DANE KONTAKTOWE
DANE TELEADRESOWE
Wyrażam zgodę na przetwarzanie i przetrzymywanie moich danych osobowych niezbędnych do korzystania z materiałów serwisu przez NID zgodnie z ustawą o ochronie danych osobowych z dnia 29.08.1997r. (Dz. U. Nr 133, poz. 883).

PRZYPOMNIJ HASŁO

INFORMACJE OGÓLNE

Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipisicing elit, sed do eiusmod tempor incididunt ut labore et dolore magna aliqua.

    DLA WŁAŚCICIELI I ZARZĄDCÓW

    Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipisicing elit, sed do eiusmod tempor incididunt ut labore et dolore magna aliqua.

      DLA SPECJALISTÓW

      Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipisicing elit, sed do eiusmod tempor incididunt ut labore et dolore magna aliqua.

        << < KALENDARIUM / 2012 / KWI > >>

          DZIEDZICTWO
          KULTUROWE W REGIONACH

          mapa WYBIERZ WOJEWÓDZTWO
           
           
           
          Kazimierz Dolny
          2013.04.17

          Kazimierz Dolny

          "Kazimierz Dolny" został uznany za Pomnik Historii zarządzeniem Prezydenta RP z  8 września 1994 roku (Monitor Polski nr 50, poz. 417).

          Do pobrania: zarządzenie.pdf

          Kazimierz Dolny ( gm. Kazimierz Dolny, pow. puławski, woj. lubelskie). Zespół zabytkowy „Kazimierz Dolny” obejmuje miasteczko Kazimierz Dolny wraz z Mięćmierzem, Albrechtówką, Za Dębem, Lasem Miejskim i Jeziorszczyzną. Cały obszar zawiera się w trójkącie zamkniętym od pn.–zach. brzegiem Wisły i wchodzi w skład Kazimierskiego Parku Krajobrazowego.

          Miasto leży na zachodnim krańcu województwa lubelskiego, na prawym brzegu Wisły przy ujściu rzeczki Grodarz. Wraz z pobliskimi Puławami i Nałęczowem stanowi jeden z najczęściej odwiedzanych zakątków turystycznych kraju.

          Okolice Kazimierza posiadają wyjątkowo atrakcyjne walory krajobrazowe, charakterystyczne dla Małopolskiego Przełomu Wisły, która na tym odcinku, zachowała cechy dzikiej, malowniczej rzeki. Na niezwykle bogate urzeźbienie terenu składają się wzgórza, doliny i wąwozy, wyżłobione w grubej warstwie lessu. Są tu liczne kamieniołomy, z których pozyskiwano wapień. Wzgórza i wąwozy porasta bujna, zmieniająca się wraz z porami roku, roślinność. Konfiguracja terenu w decydującym stopniu wpłynęła na architektoniczno–urbanistyczny kształt miasteczka. W panoramie dominują posadowione na wzgórzach zabytki architektury – ruiny zamku, baszta, fara i klasztor. Nad położonym w dolinie rynkiem wznosi się Góra Trzech Krzyży.

          W miasteczku zbiegają się liczne trasy turystyczne o szczególnych walorach krajobrazowo–przyrodniczych, z rezerwatami geologicznymi, faunistycznymi i florystycznymi. Z pobliskiego wzgórza Albrechtówka ukazuje się rozległa panorama na dawną wieś rybacką i przewozową Mięćmierz oraz położone na przeciwległym brzegu Wisły dawne miasteczko Janowiec z górującymi nad nim ruinami Firlejowskiego zamku.

          Najwcześniejsza osada, nazywana Wietrzną Górą, z czasem rozwinęła się w ośrodek grodowy, a następnie w miasto.

          W źródłach nazwa Kazimierz pojawia się po raz pierwszy w roku 1249. Przeprawa, komora celna, położenie na szlakach handlowych z Rusią, Zachodem i państwem krzyżackim decydowało o powstaniu osady targowej z rynkiem i o jej dalszym rozwoju. Ranga osady wzrosła wraz z erekcją około 1325 roku parafii z kościołem. Bezpieczeństwa strzegła wybudowana przez Władysława Łokietka kamienna wieża obronna, nazywana obecnie basztą, górująca nad drewnianym zameczkiem. Murowany kasztel, którego ruiny zachowały się do dzisiaj, wzniósł Kazimierz Wielki, przekształcając osadę grodową w miasto królewskie, lokowane na prawie polskim. Prawdopodobnie ówczesny, niewielki rynek rozmierzono poniżej fary, zabudowując pierzeje drewnianymi domami.

          Prawo magdeburskie, które miasto otrzymało od Władysława Jagiełły w roku 1406, wprowadziło nowy ustrój miejski i porządek urbanistyczny. Wytyczono nowy, większy rynek, który ujmowały trzy zwarte pierzeje drewniano – murowanych domów. Początkowo były to budynki parterowe. Później, po pożarach w latach 1561, 1585 powstały murowane, jednopiętrowe kamienice. W szczytowym dla miasta okresie rozwoju, obejmującym lata 1585 – 1635, a przypadającym na czasy późnego polskiego renesansu, fasady najbogatszych, patrycjuszowskich kamienic (Przybyłów, Gorskich, Celejów) przybrały charakterystyczne formy, o pokrytych boniami elewacjach, zdobnych w figuralny relief o treściach religijnych, np. św. Mikołaj, św. Krzysztof, z profilowanymi lub hermowymi obramieniami okien. Zwieńczyły je wysokie, grzebieniowe attyki, kryjące pogrążone dachy, będące konglomeratem form, czerpanych z wzorników architektury renesansowej i manierystycznej o włoskiej i niderlandzkiej proweniencji oraz lokalnej tradycji ludowej.

          Najwybitniejszym obiektem sakralnym miasta jest kościół farny, dominujący nad pozostałą zabudową – zarazem symbol rozwoju i świetności Kazimierza. Pierwotnie niewielka, choć murowana świątynia, trzykrotnie rozbudowywana, przybrała obecne kształty w latach 1610 – 1613. Zawdzięcza je Jakubowi Balinowi, lubelskiemu muratorowi pochodzenia włoskiego. Reprezentuje ona lokalną odmianę architektury renesansowo–manierystycznej, zwanej „renesansem lubelskim”, rozpoznawalnej w charakterystycznej bryle kościołów z wysokimi ozdobnymi szczytami i w specyficznej sieci sztukaterii, dekorującej sklepienia. Dwa pozostałe kościoły, szpitalny i reformacki, wzniesione około połowy XVII wieku, należą już do barokowej fazy stylu.

          Trzy chrześcijańskie świątynie dopełnia synagoga, wymurowana w roku 1536. Żydzi początkowo zamieszkiwali południowy kwartał przyrynkowy i ulicę Lubelską, od końca XVIII w. stali się dominującą grupą mieszkańców miasta.

          W szczytowym okresie rozwoju (XVI – 1 poł. XVII w.) Kazimierz stał się ważnym ośrodkiem handlu zbożem i produktami leśnymi. Istniał duży port rzeczny położony na Przedmieściu Gdańskim. Przy porcie powstał zespół spichlerzy, drugi zespół wzniesiono na Przedmieściu Krakowskim. W połowie XVII było tu nawet sześćdziesiąt spichlerzy, w większości o dekoracyjnych szczytach, wywodzących się z ducha północnego manieryzmu.
          Rozwój miasta hamowały częste najazdy tatarskie i rusko–litewskie, a także wybuchające co kilkadziesiąt lat pożary. Wojny szwedzkie i epidemie spustoszyły miasto w skali niewiarygodnej.

          Nie bez znaczenia był także czas zaborów i upadek gospodarczy kraju. W 1869 roku Kazimierz utracił prawa miejskie – przywrócono je w roku 1927. W czasie drugiej wojny światowej zginęła w Holokauście ludność żydowska, a podczas pacyfikacji w dniu 18 listopada 1943 roku rozstrzelano 140 osób narodowości polskiej.

          Wybitne walory architektoniczno–krajobrazowe Kazimierza zostały docenione przez malarzy i rysowników już w końcu XVIII w. Znamienne, że malarz królewski Zygmunt Vogel, utrwalający na zlecenie Stanisława Augusta co cenniejsze miejsca ówczesnej Polski poświęcił temu miastu kilka akwarel. Po nim urokom Kazimierza ulegali graficy i malarze dwóch następnych stuleci – Barbara Czernof, Adam Lerue, Wojciech Gerson, Elwiro Andriolli, Józef Brandt. W 1909 r. Władysław Ślewiński urządził tu pierwszy malarski plener. Jednak prawdziwe „odkrycie” Kazimierza przez malarzy nastąpiło w okresie międzywojennym. Od 1923 r. regularne plenery organizował profesor warszawskiej Szkoły Sztuk Pięknych – Tadeusz Pruszkowski skupiający wokół swojej osoby liczne grono uczniów, spośród których wyodrębniło się ugrupowanie artystyczne najsilniej związane z Kazimierzem – „Bractwo św. Łukasza” z Antonim Michalakiem. W 1925 r. jako pierwszy osiadł tu malarz Jan Karmański. Od tej pory przez Kazimierz przewinęła się ogromna rzesza artystów. Tworzyli tu m. in. Zenon Kononowicz, Władysław Filipiak, Stanisław Łazorek i wielu innych. Miejscem zamieszkania i tematem swojej twórczości uczyniła Kazimierz wybitna pisarka Maria Kuncewiczowa. Wielokrotnie powracał tu wybitny fotografik Edward Hartwig.

          Zniszczenia spowodowane tragicznymi wydarzeniami dwóch wojen światowych objęły, choć w różnym stopniu, niemal całą zabudowę miasteczka, spowodowały konieczność podjęcia kompleksowej jego odbudowy, co miało miejsce w latach 1947–58.

          Szczęśliwie dla Kazimierza odbudowa prowadzona była wg autorskiego planu przez arch. Karola Sicińskiego, działającego tu już w okresie międzywojennym. Sicińskiemu dało się wskrzesić klimat tego miasta, po części rekonstruując domy w rynku i znaczniejsze budynki (bóżnica, szpital, spichlerze), po części zaś nadając własny kształt znacznym fragmentom pierzei rynkowych, kreując w istocie na nowo to jedno z najbardziej znanych dziś w Polsce „wnętrz” urbanistycznych.

          Współczesny Kazimierz – zbiorcze dzieło sztuki skomponowane z pełnych uroku panoram i wedut w krajobrazowej oprawie. tradycyjnie pozostaje miastem malarzy, miejscem plenerów kolejnych pokoleń artystów, wystawiających swoje obrazy w licznych galeriach i pod gołym niebem.

          Pobliska wieś Mięćmierz zyskała charakter miejscowości letniskowej. Translokowano do niej wiele dawnych budynków wiejskich (w tym wiatrak), których mieszkańcami są głównie artyści i twórcy różnych profesji – dla nich Kazimierz stał się ulubionym miejscem wypoczynku i niewyczerpanym źródłem inspiracji.