynie bocznicę kolejową, magazyny amunicyjne oraz Basen Amunicyjny. Dopiero wobec coraz realniejszej groźby hitlerowskiego ataku na Składnicę, wybudowano na Westerplatte, w latach 1933–1934, 4 wartownie z lekkimi żelbetowymi schronami w podpiwniczeniu (ich projektantem oraz głównym twórcą taktycznych założeń obrony Westerplatte był płk Józef Siłakowski). W 1936 r. w centrum obwodu wartowni, wzniesiono budynek koszar, częściowo przystosowany do obrony. Jego projektantem był najprawdopodobniej prof. Jan Zachwatowicz. Całość terenu, już od początku funkcjonowania Składnicy otoczona została murem ceglanym (od strony kanału portowego i u nasady półwyspu oraz zasiekami z drutu kolczastego (od strony morza).

          Załogę Wojskowej Składnicy Tranzytowej stanowiła kompania wartownicza. W dniu wybuchu wojny liczyła ona około 220 osób. Dowódcą Składnicy był major Henryk Sucharski.

          Bitwa o Westerplatte, 1–7 wrzesień 1939 r.

          W dniu 1 września 1939 r. o godzinie 4.47 w kierunku Wojskowej Składnicy Tranzytowej na Westerplatte pierwszą salwę z dział kalibru 280 mm oddał niemiecki pancernik szkolny Schleswig-Holstein. Jednocześnie do ataku ruszyły oddziały lądowe – na ich czele znajdowała się kompania szturmowa Kreigsmarine. Atakujące oddziały zostały zatrzymane w rejonie granicy Składnicy celnym ogniem obrońców i wycofały się odnosząc poważne straty. Ponawiane tego dnia jeszcze trzykrotnie szturmy nie przyniosły Niemcom powodzenia. Wśród obrońców było kilku zabitych i wielu rannych żołnierzy.

          2 września już od wczesnych godzin rannych, po silnych przygotowaniach artyleryjskich, wojska niemieckie ponowiły szturmy – ponownie zakończone ich odparciem z dużymi stratami wśród atakujących. Tego dnia atakujący zostali wsparci także z powietrza. Nalot Stukasów spowodował poważne straty – całkowicie zniszczona została wartownia nr 5, grzebiąc pod gruzami załogę. Poważnie, dwiema bombami, uszkodzony została także budynek koszar. Ocalały jednak piwnice z wartownią nr 6 oraz pomieszczeniami dla rannych. Kolejne dwa, wieczorne szturmy zostały ponownie krwawo odparte. Tego dnia, na polecenie. mjra Sucharskiego zniszczono całą dokumentację Składnicy, aby w wypadku kapitulacji nie wpadła w ręce wroga.

          Przed szturmami w dniu 3 września, oddziały niemieckie zostały wzmocnione przerzuconym drogą lotniczą z Rosslau batalionem saperów. Zastąpił on zdziesiątkowaną w poprzednich szturmach kompanię szturmową marynarki. Wieczorne i nocne uderzenia niemieckich saperów odparte zostały przez polskich żołnierzy. Poprzedził je, nękający obrońców, całodzienny ostrzał artyleryjski i z okrętów.

          Kolejny, czwarty dzień obrony, rozpoczął się od silnego ostrzału Westerplatte przez sprowadzone baterie haubic 150 mm i moździerzy 210 mm. Dodatkowo w ostrzale wzięły udział dwa okręty z Zatoki Gdańskiej: torpedowiec T-196 i okręt towarzyszący kutrów trałowych Von der Groeben. Ponawiane szturmu na polskie placówki i wartownie były odpierane skoncentrowanym, silnym i bardzo celnym ogniem karabinów maszynowych.
          Dwa następne dni walk wyglądały podobnie – ciągły ostrzał artyleryjski pozycji polskich, koncentrujący się na wyeliminowaniu z walk wartowni, zwłaszcza nr 1, blokującej dostęp do centralnej części Składnicy. Pomimo trudnej sytuacji polskich żołnierzy – braku wody, środków medycznych, ciągle ponawianych szturmów i prawie nieustannego ostrzału, a także braku nadziei na jakąkolwiek odsiecz, po naradzie sztabowej u mjr. Sucharskiego podjęto decyzję o dalszym oporze.

          Pod wieczór 6 września uszkodzone były wartownie nr 1 i 2, wartownia nr 3 w piwnicy willi podoficerskiej nie nadawała się do użytku. Pomimo to atakujący w przerwach między ostrzałem artyleryjskim Niemcy byli odpierani.

          7 września około 10.15 dowódca Wojskowej Składnicy Tranzytowej na Westerplatte mjr Henryk Sucharski podjął decyzję o przerwaniu walki. W ciągu siedmiu dni obrony Westerplatte zginęło 15 żołnierzy a kilkudziesięciu zostało rannych. Po kapitulacji polscy żołnierze trafili do niewoli, oficerowie do oflagów, pozostali do stalagów, głównie na terenie Prus Wschodnich.
          W siedmiodniowych walkach o Westerplatte wzięło udział około 220 polskich żołnierzy wyposażonych w 1 działo 75 mm, 2 działka przeciwpancerne 37 mm, 4 moździerze 81 mm oraz karabiny maszynowe i broń ręczną.

          Po stronie niemieckiej do walk skierowano około 1500 żołnierzy z kilku różnych jednostek, w tym kompanii szturmowej marynarki wojennej, batalion saperów, oddziały gdańskiej Heimwehry oraz SS. Wspierane były one m.in. przez 2 baterie haubic 150 mm (8 dział), baterię moździerzy 210 mm (4 moździerze) oraz artylerię okrętową – 4 działa 280 mm z pancernika Schleswig-Holstein i działa kalibru 105 mm z torpedowców i okrętu towarzyszącego flotylli kutrów trałowych. Dodatkowym wsparciem było około 60 Stukasów z pułku Immelman 2 z Piławy.