DANE KONTAKTOWE
DANE TELEADRESOWE
Wyrażam zgodę na przetwarzanie i przetrzymywanie moich danych osobowych niezbędnych do korzystania z materiałów serwisu przez NID zgodnie z ustawą o ochronie danych osobowych z dnia 29.08.1997r. (Dz. U. Nr 133, poz. 883).

PRZYPOMNIJ HASŁO

INFORMACJE OGÓLNE

Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipisicing elit, sed do eiusmod tempor incididunt ut labore et dolore magna aliqua.

    DLA WŁAŚCICIELI I ZARZĄDCÓW

    Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipisicing elit, sed do eiusmod tempor incididunt ut labore et dolore magna aliqua.

      DLA SPECJALISTÓW

      Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipisicing elit, sed do eiusmod tempor incididunt ut labore et dolore magna aliqua.

        << < KALENDARIUM / 2012 / KWI > >>

          DZIEDZICTWO
          KULTUROWE W REGIONACH

          mapa WYBIERZ WOJEWÓDZTWO
           
           
           
          Racławice – teren historycznej Bitwy Racławickiej
          2013.04.18

          Racławice – teren historycznej Bitwy Racławickiej

          "Racławice – teren historycznej Bitwy Racławickiej" został uznany za Pomnik Historii rozporządzeniem Prezydenta RP z dn. 14 kwietnia 2004 (Dziennik Ustaw nr 102 z 2004, poz. 1060).

          Do pobrania: rozporządzenie.pdf

          Teren bitwy pod Racławicami położony jest na terenie pól Racławic, Dziemięrzyc i częściowo Wrocimowic, należących obecnie do powiatu miechowskiego w województwie małopolskim.

          Tadeusz Kościuszko, po ogłoszeniu powstania, 1 kwietnia 1794 wyruszył z Karkowa w kierunku Warszawy. 4 kwietnia 1794 pod Racławicami rozegrała się bitwa powstania kościuszkowskiego. Naczelnik Kościuszko, prowadząc śmiały atak, pokonał rosyjskie wojska gen. Aleksandra Tormasowa. Starcie nastąpiło na polach Dziemięrzyc i Racławic oraz częściowo Wrocimowic między godziną 15 a 16. Zwycięstwo Polaków miało wielkie znaczenie moralne i propagandowe. Pierwsi zaatakowali Rosjanie. Siła ognia ich 12 dział spowodowała zamieszanie w oddziałach polskiej kawalerii, dowodzonej przez Jana Ludwika Mangeta. Wtedy Tadeusz Kościuszko, pod osłoną własnej artylerii, poprowadził 320 kosynierów, których brawurowy atak przełamał szyki nieprzyjaciela i przyniósł zdobycie wszystkich armat wroga. W walce wyróżnił się szczególnie Wojciech Bartos, chłop z Rzędowic, awansowany na chorążego milicji województwa krakowskiego (po nadaniu szlachectwa przyjął nazwisko Bartosz Głowacki). Do legendy znanej w całej Polsce przeszedł epizod bitwy, kiedy to Bartosz czapką ugasił lont odpalonej rosyjskiej armaty. Podobne uderzenie przeprowadził Kościuszko na prawym skrzydle nieprzyjaciela, co przyniosło mu zwycięstwo. Polacy stracili w bitwie stu ludzi i tyluż rannych, Rosjanie zaś 600 żołnierzy i 12 dział. Bohaterami Racławic stali się kosynierzy. Po bitwie Naczelnik przywdział chłopską sukmanę, gdyż zgodnie z ówczesną tradycją wojskową, dowódca ubierał mundur oddziału, który najbardziej wyróżnił się w walce. Później pod Warszawą regiment grenadierów krakowskich otrzymał nową chorągiew, ze snopem zboża i kosami - narzędziem pracy, ale i obrony, co też potwierdzał napis: „Żywią y bronią”. Emblemat stał się symbol powstania kościuszkowskiego.

          Bitwa pod Racławicami uznawana jest przez historyków za jedno z najważniejszych wydarzeń militarnych i społecznych w historii Polski. Ówczesne znaczenie bitwy było ogromne, budziło zapał powstania narodowego, dodawało Polakom wiary w możliwość ocalenia własnej państwowości. Do dnia dzisiejszego zachował się nie zniekształcony działalnością gospodarczą oryginalny, historyczny krajobraz pola bitwy.

          Krajobraz pola bitwy charakteryzuje się urozmaiconą rzeźbą terenu porośniętego zwartymi lasami, ze stromymi stokami, wydłużonymi wąwozami i dominującym wzgórzem Zamczysko z ruinami XIV-wiecznego zamku. W 1934 r. na tym terenie usypano pamiątkowy kopiec Kościuszki. Inicjatywa usypania kopca dla upamiętnienia bitwy sięga 1917 r. Jednak dopiero w 1925 r. radni sejmiku w Miechowie podjęli uchwałę w sprawie budowy kopca. W 1926 r. przystąpiono do prac, które wykonywała ludność z okolicznych wiosek oraz wojsko. W 1934 r. odbyła się uroczystość poświęcenia kopca, którego wysokość wynosi 13,80 m.
          U stóp wzgórza znajduje się zespół dworski w Janowiczkach, willa Walerego Sławka, a także wzniesiony w 1994 r. pomnik Bartosza Głowackiego, autorstwa Mariana Koniecznego.
          Ważnymi, zabytkowymi obiektami w okolicy są także kościół parafialny p.w. śś. Piotra i Pawła w Racławicach, kościół parafialny p.w. św. Andrzeja Apostoła we Wrocimowicach oraz zespół dworski w Dziemięrzycach.

          Obronna rezydencja na wzgórzu Zamczysko w Janowiczkach powstała zapewne w 1 poł. XIV w. Założenie składało się z murowanego zamku oraz drewnianej wieży. Fundatorem budowli był Dziersław Karwacjan, ojciec Dziersława Karwacjana h. Zadora, będącego w latach 1388-1403 stolnikiem sandomierskim. Od 1423 r. zamek posiadali potomkowie Dziersława, Jan i Dziersław Karwacjanowie. Około połowy XV w. zamek zaczął popadać w ruinę. Przyczyną upadku rezydencji były najprawdopodobniej wady konstrukcyjne budowli, a także użycie do budowy złego budulca w postaci kamieni marglowych. W trakcie badań archeologicznych prowadzonych w latach 1978-1980 i 1983-1986 znaleziono w ruinach m.in. srebrny denar Władysława Łokietka, 5 zbrojników pancerza, kościane szpile i szydła, 2 kościane kołki do naciągu strun instrumentu. Według miejscowej legendy, z zamku biegł podziemny korytarz do kościoła we Wrocimowicach lub do kościoła w pobliskich Racławicach. Z zamkiem i jego ostatnimi właścicielami Dziersławem i Zbigniewem wiąże się zapiska źródłowa z 1445 r. Otóż Stanisław z Ilikowic ukradł z zamku pawia wartości 10 grzywien (ówczesna cena blisko 5 koni), a ponadto płaszcz i stół. Sprawa znalazła swoje zakończenie w krakowskim sądzie. Jak w każdym zamku, po zapadnięciu zmierzchu straszą duchy, najprawdopodobniej ostatnich właścicieli, którzy przyczynili się do upadku budowli.

          Dwór wraz z parkiem w Janowiczkach usytuowany jest w środkowej części wsi. Znajduje się po wschodniej stronie drogi prowadzącej z Racławic przez Janowiczki do Wrocimowic i Dziemięrzyc. W końcu XVIII w. majątek ziemski w Janowiczkach należał do rodziny Jaklińskich. Kolejnymi właścicielami byli Antoni, a następnie Feliks Sławikowscy. W 1820 r. od Sławikowskich nabyli go Ignacy i Marianna Józefa z Młaszewskich Linowscy. W ich posiadaniu pozostawał do 1832 r., kiedy to odkupili go Wincenty i Joanna Chromeccy. W 1842 r. majątek nabył Faustyn Leliwa Ostrzewicz i wkrótce odsprzedał go Janowi Kantemu Ślepowron Łąckiemu i Salomei z Szybalskich Łąckiej. W rękach Łąckich (kolejno Jana Kantego, Antoniego, Włodzimierza Lucjana) majątek pozostawał do 1946 r., kiedy został przejęty na rzecz Skarbu Państwa. Z inicjatywy Włodzimierza Lucjana Łąckiego wzniesiony został około 1914 r. dwór wraz z położonymi w pobliżu zabudowaniami gospodarczymi. Budowla powstała zapewne na miejscu starszej istniejącej w obrębie parku, w którym zachowała się do niedawna zabytkowa 300-letnia lipa nazwana "Lipą Kościuszki". Obecnie dwór stanowi własność gminy Racławice i wykorzystywany jest na okolicznościowe imprezy kulturalne. Część pomieszczeń zajmuje Towarzystwo Ziemi Racławickiej. Dwór nawiązuje bryłą i architekturą do prowincjonalnego dworku ziemskiego z końca XVIII i początku XIX w. Parterowy z użytkowym poddaszem, wymurowany jest z cegły, z użyciem kamienia. Nakrywa go dach czterospadowy łamany, o drewnianej więźbie, kryty dachówką. Dwór od frontu poprzedzony jest wysokim portykiem o czterech drewnianych kolumienkach wspierających trójkątny przyczółek.

          Willa Walerego Sławka w Janowiczkach położona jest w środkowej części wsi, po północnej stronie drogi prowadzącej z Racławic przez Janowiczki do Wrocimowic i Dziemięrzyc. Willa wzniesiona została w latach 1934-1935 z przeznaczeniem na dom letni płk Walerego Sławka (1879-1939), wybitnego męża stanu, parlamentarzysty i premiera rządu w Polsce międzywojennej. Teren pod budowę willi wydzielony został z majątku ziemskiego Janowiczki przez ówczesnego właściciela Włodzimierza Lucjana Łąckiego. Teren zakupił, a następnie przekazał Waleremu Sławkowi jego współpracownik Stanisław Kielak. Willa wzniesiona została przez przyjaciół Walerego Sławka wywodzących się z dawnej Organizacji Bojowej PPS, skupionych od 1928 r. w Bezpartyjnym Bloku Współpracy z Rządem Józefa Piłsudskiego. W 1958 r. willę przejęto na rzecz Skarbu Państwa, a w 1992 przeszła na własność gminy Racławice. Obecnie mieści się w niej m.in. Towarzystwo Ziemi Racławickiej. Willa wzniesiona została w duchu modernizmu i nawiązuje bryłą do architektury polskich dworków. Parterowa, z użytkowym poddaszem, wybudowana jest z cegły, z użyciem kamienia. Budynek nakrywa czterospadowy dach łamany. Od frontu poprzedzona jest gankiem o czterech kolumnach wspierających balkon poddasza.

          Dwór w Dziemiężycach usytuowany jest w południowej części wsi, przy jednej z bocznych dróg wybiegających na zachód od szosy Racławice-Janowiczki-Dziemięrzyce-Marchocice. Po północnej stronie dworu znajduje się teren po dawnych zabudowaniach folwarcznych, po stronie południowej fragment dawnego parku. Dwór wzniesiony został w 1914 r. na miejscu starszej budowli istniejącej w tym miejscu w połowie XIX w. Z budowli tej pochodzi zapewne plakieta umieszczona w elewacji wschodniej z datą 1850. Przed 1804 r. majątek ziemski w Dziemięrzycach należał do Kaspra Marciszewskiego. W 1804 r. został nabyty przez małżonków Stefana i Paulinę Wielogłowskich. W ich posiadaniu pozostawał do 1823 r., kiedy nowymi właścicielami zostali Cyprian i Elżbieta z Wielogłowskich Bzowscy. Z ich własnością związana jest zapewne budowa poprzedniego dworu, istniejącego do 1914 r. W 1859 r. majątek ziemski odziedziczył Aleksander Bzowski. W 1878 r. nowymi właścicielami byli Józef Sikorski i Stefania z Bzowskich Sikorska. W 1918 r. majątek został częściowo rozparcelowany i rozsprzedany. Część gruntów została zakupiona przez Abrama Friedricha, Josefa Blatta, Heinricha Heizera, Abrama Schwarza i Abrama Schonfradina. Pozostała część w 1920 r. była w posiadaniu Róży z Sikorskich Lewartowskiej i Zygmunta Lewartowskiego. W rękach Lewartowskich majątek pozostawał do 1945 r., kiedy to został przejęty przez Skarb Państwa. Dwór wybudowano w stylu eklektycznym, z historyzującym wystrojem elewacji. Parterowy, z użytkowym poddaszem został wymurowany z cegły, z użyciem kamienia. Nakrywa go dach dwuspadowy. Dwór od frontu posiada portyk z trójkątnym przyczółkiem wspartym na dwu masywnych filarach i poprzedzony kamiennymi schodami. W Dziemięrzycach znajduje się mogiła poległych w bitwie pod Racławicami kosynierów.

          Kościół parafialny p.w. śś. Piotra i Pawła w Racławicach położony jest w południowej części wsi, po wschodniej stronie drogi prowadzącej z Radziemic przez Wrocimowice do Racławic. Otoczony jest starodrzewem. Najstarsza wzmianka o kościele i parafii pochodzi z 1326 r. W 1440 r. istniał we wsi drewniany kościół p.w. św. Piotra. W 1778 r. rozpoczęto budowę obecnej świątyni, w miejscu rozebranej, drewnianej. Późnobarokowy kościół wzniesiony został z kamienia. Jednonawowy, z węższym prezbiterium, zamknięty jest prostą ścianą. Po południowo-wschodniej stronie kościoła znajduje się drewniana, wolnostojąca dzwonnica z XVIII w. We wnętrzu świątyni uwagę zwraca rokokowo-klasycystyczny ołtarz główny z 2 połowy XVIII w. W ołtarzu znajduje się XIX-wieczny obraz Matki Boskiej Częstochowskiej, natomiast w zasuwie XVIII-wieczne przedstawienie śś. Piotra i Pawła żegnających się przed męczeństwem. Do cenniejszych elementów wyposażenia należą późnobarokowe, marmurowe chrzcielnica i kropielnica. W ołtarzach bocznych znajdują się bardzo cenne obrazy przedstawiające: Ukrzyżowanie z ok. 1774 r. oraz Matkę Boską z Dzieciątkiem i śś. Piotrem i Pawłem z XVI w.

          Kościół parafialny p.w. św. Andrzeja Apostoła we Wrocimowicach położony jest w środkowej części wsi, po wschodniej stronie drogi głównej prowadzącej do Racławic. Świątynia i drewniana, wolnostojąca dzwonnica otoczone są starodrzewem. W połowie XIV w. wieś należała do Małgorzaty, wdowy po Janie de Wrotomowicz. Z tej miejscowości pochodził Marcin Wrocimowski, chorąży krakowski, uczestnik bitwy pod Grunwaldem. W początku XVI w. wieś przeszła na własność rodziny Wielogłowskich herbu Starykoń. W 1581 r. właścicielem wsi był Piotr Oraczewski, a w 1593 r. Wrocimowice należały do Mikołaja Korycińskiego, żupnika krakowskiego. Koryciński zapisał wieś wraz ze swoimi majętnościami w Racławicach kardynałowi Andrzejowi Batoremu, prepozytowi Miechowitów. Pierwsza wzmianka o kościele pochodzi z 1326 r. W XV w. istniał tu drewniany kościół p.w. św. Andrzeja AP, wzmiankowany przez Jana Długosza. Budowę obecnego, murowanego kościoła rozpoczęto w 1748 r., a ukończono w 1754 r. Roboty prowadził krakowski murator Maciej Cepigowski. Świątynia posiada cechy barokowe, z późnobarokową fasadą. Jednonawową świątynię wybudowano z kamienia. Rokokowy ołtarz główny pochodzi z 2. połowy XVIII w. Znajdują się w nim obrazy Przemienienia Pańskiego, Wniebowzięcia Matki Bożej (wymalowany wg obrazu XVII-wiecznego, hiszpańskiego malarza Murilla) i obraz św. Andrzeja Ap, namalowany w latach 1850-1860 przez A. Wodzinowskiego. Ołtarze boczne, rokokowe, powstały w 2. poł. XVIII w. Na uwagę zasługuje także rokokowa ambona oraz dwa zachowane, również rokokowe konfesjonały.

          http://www.raclawice.pl/