DANE KONTAKTOWE
DANE TELEADRESOWE
Wyrażam zgodę na przetwarzanie i przetrzymywanie moich danych osobowych niezbędnych do korzystania z materiałów serwisu przez NID zgodnie z ustawą o ochronie danych osobowych z dnia 29.08.1997r. (Dz. U. Nr 133, poz. 883).

PRZYPOMNIJ HASŁO

INFORMACJE OGÓLNE

Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipisicing elit, sed do eiusmod tempor incididunt ut labore et dolore magna aliqua.

    DLA WŁAŚCICIELI I ZARZĄDCÓW

    Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipisicing elit, sed do eiusmod tempor incididunt ut labore et dolore magna aliqua.

      DLA SPECJALISTÓW

      Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipisicing elit, sed do eiusmod tempor incididunt ut labore et dolore magna aliqua.

        << < KALENDARIUM / 2012 / KWI > >>

          DZIEDZICTWO
          KULTUROWE W REGIONACH

          mapa WYBIERZ WOJEWÓDZTWO
           
           
           
          Gostyń - Głogówko - zespół klasztorny Kongregacji Oratorium św. Filipa Neri
          2013.04.17

          Gostyń - Głogówko - zespół klasztorny Kongregacji Oratorium św. Filipa Neri

          "Zespół Klasztorny Kongregacji Oratorium św. Filipa Neri, Gostyń - Głogówko" został uznany za Pomnik Historii rozporządzeniem Prezydenta RP z dnia 26 lutego 2008 r. (Dz. U. 2008 nr 52 poz. 306).

          Do pobrania: rozporządzenie.pdf

          Zespół klasztorny w Gostyniu – Głogówku usytuowany ok. 2 km na wschód od Gostynia należy do najcenniejszych zabytków architektury barokowej w Polsce. Jego zasadnicza część, czyli kościół p.w. Niepokalanego Poczęcia NPM i św. Filipa Neri jest jedynym na terenie Rzeczypospolitej czystym importem pełnego baroku włoskiego, w wydaniu weneckim. Projekt kościoła jest dziełem Baldassare Longheny i repliką jego najsłynniejszego dzieła – kościoła Santa Maria della Salute w Wenecji. Z budową kościoła w Gostyniu związani byli budowniczowie szwajcarscy Giorgio, Andrea I i Andrea II Catenazzi. Kopułę nad kościołem oraz klasztor zaprojektował architekt włoski Pompeo Ferrari.

          Zespół od usytuowania na wzniesieniu nazywany Świętą Górą [prawdopodobnie miejsce owe było ośrodkiem kultu pogańskiego] jest jednolity stylowo. Okres jego budowy trwający ponad 100 lat oraz fakt, że jego autorami byli różni architekci nie spowodował zakłóceń stylistycznych. Partie XVII-wieczne uzupełniono elementami późnobarokowymi w sposób organiczny.

          Opiekunami tego miejsca, od powstania klasztoru w 1668 roku (z przerwą na okres kasaty od 1876 – 1919) są księża Filipini. Kult Matki Boskiej Świętogórskiej jest jednakże znacznie starszy i sięga okresu średniowiecza.
          Na zespół klasztorny Księży Filipinów składa się kościół, zabudowania klasztoru, ogrody, dawny szpital, kaplica przy cudownym źródle. W przeszłości funkcjonalnie związany z klasztorem był również dawny zajazd tzw. Nadolnik, położony u stóp południowego stoku. Orientowany kościół otoczony jest nieotynkowanym murem, powstałym po poł. XVIII wieku, artykułowanym płycinami i lizenami z bramą od zachodu. Bramę tworzy para filarów, dźwigających belkowanie i falisty fronton, ozdobiony kamiennymi personifikacjami Wiary i Nadziei. Na koronie muru ustawiono popiersia 12 apostołów. Dziedziniec klasztorny również otacza mur z bramą wjazdową, zamkniętą koszową arkadą.

          Barokowy kościół zbudowany z cegły, o ścianach otynkowanych posiada centralny oktogonalny korpus z przyległym od wschodu prezbiterium. Zasadniczą partię korpusu stanowi nawa środkowa, nakryta eliptyczną w przekroju kopułą na bębnie. Nawę otacza nakryte sklepieniami krzyżowymi i kolebkowymi na gurtach obejście z kaplicami, otwarte do nawy półkoliście zamkniętymi arkadami między filarami wspierającymi bęben kopuły. Na osiach arkad znajdują się płytkie, prostokątne, sklepione kolebkowo kaplice (po trzy od północy i południa), połączone niskimi, również nakrytymi kolebkami przejściami, tworzącymi drugie obejście. Od zachodu usytuowano kruchtę z chórem muzycznym, ujętą parą wieżyczek. Od wschodu przylega prezbiterium z częścią środkową na rzucie kwadratu, poszerzoną po bokach o półkoliste, sklepione hemisferycznie apsydy i z przyległą od wschodu prostokątną wnęką ołtarzową. We wnętrzu nawy dominują pionowe podziały z przyfilarowymi kolumnami kompozytowymi podtrzymującymi gzyms zwieńczony balustradą. W kopule, w części dolnej pomiędzy toskańskimi filarkami przyściennymi umieszczono duże, zamknięte półkoliście okna. Ponad nimi znajduje się ośmiodzielna kopuła z latarnią.

          Elewacja frontowa rozczłonkowana kolumienkami z portalem na osi. Wejście poprzedzone jest tarasem i promieniście założonymi schodami. Ponad portalem i z jego boku w muszlowo zamkniętych niszach umieszczono późnobarokowe kamienne figury Matki Boskiej oraz św. Filipa Neri i św. Ignacego Loyoli (z lat 1723-26). Fasadę wieńczą wieżyczki o blaszanych hełmach z arkadowymi prześwitami. Podobnie ukształtowana jest elewacja wschodnia prezbiterium, rozczłonkowana pilastrami i wnękami. Elewacje nakrytych dwuspadowymi dachami kaplic ujęte zostały narożnymi pilastrami i podzielone belkowaniem. Nad całością dominuje monumentalna partia centralna, nakryta kopułą na wysokim, opilastrowanym bębnie, zwieńczoną smukłą latarnią opiętą kamiennymi wolutami, nakrytą bogato profilowanym hełmem.
          Wnętrze kościoła ozdobione zostało polichromią. Twórcą fresków w kopule jest malarz śląski Jerzy Wilhelm Neunhertz. Obrazy stworzone od 20 czerwca do 30 sierpnia 1746 roku przedstawiają osiem scen z życia św. Filipa Neri: Wyjście z domu rodzinnego, Kazanie w kościele św. Dominika, Chrzest poganina, Audiencję u papieża Grzegorza XIII w 1575 r., Stygmat Ducha Świętego, Cuda Świętego, Jego śmierć w 1595 r. i Apoteozę w niebie. Wymowę ikonograficzną kopuły jako symbolu nieba wzmacniają sztukaterie i freski. Postacie anielskie u podstawy kopuły z kartuszami ośmiu błogosławieństw wskazują, że życie św. Filipa oparte było na ewangelicznych błogosławieństwach. W latarni zwieńczającej kopułę umieszczono Oko Opatrzności Bożej w otoczeniu anielskich główek. Wychodzące z Oka Opatrzności promienie słoneczne, spływające do wnętrza świątyni mają symbolizować połączenie liturgii niebiańskiej z liturgią ziemską. W prezbiterium znajdują się malowidła wykonane przez Mikołaja Baura i Juliusza Franka w latach 1864-68 i przedstawiają sceny z życia Marii i postacie aniołów z symbolami tajemnic różańcowych. Na sklepieniu prezbiterium ukazano Apoteozę Marii, ewangelistów i Ojców Kościoła. Dekorację malarską kościoła uzupełniają freski w nawie głównej autorstwa ks. Bernarda Preibisza przedstawiające Świętych Polskich, powstałe w latach 1861-65.

          Wśród bogatego wyposażenia świątyni na szczególną uwagę zasługują późnobarokowe ołtarze. Ołtarz główny wykonany został w latach 1723-26 przez Ignacego Provisore i Jana Siegwitza. W jego środkowym polu znajduje się malowany na desce obraz Matki Boskiej z Dzieciątkiem, z umieszczonym w tle widokiem Gostynia i Świętej Góry, sygn. SB 1540. Poniżej znajduje się rokokowe, bogato zdobione tabernakulum, dzieło Tobiasza Plakwitza z Wrocławia i Johanna Hagemaira z Augsburga (1759-64). Dwa ołtarze boczne, wykonane w latach 1725-26 są również dziełem I. Provisore i J. Siegwitza. W ołtarzu po lewej stronie znajduje się gotycko-renesansowa Pieta z początku XVI wieku, również otaczana kultem, a po prawej obraz św. Filipa namalowany w 1868 r. przez Jana Schraudolpha z Monachium. Ołtarze z kaplic bocznych pochodzą z 2 ćwierci XVIII wieku. W jednym z nich umieszczono rzeźbiony krucyfiks z XVI wieku (również przedmiot kultu), a w pozostałych – obrazy Matki Boskiej Różańcowej i świętych Barbary, Józefa, Karola Boromeusza i Jana Nepomucena z lat 1821-25 malowane przez Henryka Arnolda z Drezna.

          Na uwagę zasługuje stiukowa ambona, prospekt organowy, stalle w prezbiterium, konfesjonały, ławki. Niezwykle cenne jest rokokowe wyposażenie zakrystii, z lat 1769-1774. intarsjowane szafy kryją wspaniałe szaty liturgiczne, ornaty, kapy oraz kielichy, monstrancje odznaczające się wysokim kunsztem artystycznym.
          W podziemiach bazyliki znajdują się powtarzające ośmioboczny kształt kościoła rozległe krypty, nakryte spłaszczoną kopułą o łuku półeliptycznym, z doczesnymi szczątkami fundatorów oraz członków Kongregacji.

          Z kościoła - bazyliki, przez zakrystię prowadzi przejście do położonego na południe późnobarokowego klasztoru, zbudowanego w latach 1732-48. Klasztor wzniesiono na rzucie czworoboku zamykającego kwadratowy wirydarz, we wnętrzu którego znajduje się studnia z 1774 roku. Na osi zachodniej fasady umieszczono sień. Na poszczególnych kondygnacjach układ pomieszczeń ma charakter 1,5-traktowy, z ciągami pomieszczeń od zewnątrz i otaczającymi wirydarz krużgankami. Sień oraz pokoje przyziemia sklepione są żagielkowo i kolebkowo. W narożu południowo-zachodnim znajduje się refektarz, nakryty ozdobnym sklepieniem klasztornym z lunetami. W narożu północno-wschodnim znajduje się kaplica, pierwotnie obejmująca dwie kondygnacje, całkowicie przebudowana w 1928 roku. Krużganki klasztoru nakrywają sklepienia kolebkowo-krzyżowe i kolebkowe z lunetami. Elewacje klasztoru podzielone lizenami z narożnikami ujętymi pilastrami i oknami w płaskich obramieniach z uszakami. Na osi fasady umieszczono kwadratową wieżyczkę o ściętych narożach, zwieńczoną blaszanym hełmem z arkadowym prześwitem i okiem opatrzności.

          Wnętrza klasztorne zdobią liczne obrazy. Najstarsze z nich – Pokłon pasterzy, Św. Wiktoria i Matka Boska z Dzieciątkiem – pochodzą z XVII wieku. W niewielkim pomieszczeniu przy refektarzu, o ścianach z polichromią z wyobrażeniami Sądu Ostatecznego umieszczono świętogórskie archiwum, w którym znajdują się liczne dokumenty, związane z historią klasztoru, m.in. najstarszy dokument dotyczący Świętej Góry. Pod kaplicą znajduje się biblioteka, w której przechowuje się między innymi cenne starodruki (najstarsze pochodzą z XVI wieku). Tu także znajdują się nuty utworów mistrzów baroku i klasycyzmu. Najcenniejszymi są utwory Józefa Zeidlera (1704-1806), od 1780 roku muzyka Kapeli Świętogórskiej, zwanego również polskim Mozartem, muzyka przez dziesiątki lat zapomnianego. Od dwóch lat we wrześniu i październiku odbywa się na Świętej Górze Festiwal Muzyki Oratoryjnej „Musica Sacromontana”. Dla kontynuacji filipińskiej tradycji muzycznej powstało również Stowarzyszenie Miłośników Muzyki Świętogórskiej.

          Wysoka klasa architektoniczna zespołu, z kościołem oraz jego artystycznym wystrojem i wyposażeniem nakazują uznać, iż obiekt świętogórski posiada znaczenie ponadregionalne. Obok wartości artystycznych zespół posiada duże wartości historyczne i naukowe.

          Święta Góra to najważniejsze Sanktuarium Maryjne w Wielkopolsce. Z jednej strony funkcjonuje w świadomości społecznej jako centrum życia religijnego, stanowi cel licznych pielgrzymek i znaczący punkt na turystycznej mapie kraju, a z drugiej strony – wysokiej klasy zabytek.

          Zespół usytuowany wśród pól i sadów zachował swe pierwotne relacje z otoczeniem. Te same drogi, jak przed wiekami prowadzą do Sanktuarium Matki Boskiej Świętogórskiej. Bez większych zmian zachowała się kompozycja przestrzenna zespołu z dominującym kościołem, położonym w pobliżu klasztorem, dawnym szpitalem i kaplicą przy cudownym źródle oraz położonym u stóp Świętej Góry dawnym zajazdem klasztornym zwanym Nadolnikiem.

          www.filipini.gostyn.pl
          www.jozefzeidler.eu