DANE KONTAKTOWE
DANE TELEADRESOWE
Wyrażam zgodę na przetwarzanie i przetrzymywanie moich danych osobowych niezbędnych do korzystania z materiałów serwisu przez NID zgodnie z ustawą o ochronie danych osobowych z dnia 29.08.1997r. (Dz. U. Nr 133, poz. 883).

PRZYPOMNIJ HASŁO

INFORMACJE OGÓLNE

Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipisicing elit, sed do eiusmod tempor incididunt ut labore et dolore magna aliqua.

    DLA WŁAŚCICIELI I ZARZĄDCÓW

    Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipisicing elit, sed do eiusmod tempor incididunt ut labore et dolore magna aliqua.

      DLA SPECJALISTÓW

      Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipisicing elit, sed do eiusmod tempor incididunt ut labore et dolore magna aliqua.

        << < KALENDARIUM / 2012 / KWI > >>

          DZIEDZICTWO
          KULTUROWE W REGIONACH

          mapa WYBIERZ WOJEWÓDZTWO
           
           
           
          Wąchock - zespół opactwa cystersów
          2017.03.16

          Wąchock - zespół opactwa cystersów

          „Wąchock - zespół opactwa cystersów” został uznany za Pomnik Historii rozporządzeniem Prezydenta RP z 15 marca 2017 roku.

          Do pobrania: rozporządzenie.pdf

          Wartość zabytku
          Opactwo cystersów w Wąchocku jest jednym z najcenniejszych i najlepiej zachowanych romańskich założeń klasztornych w Polsce o wysokiej randze artystycznej oraz szczególnych wartościach historycznych i naukowych. Należy do grupy małopolskich klasztorów (Wąchock, Jędrzejów, Sulejów, Koprzywnica) założonych pod koniec XII w. i wraz z nimi stanowi najpełniejszy przykład współistnienia architektury późnoromańskiej z nowymi w trzynastowiecznej Polsce koncepcjami gotyckimi wprowadzanymi przez zakon cysterski. Architekturze tych klasztorów przyświeca reguła oparta na poglądach na piękno św. Bernarda z Clairvaux (zakonnika cysterskiego), nakazująca wyrzeczenie się wszystkiego, co ma charakter okazały, dążenie do prostoty, rezygnację ze sztuk przedstawieniowych i nacisk na rozwiązania konstrukcyjne oraz właściwe proporcje. Z tej niezwykle cennej pod względem artystycznym i historycznym grupy, Wąchock wyróżnia się wysokim stopniem zachowania pierwotnej substancji oraz systemu konstrukcyjnego. Wart szczególnej uwagi jest dobrze zachowany, nieprzekształcony romański kościół, którego wnętrze zamyka jedno najstarszych sklepień o konstrukcji krzyżowo-żebrowej oraz  autentyczne najważniejsze pomieszczenia w klasztorze: kapitularz, refektarz, fraternia. Historyczną wartość klasztoru w Wąchocku podnosi fakt, że wraz z pozostałymi konwentami grupy małopolskiej, jest jedyną na ziemiach polskich bezpośrednią filią protoopactwa w Morimond we Francji.

          Historia
          W 1179 r. biskup krakowski Gedeon (Gedko) ufundował opactwo w Wąchocku (pierwotnie wieś Kamienna) sprowadzając cystersów z Morimond. Prawdopodobnie w 2 ćw. XIII w. kościół był już ukończony, a do końca XIII w. wzniesiono budynek klauzury. W 1260 r., w wyniku najazdu mongolskiego zginęła część zakonników. Najeźdźcy zniszczyli kościół i archiwum klasztorne. W kolejnych stuleciach prowadzono prace modernizacyjne, rozbudowywano klasztor, wzniesiono mury obwodowe, bramy itp. Prace zostały przerwane przez najazd wojsk Rakoczego w 1656 r. W 1764 r. z okazji beatyfikacji Wincentego Kadłubka, do północnej nawy kościoła dobudowano kaplicę poświęconą temu świętemu cystersowi.

          Mnisi wąchoccy sukcesywnie konsolidowali dobra. Dzięki pozyskanym od władców przywilejom, rozwinęli przemysł górniczy, z którego przez wieki czerpali znaczne zyski, i który stał się zalążkiem dla powstałego w XIX w. Staropolskiego Okręgu Przemysłowego.

          W 1819 r. dokonano kasaty opactwa. Dobra przeszły na własność państwa, a kościół –kleru diecezjalnego. Na przestrzeni ponad stu lat, budynki klasztorne zajmowane były m.in.: przez szkołę, urzędy, warsztaty wytwórcze, lazaret, magazyny, ale pozbawione należytej opieki stopniowo popadały w ruinę. Od ostatecznej likwidacji uchroniły jedynie wysokie koszty rozbiórki. W 1887 r. zrujnowane założenie przejęła kuria diecezjalna i zainicjowała prace nad przywróceniem opactwu dawnej świetności. Przeprowadzone jeszcze w XIX w. zabiegi konserwatorskie doprowadziły do usunięcia wielu barokowych uzupełnień i wyeksponowania reliktów romańskich. W listopadzie 1951 r. do Wąchocka powrócili cystersi (przybyli z podkrakowskiej Mogiły).

          Opis
          Opactwo usytuowane jest we wschodniej części Wąchocka, na lewym brzegu rzeki Kamiennej, pomiędzy ulicami: Błonie, Kościelna, Starachowicka. W skład zespołu wchodzi kościół pw. Matki Boskiej Wniebowziętej i św. Floriana wraz z klasztorem, ogrody, pola uprawne i zabudowania gospodarcze. Od strony zachodniej konwent poprzedzony jest dziedzińcem. Zachowały się dwie nowożytne bramy: miejska (północna) oraz zwana gedeonowską (południowa) – przebudowana na aptekę w XIX w., obecnie poza własnością mnichów. Od wschodu i północy znajdują się łąki i pastwiska z czytelnymi jeszcze nieckami dawnych stawów klasztornych, od zachodu - pole uprawne, od południa - ogrody użytkowe i zabudowa gospodarcza. Rozległe niegdyś tereny należące historycznie do cystersów, obecnie występują w postaci okrojonej. Orientowany kościół, w typie bezwieżowej bazyliki filarowej powstał na planie krzyża łacińskiego (tzw. typ bernardyński). Transept oraz prezbiterium zamknięto ścianami prostymi. Prezbiterium ujęto kaplicami bocznymi otwartymi na transept. Fasadę poprzedza dobudowana w XIX w. prostokątna kruchta, ponad nią – rozeta, powyżej – zwieńczenie w formie trójkątnego szczytu. Elewacje kościoła wzniesiono z ciosów z piaskowca układanych w dwubarwne pasy – żółtawe i brunatnoczerwone. Wnętrze budowli zostało przekryte sklepieniem krzyżowo-żebrowym, a nawy oddzielono ostrołukowymi arkadami. Wystrój zdominowany jest przez osiemnastowieczne polichromie przedstawiające dzieje cystersów w Wąchocku i późnoromańską rzeźbę (detal architektoniczny). Wyposażenie barokowe i rokokowe. Od południa do kościoła przylega czworoboczny klasztor z zabudowanymi krużgankami wokół wirydarza. W najstarszym, trzynastowiecznym skrzydle wschodnim zachował się kapitularz z oryginalnym sklepieniem krzyżowo-żebrowym wspartym na czterech kolumnach o bogato dekorowanych kapitelach. W skrzydle południowym - refektarz ze sklepieniem krzyżowo-żebrowym. Elewacje skrzydła zachodniego zdobione wnękami arkadowymi na dwu kondygnacjach, na osi skrzydła - czworoboczna wieża zwieńczona hełmem. Do południowo-wschodniego narożnika klasztoru przylega czworoboczny dom opata z wirydarzem.