DANE KONTAKTOWE
DANE TELEADRESOWE
Wyrażam zgodę na przetwarzanie i przetrzymywanie moich danych osobowych niezbędnych do korzystania z materiałów serwisu przez NID zgodnie z ustawą o ochronie danych osobowych z dnia 29.08.1997r. (Dz. U. Nr 133, poz. 883).

PRZYPOMNIJ HASŁO

INFORMACJE OGÓLNE

Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipisicing elit, sed do eiusmod tempor incididunt ut labore et dolore magna aliqua.

    DLA WŁAŚCICIELI I ZARZĄDCÓW

    Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipisicing elit, sed do eiusmod tempor incididunt ut labore et dolore magna aliqua.

      DLA SPECJALISTÓW

      Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipisicing elit, sed do eiusmod tempor incididunt ut labore et dolore magna aliqua.

        << < KALENDARIUM / 2012 / KWI > >>

          DZIEDZICTWO
          KULTUROWE W REGIONACH

          mapa WYBIERZ WOJEWÓDZTWO
           
           
           
          Lublin - historyczny zespół architektoniczno-urbanistyczny
          2013.04.18

          Lublin - historyczny zespół architektoniczno-urbanistyczny

          "Lublin - historyczny zespół architektoniczno-urbanistyczny" został uznany za Pomnik Historii rozporządzeniem Prezydenta RP z 25 kwietnia 2007 (Dz.U. 2007 nr 86 poz. 574).

          Do pobrania:
          rozporządzenie.pdf

          Lublin jest usytuowany na płn. krańcu Wyżyny Lubelskiej, w dorzeczu rzeki Bystrzycy (tu wpadają do niej rzeki Czechówka i Czerniejówka). Miasto położone jest na skrzyżowaniu dróg krajowych nr 17 (Warszawa – przejście graniczne w Hrebennem) i 19 (Białystok - Rzeszów). Odległości: Warszawa 150 km, Kraków 210 km, Rzeszów 170 km.

          W skład Historycznego Zespołu Architektoniczno-Urbanistycznego m. Lublina wchodzą, jako elementy o zasadniczym znaczeniu strukturalnym i przestrzennym: Wzgórze Zamkowe z historyczną zabudową zamku, Stare Miasto w granicach dawnych (nieistniejących) murów miejskich, staropolski odcinek Krakowskiego Przedmieścia wraz z blokami zabudowy otaczającej, Plac Litewski, zespół dawnego klasztoru św. Brygidy wraz z kościołem pw. Wniebowzięcia NMP Zwycięskiej w granicach murów klasztornych, zespół dawnego klasztoru i kościoła Bernardynów pw. Nawrócenia św. Pawła oraz zespół archikatedry i południowy blok zabudowy ul. Królewskiej.

          Najstarsze, wczesnośredniowieczne osiedla lubelskie powstały w VI wieku n.e. na wzgórzach – Czwartek, Grodzisko, Staromiejskie i Zamkowe. W VIII w. właśnie na wzgórzu Zamkowym powstał pierwszy gród, który z czasem powiększył się o podgrodzie rozlokowane na sąsiednim Wzgórzu Staromiejskim. Na przełomie XII/XIII w. wspomniane podgrodzie przekształciło się w osiedle o miejskim charakterze liczące ok 2–3 tysięcy mieszkańców.

          15 sierpnia 1317 r. Władysław Łokietek, tworząc ośrodki równoważące wpływy dużych i zbuntowanych miast, nadał mieszkańcom Lublina przywilej lokacyjny oparty na prawie magdeburskim. Zamysły polityczne Łokietka kontynuował Kazimierz Wielki, z inicjatywy którego wybudowano w 1342 r. mury miejskie. Wzrost znaczenia miasta wynikający zarówno z dogodnego położenia handlowego, jak i licznych królewskich przywilejów spowodował, iż w mieście chętnie osiedlali się obcy kupcy i rzemieślnicy: Ormianie, Rusini, Tatarzy i Żydzi, czyniąc zeń ważny wielokulturowy ośrodek. Splendor miasta umacniali Jagiellonowie nie tylko nadając mu kolejne przywileje, ale także fundując wielkie budowle. Z ich inicjatywy wzniesiono kościół NMP Zwycięskiej i klasztor brygidek (wotum Jagiełły po bitwie pod Grunwaldem), rozbudowano zamek i kaplicę św. Trójcy.

          Lublin w XVI w. był kilkakrotnie miejscem obrad sejmowych i zjazdów szlachty. Z nich niewątpliwie najważniejszy był sejm lubelski z 1569 r., który trwał od stycznia do lipca i zakończył się podpisaniem unii polsko–litewskiej (nabożeństwo z tej okazji odbyło się kościele dominikanów). Potwierdzeniem istotnej roli jaką pełniło miasto w ówczesnej Rzeczpospolitej było ustanowienie Trybunał Koronnego w 1578 r., niezwykle ważnej instytucji sądowniczej szlachty. Działalność Trybunału i związane z tym wielomiesięczne pobyty szlachty, miały niebagatelny wpływ na rozwój ekonomiczny miasta, pozwalając mieszkańcom w przyszłości łagodzić skutki kryzysów gospodarczych. Kryzysy te pojawiające się od połowy XVII w. i trwające do początku XIX w. spowodowały spadek znaczenia Lublina, który w tym okresie stał się drugorzędnym ośrodkiem miejskim. Po rozbiorach miasto podniosło się z upadku, jakkolwiek już nigdy nie odzyskało statusu wiodącego centrum wymiany handlowej.

          Zalążkiem układu urbanistycznego Lublina było wspomniane podgrodzie usytuowane w płn.–wsch. części Wzgórza Staromiejskiego, stopniowo przekształcane w ośrodek miejski. W XIII stuleciu czasie uformował się jego zasadniczy, gruszkowaty kształt, z granicami wyznaczonymi przez krawędzie skarpy, spięte od zachodu wałami. Główną oś komunikacyjną układu stanowiła ul. Grodzka, z której wyprowadzono ulice (obecnie zanikłe) o wachlarzowatym układzie nawiązującym do ukształtowania terenu. Po uzyskaniu praw miejskich obszar miasta powiększono ku zachodowi; wytyczono trapezowaty Rynek, wyprowadzono z jego naroży pary prostopadłych ulic oraz rozmierzono szachownicowy układ bloków i regularne działki. Jednakże charakterystyczne ukształtowanie terenu i półkolisty narys miasta od zachodu spowodowały, że nie uzyskano prostopadłościennej sieci ulic, a dukt nowo wytyczonych ulic nawiązywał do przedlokacyjnego, rozmierzenia miasta oraz warunków terenowych.

          W obrębie tego obszaru powstało szereg istotnych dla tożsamości miasta obiektów (m. in. nieistniejący kościół św. Michała, budynek Trybunału Koronnego, zespół klasztorny dominikanów, kościół i klasztor jezuitów – obecnie archikatedra).

          Dynamiczny rozwój miasta w XV i XVI w. wymusił wyjście z zabudową poza mury miejskie. Kierunki rozprzestrzeniania się Lublina wyznaczały wybudowane w XV w. dwa duże zespoły klasztorne - wizytkowski i brygidkowski oraz przedmieścia Krakowskie i Korce. Obszar ten zamknięto ok. 1570 r. linią obwałowań. Poza nią znajdował się plac zwany później litewskim, która to nazwa wywodziła się od Litwinów obozujących na nim w czasie zawiązywania unii pomiędzy Koroną a Wielkim Księstwem Litewskim. Nie tylko nazwa placu upamiętnia to wydarzenie, ale także znajdujący się na nim żeliwny obelisk wystawiony w 1826 r. w miejscu pierwotnego XVI-wiecznego.

          www.lublin.eu