DANE KONTAKTOWE
DANE TELEADRESOWE
Wyrażam zgodę na przetwarzanie i przetrzymywanie moich danych osobowych niezbędnych do korzystania z materiałów serwisu przez NID zgodnie z ustawą o ochronie danych osobowych z dnia 29.08.1997r. (Dz. U. Nr 133, poz. 883).

PRZYPOMNIJ HASŁO

INFORMACJE OGÓLNE

Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipisicing elit, sed do eiusmod tempor incididunt ut labore et dolore magna aliqua.

    DLA WŁAŚCICIELI I ZARZĄDCÓW

    Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipisicing elit, sed do eiusmod tempor incididunt ut labore et dolore magna aliqua.

      DLA SPECJALISTÓW

      Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipisicing elit, sed do eiusmod tempor incididunt ut labore et dolore magna aliqua.

        << < KALENDARIUM / 2012 / KWI > >>

          DZIEDZICTWO
          KULTUROWE W REGIONACH

          mapa WYBIERZ WOJEWÓDZTWO
           
           
           
          Srebrna Góra – Twierdza Srebrnogórska, nowożytna warownia górska z XVIII wieku
          2013.04.18

          Srebrna Góra – Twierdza Srebrnogórska, nowożytna warownia górska z XVIII wieku

          "Twierdza Srebrnogórska - nowożytna warownia górska z XVIII wieku" została uznana za Pomnik Historii rozporządzeniem Prezydenta RP z 14 kwietnia 2004 (Dz. U. nr 102 poz. 1058).

          Do pobrania: rozporządzenie.pdf

          Zgodnie z rozporządzeniem „celem ochrony Twierdzy Srebrnogórskiej jest zachowanie, ze względu na wartości historyczne, architektoniczne, techniczne, krajobrazowe i kulturowe, założenia obronnego, będącego wybitnym przykładem osiemnastowiecznej warowni górskiej, które przetrwało w oryginalnej formie i jako takie stanowi dzieło unikalne w Polsce, a także w skali europejskiej”.

          Twierdza Srebrnogórska położona jest w gminie Stoszowice w województwie dolnośląskim, w pobliżu granicy z Republiką Czeską, w odległości około 60 km na południowy zachód od Wrocławia. Zespół forteczny w Srebrnej Górze jest wybitnym przykładem osiemnastowiecznej warowni górskiej przełęczowej z śródszańcem w postaci tzw. „Donżonu” i charakterystycznym fortem rogowym. Twierdza Srebrnogórska została wzniesiona zgodnie z założeniami staropruskiej szkoły fortyfikacyjnej z wykorzystaniem rozwiązań niderlandzkich, włoskich, a przede wszystkim francuskich z kręgu Vauban’a. Największą jej wartością jest oryginalność i jednorodny charakter budowli obronnej pod względem typu rozwiązań technicznych. Forteca stanowi zwarty i wciąż zintegrowany zespół, który bez większych zmian i modernizacji przetrwał do naszych czasów, co jest wyjątkiem i rzadkim przypadkiem nie tylko w skali Polski, ale nawet w skali europejskiej. Fortyfikacja została wzniesiona w Sudetach Środkowych, które stanowią naturalną granicę pomiędzy Kotliną Kłodzką i Niziną Śląską, przy tzw. sudeckim uskoku brzeżnym. Był to ważny ze względów strategicznych rejon. Przy wznoszeniu fortyfikacji wykorzystano naturalne warunki przyrodniczo-krajobrazowe terenu górzystego sprzyjające budowie tego typu umocnień.

          Twierdza Srebrnogórska powstała z rozkazu króla pruskiego Fryderyka II Wielkiego w latach 1765 – 1777. Autorem projektu warowni był Ludwig Wilhelm Regeler, z którym współpracowali inni inżynierowie wojskowi między innymi Foris, Gontzenbach, Hartmann, Lahr, Strauss oraz Watig. Zgodnie z obowiązującą pruską doktryną wojenną, celem nowo wznoszonej warowni było wzmocnienie systemu obrony południowej granicy prowincji śląskiej zagrożonego ze strony wojsk austriackich. Fortyfikacje w Srebrnej Górze miały zaryglować wyłom w istniejącej strukturze obronnej między Świdnicą i Kłodzkiem, zamykając Przełęcz Srebrną, stanowiącą tej pory dogodne wejście na Śląsk pomiędzy Górami Sowimi i Bardzkimi. Warownię rozplanowano na trzech wzgórzach: Ostróg (627 m. npm), Warowna Góra (686 m. npm), Wielki Chochoł (740 m. npm). Prace projektowe i przygotowawcze trwały od 1763 do 1765 roku, a roboty budowlane rozpoczęto już w 1765 roku według projektu i pod kierunkiem Regelera. W latach 1965 – 1968 powstał Donżon (uważany za największą tego typu budowlę w Europie) i sześć bastionów wieńca. Forty Rogowe I i II z esplanadami, Fort Ostróg i drogi ukryte zbudowano w okresie od 1768 do 1771 roku, a w 1770 roku rozpoczęto wznoszenie umocnień Wielkiego, Średniego i Małego Chochoła. Prace te trwały do 1777 roku. W latach 1787 – 1796 prowadzono korekty systemu i prace związane z odprowadzaniem wody w Twierdzy. Nie zrealizowany został natomiast projekt wzmocnienia Twierdzy dodatkowym wieńcem fortów opracowany w 1790 r.

          Ze względu na swój charakter, posadowienie na skalistym podłożu, Twierdza Srebrnogórska była porównywana do umocnień Gibraltaru i zyskała nawet miano „śląskiego Gibraltaru”. Rozpiętość całego kompleksu wynosiła prawie 3 km. We wnętrzu twierdzy mogło przebywać około 4000 żołnierzy w 350 pomieszczeniach. W magazynach fortecznych przewidziano miejsce na olbrzymie zapasy amunicji, żywności i opału, które miały pozwolić żołnierzom na przetrwanie nawet rocznego oblężenia. W obrębie fortyfikacji wydrążono 9 studni, z których najgłębsza, 84 metrowa usytuowana była na terenie Fortu Ostróg. Twierdzę uzbrojono rok po zakończeniu prac budowlanych w 1778 r. Do obrony warowni służyć miało 264 dział, haubic i moździerzy.

          Twierdza, jako jedyna na Śląsku, nigdy nie poddała się, do końca swojej historii pozostała niezdobyta. Garnizon twierdzy był kilkakrotnie stawiany w pogotowie bojowe i raz, w 1807 r., przeszedł praktyczny sprawdzian. Warownia wytrzymała wtedy oblężenie armii napoleońskiej. W latach 1830 – 1848 na terenie twierdzy, w murach Donżonu, funkcjonowało pruskie więzienie polityczne i kryminalne. W 1860 roku warownia została opuszczona przez wojsko, a w 1867 roku ze względu na zmiany, jakie nastąpiły w technice wojskowej i doktrynach wojennych, podjęto decyzję o kasacji twierdzy. Nie spełniała już ona nowych wymagań technicznych i dlatego została uznana za przestarzałą. Na terenie twierdzy stworzony został poligon wojskowy. W 1869 r. był on wykorzystywany do prób nowego moździerza oblężniczego, a później, w 1879 roku do ćwiczebnych wysadzeń bawełną strzelniczą. Pod koniec XIX wieku Twierdza Srebrnogórska stała się atrakcją turystyczną. Wiązało się to między innymi z rozwojem połączeń kolejowych i otwarciem w 1902 roku trasy Srebrnogórskiej górskiej kolejki zębatej łączącej Srebrną Górę-Miasto z Nową Wsią Kłodzką. Trasa kolei prowadziła przez Przełęcz Srebrną, gdzie znajdowała się stacja Srebrna Góra-Twierdza. Liczba turystów powoli wzrastała i w latach trzydziestych XX wieku Twierdzę zwiedzało już około 50000 turystów rocznie. Rozwój turystyki przyczynił się do prowadzenia prac konserwatorsko-rewitalizacyjnych i remontowych obejmujących prawie wszystkie obiekty forteczne. Początkowo prace konserwatorskie miały ścisły związek z zagospodarowywaniem budowli pofortecznych dla nowych celów. Miały one charakter doraźny i ograniczony, jednak niewątpliwie przyczyniły się do uratowania struktury budowlanej obiektów. Zagospodarowując najcenniejsze dzieła obronne nie zniszczono ich układu i formy. Już w 1885 roku w Donżonie powstała restauracja, która w okresie międzywojennym mogła pomieścić nawet 300 gości. Oprócz restauracji znajdowało się tu muzeum broni, izba pamięci Fritza Reutera oraz platforma widokowa. W 1913 roku w Forcie Ostróg zostało zbudowane schronisko młodzieżowe stanowiące w tym czasie największy tego typu obiekt w Niemczech. W latach 1926 – 1928 Fort Wysoka Skała został odrestaurowany na potrzeby policyjnego ośrodka szkoleniowego, a w 1930 roku Fort Rogowy został zagospodarowany na cele policyjnego ośrodka wypoczynkowego.

          Podczas II wojny światowej w fortach zlokalizowano Oflag VII „b”, obóz karny o zaostrzonym regulaminie i specjalnym systemie nadzoru, w którym przebywali polscy oficerowie wzięci do niewoli w 1939 roku, między innymi generał dywizji Tadeusz Piskor, kontradmirał Józef Unrug, komandor Stefan Frankowski. W 1941 roku na miejscu oflagu powstał Stalag 367 przeznaczony dla żołnierzy polskich, radzieckich, belgijskich, francuskich, greckich i fińskich.

          Po wojnie Srebrna Góra znalazła się w granicach państwa polskiego. W okresie wojny i w pierwszych latach powojennych zespół forteczny uległ dewastacji, a władze początkowo nie wykazywały zainteresowania XVIII-wieczną twierdzą. Sytuacja uległa zmianie w latach sześćdziesiątych, kiedy forteca została odkryta przez harcerzy. Dnia 13 kwietnia 1961 roku zespół Twierdzy Srebrnogórskiej decyzją nr 861 został wpisany do rejestru zabytków, a 20 czerwca 2002 r., uchwałą Rady Gminy Stoszowice, powołany został Forteczny Park Kulturowy w Srebrnej Górze, którego naczelnym zadaniem jest kompleksowa ochrona i rewitalizacja Twierdzy Srebrnogórskiej z uwzględnieniem walorów krajobrazowych okolicy. Natomiast w 2004 roku Twierdza Srebrogórska została uznana Rozporządzeniem Prezydenta za pomnik historii.

          Tekst: Lidia Klupsz

          http://www.forty.pl/