DANE KONTAKTOWE
DANE TELEADRESOWE
Wyrażam zgodę na przetwarzanie i przetrzymywanie moich danych osobowych niezbędnych do korzystania z materiałów serwisu przez NID zgodnie z ustawą o ochronie danych osobowych z dnia 29.08.1997r. (Dz. U. Nr 133, poz. 883).

PRZYPOMNIJ HASŁO

INFORMACJE OGÓLNE

Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipisicing elit, sed do eiusmod tempor incididunt ut labore et dolore magna aliqua.

    DLA WŁAŚCICIELI I ZARZĄDCÓW

    Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipisicing elit, sed do eiusmod tempor incididunt ut labore et dolore magna aliqua.

      DLA SPECJALISTÓW

      Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipisicing elit, sed do eiusmod tempor incididunt ut labore et dolore magna aliqua.

        << < KALENDARIUM / 2012 / KWI > >>

          DZIEDZICTWO
          KULTUROWE W REGIONACH

          mapa WYBIERZ WOJEWÓDZTWO
           
           
           
          Zamość – historyczny zespół miasta w zasięgu obwarowań XIX wieku
          2013.04.18

          Zamość – historyczny zespół miasta w zasięgu obwarowań XIX wieku

          "Zamość - historyczny zespół miasta w zasięgu obwarowań XIX wieku" uznany został za Pomnik Historii zarządzeniem Prezydenta RP z 8 września 1994 r. (Monitor Polski, nr 50 z 1994 r., poz. 426).

          Do pobrania: zarządzenie.pdf

          Miasto położone jest na pd.-wsch. skraju Wyżyny Lubelskiej, w obrębie Padołu Zamojskiego, zajmując płaskie wyniesienie nad doliną rozlewisk rzek Łabuńki i Topornicy.

          Zespół zabytkowy obejmuje układ miasta wraz z fortyfikacjami ukształtowanymi od XVI do XIX w. Granica obszaru uznanego za pomnik historii przebiega od ul. Piłsudskiego, wzdłuż Parku Miejskiego (wyłączając Urząd Wojewódzki), następnie ulicami Okopową i Krysińskiego aż do rzeki Łabuńki, ujmując Rotundę wraz z drogą dojazdową na grobli, dalej przecina ul. Szczebrzeską, włączając się w ul. Podgroble, przecina ul. Królowej Jadwigi, a następnie kontynuowana jest z biegiem ulic Sadowej i Studziennej.
          Zamość położony jest przy krajowej drodze nr 17, łączącej Warszawę z przejściem granicznym w Hrebennem.
          Odległości: 250 km od Warszawy, 90 km od Lublina, 125 km od Lwowa.

          Idealne pod względem struktury przestrzennej i organizacyjnej, wielofunkcyjne miasto – twierdza, założył w 1580 r. kanclerz wielki koronny hetman Jan Zamoyski, wg proj. włoskiego architekta Bernarda Morando. Nawiązywało do wzorów włoskich z poł. XVI w., tj. działalności Pietro Cataneo i Sanmichele. Stało się jedną z najwybitniejszych realizacji europejskiej późnorenesansowej myśli urbanistycznej. Jego plan uwzględniał dwa sprzężone elementy – rezydencję i miasto, ujęte wspólnym obwodem obronnym o 7 bastionach połączonych kurtynami. Zaplanowana fuzja dwóch różnych zespołów – szachownicowego miasta oraz rezydencji z własnym wewnętrznym obwarowaniem bastejowym, na równi z warunkami terenowymi zadecydowały o odstąpieniu od ścisłej geometrii. Oś podłużną wyprowadzono z zamku, podkreślając ją arterią komunikacyjną przecinającą pośrodku Rynek Wielki. Północ miasta z południem spięto osiami poprzecznymi, łącząc w części zachodniej gmach Akademii z zespołem kolegiaty, w centrum – Rynek Solny z Rynkiem Wodnym. Do najważniejszych akcentów architektonicznych należały: zamek, Akademia, kolegiata i ratusz. Zabudowa mieszkalna na regularnych działkach, uzyskała reprezentacyjną formę architektoniczną, zwłaszcza w podcieniowych ciągach pierzei rynkowych. Wzory włoskie nabrały tu cech lokalnych, np. w postaci rozpowszechnionych w Polsce attyk, czerpiących z motywów architektonicznych pochodzenia niderlandzkiego. W rezultacie polityki hetmana Zamoyskiego sprowadzania do miasta wielonarodowościowej grupy kupców i rzemieślników, zgodnie koegzystowały kościoły różnych wyznań – prawosławny, grecki i ormiański oraz bożnica. Pojawiały się kolejne katolickie zespoły sakralne, o imponująco bogatej szacie architektonicznej, przeznaczone dla zgromadzeń franciszkanów, bonifratrów, reformatów i klarysek. Masywne bastionowe umocnienia miasta otwierały się ku głównym szlakom komunikacyjnym trzema bramami o funkcjach reprezentacyjno – obronnych: Lubelską, Lwowską i Szczebrzeszyńską. Całość otoczono fosą oraz zalewą wodną od zachodu i południa. Późnorenesansowa twierdza bastionowa stanowiła na gruncie polskim całkowitą nowość techniczną, rozpowszechnioną dopiero w następnym stuleciu.

          Twierdza Zamość przez wieki unowocześniana, w 1821 r. została odsprzedana przez Zamoyskich rządowi Królestwa Polskiego. Otrzymała wówczas status „twierdzy krajowej”, a konsekwencją tej decyzji była jej generalna modernizacja przeprowadzona w latach 1821 – 1831 pod kierunkiem wybitnego fortyfikatora gen. Jana Mallet – Malletskiego. Historyczne budowle utraciły wówczas w znacznym stopniu cechy pierwotne, m. in. usunięto wspaniałe attyki. Rozbudowa umocnień zewnętrznych twierdzy spowodowała konieczność wprowadzenia dodatkowych wjazdów do miasta. Zatem obok starych Bram - Lubelskiej i Lwowskiej, pojawiła się Brama Lubelska Nowa oraz Lwowska Nowa, otrzymując cechy stylowe tzw. militarnego empiru. Wysiedlona z centrum miasta ludność cywilna osiadła na dawnym Przedmieściu Lwowskim, gdzie utworzono Nową Osadę, późniejsze Nowe Miasto. Pomimo kontynuowania modernizacji twierdzy w l. 30. i 40. XIX w., dosyć niespodziewanie, w 2 poł. stulecia oceniono ją jako przestarzałą i zadecydowano o skasowaniu (1866 r.). Z miejsca rozpoczął się proces likwidacji elementów obwodu fortyfikacyjnego. Tak zakończyła się bojowa rola Twierdzy, która kilkakrotnie dzielnie stawiała czoła nieprzyjaciołom, jak choćby w 1648 r., podczas oblężenia przez wojska kozackie i tatarskie pod wodzą B. Chmielnickiego, w 1656 r. w czasie oblegania przez Szwedów pod dowództwem Karola X Gustawa czy podczas powstania listopadowego, jako ostatni w kraju punkt oporu dowodzony przez gen. Jana Krysińskiego.
          Po ustąpieniu ograniczeń wojskowych pod k. XIX w. nastąpiło ożywienie Zamościa jako miejskiego ośrodka administracyjno – gospodarczego.

          Świadomość wyjątkowej wartości zabytkowej miasta - twierdzy spowodowała, że już w okresie międzywojennym zapoczątkowano proces odbudowy niszczejących fortyfikacji. Na przełomie lat 20. i 30. przeprowadzono pierwsze prace restauracyjne przy obydwóch Bramach Lwowskich (T. Zaremba i M. Wtorzecki). W 1936 r. renesansowy zespół miasta – twierdzy Zamość uznano oficjalnie za zabytek i objęto ścisłą ochroną konserwatorską. Kolejnymi pracami konserwatorskimi przy Bramie Lwowskiej Starej kierował w l. 1938 – 39 profesor Politechniki Warszawskiej arch. J. Zachwatowicz. Po II wojnie światowej, w l. 70. i 80. przeprowadzono kompleksową restaurację w związku z zamierzonym wpisaniem Zamościa na Listę Światowego Dziedzictwa Kultury UNESCO (1992 r.). Podjęto wówczas rewaloryzację założenia architektoniczno - przestrzennego łącznie z fortyfikacjami. Główne prace badawcze, projektowe i wykonawcze realizowano w ramach oddziałów Warszawskiego, Lubelskiego i Zamojskiego PP PKZ oraz WPBK, potem KBK.

          O randze Zamościa decydują nie tylko niekwestionowane walory architektoniczno – urbanistyczne i militarne, ale również niepowtarzalny klimat miejsca, na który składa się zarówno malowniczy krajobraz roztoczański, jak i wyjątkowa otwartość oraz uprzejmość zamojszczan, świadomych dziedzictwa wielkiej tradycji.

          http://www.zamosc.pl/
           

          Więcej informacji:
          Stare miasto w Zamościu na Liście Światowego Dziedzictwa UNESCO