DANE KONTAKTOWE
DANE TELEADRESOWE
Wyrażam zgodę na przetwarzanie i przetrzymywanie moich danych osobowych niezbędnych do korzystania z materiałów serwisu przez NID zgodnie z ustawą o ochronie danych osobowych z dnia 29.08.1997r. (Dz. U. Nr 133, poz. 883).

PRZYPOMNIJ HASŁO

INFORMACJE OGÓLNE

Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipisicing elit, sed do eiusmod tempor incididunt ut labore et dolore magna aliqua.

    DLA WŁAŚCICIELI I ZARZĄDCÓW

    Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipisicing elit, sed do eiusmod tempor incididunt ut labore et dolore magna aliqua.

      DLA SPECJALISTÓW

      Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipisicing elit, sed do eiusmod tempor incididunt ut labore et dolore magna aliqua.

        << < KALENDARIUM / 2012 / KWI > >>

          DZIEDZICTWO
          KULTUROWE W REGIONACH

          mapa WYBIERZ WOJEWÓDZTWO
           
           
           
          Świdnica – zespół kościoła ewangelicko-augsburskiego pw. Świętej Trójcy
          2017.03.16

          Świdnica – zespół kościoła ewangelicko-augsburskiego pw. Świętej Trójcy

          „Świdnica – zespół kościoła ewangelicko-augsburskiego pw. Świętej Trójcy” zwanego kościołem Pokoju” został uznany za Pomnik Historii zarządzeniem Prezydenta RP z 15 marca 2017 roku.

          Do pobrania: rozporządzenie.pdf

          Wartość zabytku
          Zespół kościoła Pokoju w Świdnicy wyróżnia się dużymi wartościami historycznymi, artystycznymi i naukowymi, stanowiąc ważny materialny dokument dziedzictwa historycznego i kulturowego Śląska i Europy. Wraz z kościołem Pokoju w Jaworze, jest on świadectwem wyjątkowego, wymuszonego względami politycznymi, aktu tolerancji ze strony katolickiego cesarza Habsburga wobec protestanckich wspólnot na Śląsku w okresie po wojnie trzydziestoletniej, kiedy to ewangelicy, którzy stanowili na tym obszarze większość ludności, zostali pozbawieni dotychczasowej wolności religijnej i utracili niemal wszystkie swoje kościoły.

          Wydane po długich i kosztownych staraniach cesarskie pozwolenia na budowę trzech świątyń (w Świdnicy, Jaworze i niezachowana w Głogowie) narzucało wyjątkowo surowe warunki, które bezpośrednio wpłynęły na unikatowość kościołów Pokoju: lokalizacja poza granicami miasta na terenie ściśle wyznaczonym przez urzędników cesarskich, użycie jako materiału drewna i gliny, budowa w ciągu roku, zakaz wznoszenia wieży. Konieczność pogodzenia tych warunków z oczekiwaniami bardzo licznej społeczności ewangelików, zaowocowała wzniesieniem największych barokowych budynków sakralnych o konstrukcji szkieletowej w Europie. Wykorzystując tradycyjne materiały i techniki budowlane architekt i inżynier Albrecht von Säbisch stworzył budowle, w których osiągnięto granice ówczesnych możliwości technicznych, a wynikające z wielowiekowej tradycji budownictwa szkieletowego umiejętności zawodowe cieśli pozwoliły z nietrwałych materiałów stworzyć konstrukcje, które przetrwały wieki. Wartości świątyni świdnickiej dopełnia - powstały z czasem - niezwykle bogaty wystrój, który jest przykładem przenikania się sztuki baroku i teologii luterańskiej oraz ukazuje ówczesną hierarchię społeczną.

          Kościół Pokoju w Świdnicy zachował w pełni autentyczność formy, na którą składa się bryła, system konstrukcji oraz użyte materiały. Wszystkie później dodane elementy architektoniczne (empory, loże rodowe i cechowe), a także dekoracja wnętrz i wyposażenie, wpisują się w pierwotną formę świątyni i tworzą spójną artystycznie całość.

          W Świdnicy przetrwał jedyny pod względem tradycji funkcji, formy architektonicznej i zastosowanych technik budowlanych nowożytny zespół ewangelicki na historycznym Śląsku, złożony z budynków powstałych od połowy XVII po koniec XVIII w., cmentarza z nagrobkami i kaplicami grobowymi z XVII-XX w. oraz ogrodów ozdobnych i użytkowych. Powstały w XVIII w. mur graniczny nadał zespołowi charakter enklawy. Związane z kościołem Pokoju budynki pełnią rolę niezwykle ważnego dokumentu, obrazując sposób funkcjonowała parafii luterańskiej w czasach, gdy liczna grupa społeczna znalazła się w sytuacji diaspory ledwie tolerowanej przez władze państwowe.

          Podkreśleniem wartości kościoła Pokoju w Świdnicy jest wpis – wraz z kościołem Pokoju w Jaworze - na Listę światowego dziedzictwa UNESCO, którego dokonano w 2001 r. (dec. CONF 208 X.A).

          Historia
          Teren pod budowę nowego kościoła ewangelickiego w Świdnicy wytyczono 22 września 1652 r. Ze względu na brak środków w centralnej części placu wzniesiono tymczasowy budynek zwany „Bożą Chatką” („Gotteshütten”). Zbiórkę środków na budowę właściwego kościoła przeprowadzono na Śląsku i w sąsiednich krajach cesarstwa, a kwestarze dotarli aż do Szwecji.

          Kamień węgielny pod budowę kościoła położono 23 sierpnia 1656 r., aby już po dziesięciu miesiącach, 24 czerwca 1657 r., w kościele Świętej Trójcy odprawiono pierwsze nabożeństwo. 7 listopada 1657 r. odbyło się oficjalne przejęcie budynku przez parafię. Budowę, według projektu wrocławskiego architekta Albrechta von Säbischa, prowadzili mistrzowie ciesielscy: Andres Gamper (vel Kempner) z Jawora i Kaspar König ze Świdnicy oraz mistrz murarski Hans Zöllner. Zakończenie budowy oznaczało początek wyposażania wnętrza w ołtarz, ambonę i chrzcielnicę, które po kilkudziesięciu latach zastąpiono znacznie bogatszymi. Rozmieszczone w nawach bocznych i transepcie dwie kondygnacje empor z czasem dopełniono dodatkowymi emporami międzykondygnacyjnymi oraz lożami szlacheckimi i cechowymi. Podczas wojen śląskich, w trakcie prowadzonego przez wojska pruskie ciężkiego oblężenia Świdnicy w 1758 i 1762 r., znajdujący się na terenie obwodu fortyfikacyjnego kościół został uszkodzony - zwłaszcza jego strona północna. Szkody te usunięto w 1763 r., budując przy tej okazji obecną zakrystię. Kolejne zagrożenie przyniosło oblężenie miasta przez wojska francuskie w 1807 r. W 1852 r., z okazji 200-lecia wytyczenia placu pod budowę, przeprowadzono gruntowny remont kościoła, połączony z dobudowaniem południowego przedsionka. Z okazji jubileuszu 250-lecia, w latach 1900-1902, przeprowadzono pierwsze prace restauratorskie, a przy drzwiach wejściowych, na elewacji południowej, powstały dwa przedsionki projektu Hansa Poelziga.

          Wokół kościoła powstały budynki niezbędne dla funkcjonowania parafii. Ich ilość uległa zwiększeniu po zawarciu w 1707 r. ugody altransztadzkiej. Wybudowano wówczas dzwonnicę, szkołę parafialną i mieszkania dla nauczycieli. W trakcie prowadzonego przez wojska pruskie oblężenia miasta w 1758 i 1762 r. uległy zniszczeniu szachulcowe budynki parafii zlokalizowane przy północnej granicy zespołu (budynki po stronie południowej zachowały się). Zniszczone obiekty nie zostały odbudowane, z wyjątkiem prymariatu - plebanii, a ich miejsce zajął cmentarz oraz ogrody. Po raz kolejny cmentarz został powiększony w 1852 r., o teren dawnych parafialnych ogrodów użytkowych od zachodu. Mimo otwarcia w 1889 r. nowego cmentarza ewangelickiego poza granicami miasta, cmentarz przy kościele nadal był miejscem pochówku do połowy lat 40. XX w.

          Opis
          Zespół kościoła Pokoju w Świdnicy znajduje się w północnej części miasta, na zewnątrz dawnych, średniowiecznych murów obronnych. Zlokalizowany został w dawnym pasie fortyfikacyjnym objętym rewersem demolacyjnym. Jest to nosząca współcześnie nazwę Placu Pokoju otoczona murem enklawa, zajmująca teren o zarysie trapezu. Centrum zespołu stanowi kościół otoczony cmentarzem. Przy każdym z budynków parafialnych znajdują się niewielkie ogrody ozdobne i użytkowe.

          Barokowy kościół wzniesiono w konstrukcji szachulcowej z tynkowanym wypełnieniem, z wnętrzem z drewna. Trójnawowa bazylika została założona na rzucie zbliżonym do krzyża greckiego, którego ramiona nazwano: wschodnie Hala Ołtarzowa, zachodnie Hala Zmarłych, północne Hala Polna i południowe Hala Ślubów. Wnętrze otaczają dwukondygnacyjne empory, z dodatkowymi, węższymi o połowę chórami cechowymi (stolarzy, szklarzy, kuśnierzy, tkaczy), emporą pośrednią, tzw. chórem szkolnym i lożami sukienników. Balustrady zdobią sceny biblijne, inskrypcje i herby. Pomiędzy emporami umieszczono bogato dekorowane loże rodów szlacheckich, m.in. rodziny v. Hochberg w Hali Ślubów. Polichromie stropów nad nawą ukazują postaci muzykujących aniołów i Trójcę Świętą w centrum. Na stropie nawy znajdują się również obrazy olejne ze scenami z Apokalipsy: nad Halą Ołtarzową - Niebiańskie Jeruzalem, nad Halą Ślubów - Upadek miasta Babilon, nad Halą Zmarłych - Bóg Ojciec w otoczeniu dwudziestu czterech starców, nad Halą Polną - Sąd Ostateczny.

          Na wyposażenie kościoła składają się: rokokowy ołtarz architektoniczny z baldachimem na sześciu korynckich kolumnach, z grupą chrztu Chrystusa flankowaną figurami Mojżesza, Aarona, Św. Piotra i Pawła oraz przedstawieniem Trójcy Świętej, ambona z reliefami Zesłania Ducha Świętego, Golgoty i Raju na balustradzie schodów, figurami Cnót Kardynalnych na koszu i aniołem w zwieńczeniu, a także organy - duże (zachodnie) i małe nad ołtarzem. Całość uzupełniają drewniane, malowane epitafia i zawiesia cechowe na filarach empor.

          Przed elewacjami kościoła ustawiono kamienne epitafia z XVII-XVIII w. Na otaczającym kościół cmentarzu znajdują się liczne nagrobki z XVII-XX w., niektóre o rozbudowanej formie architektoniczno-rzeźbiarskiej. W zachodniej części cmentarza, do dawnego muru granicznego, dostawiono trzy kaplice grobowe z XVIII-XIX w.

          W obrębie murów zachowała się nowożytna zabudowa towarzysząca, w konstrukcji szachulcowej i murowanej: wolno stojąca dzwonnica, prymariat – plebania ze skrzydłem być może będącym pozostałością pierwszej plebanii wzniesionej jeszcze przed rozpoczęciem budowy obecnego kościoła Pokoju, dom służby kościelnej, budynek rendantury i mieszkanie dzwonnika - obecnie Centrum Promocji i Partnerstwa UNESCO, dawna ewangelicka szkoła łacińska (późniejsze liceum; budynek od 1854 r. zwany Lutherheim – domem Lutra) oraz dawny dom dla wikariuszy i kantorów. Uzupełnieniem zespołu jest znajdujący się w północno-zachodnim narożniku założenia, wydzielony kamienno-ceglanym murem, dawny dom kolegium nauczycieli w szkole łacińskiej (następnie dom dla konfirmantów, obecnie m.in. kościół parafialny pw. św. Antoniego z Padwy Kościoła Polskokatolickiego w RP). Prowadząca przez cmentarz wybrukowana aleja lipowa, nadal łączy budynek szkoły łacińskiej z domem kolegium.