DANE KONTAKTOWE
DANE TELEADRESOWE
Wyrażam zgodę na przetwarzanie i przetrzymywanie moich danych osobowych niezbędnych do korzystania z materiałów serwisu przez NID zgodnie z ustawą o ochronie danych osobowych z dnia 29.08.1997r. (Dz. U. Nr 133, poz. 883).

PRZYPOMNIJ HASŁO

INFORMACJE OGÓLNE

Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipisicing elit, sed do eiusmod tempor incididunt ut labore et dolore magna aliqua.

    DLA WŁAŚCICIELI I ZARZĄDCÓW

    Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipisicing elit, sed do eiusmod tempor incididunt ut labore et dolore magna aliqua.

      DLA SPECJALISTÓW

      Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipisicing elit, sed do eiusmod tempor incididunt ut labore et dolore magna aliqua.

        << < KALENDARIUM / 2012 / KWI > >>

          DZIEDZICTWO
          KULTUROWE W REGIONACH

          mapa WYBIERZ WOJEWÓDZTWO
           
           
           
          Białystok – zespół kościoła pod wezwaniem Chrystusa Króla i św. Rocha
          2018.12.10

          Białystok – zespół kościoła pod wezwaniem Chrystusa Króla i św. Rocha

          "Białystok – zespół kościoła pod wezwaniem Chrystusa Króla i św. Rocha" został uznany za Pomnik Historii rozporządzeniem Prezydenta RP z dn. 10 grudnia 2018 roku.

          Do pobrania: rozporządzenie.pdf

          Wartość zabytku
          Powstanie zespołu kościoła pw. Chrystusa Króla i św. Rocha w Białymstoku jest związane z odzyskaniem przez Polskę niepodległości w 1918 roku. Nowa świątynia stanowiła wotum za wolność ojczyzny i zwycięstwo nad bolszewikami w 1920 roku. Jej autorem był Oskar Sosnowski - wybitny warszawski architekt, profesor Politechniki Lwowskiej i Warszawskiej, niestrudzony badacz i inwentaryzator polskiego budownictwa i architektury oraz restaurator zabytków.
          Zespół kościoła pw. Chrystusa Króla i św. Rocha uznawany jest za wybitne dzieło międzywojennego modernizmu oraz za najlepszą realizację Sosnowskiego. Świątynia jest budowlą doskonale definiującą swoją epokę, pozostając jednocześnie jedynym w swoim rodzaju awangardowym dziełem. Pomimo wyraźnie nowoczesnego wyrazu można dostrzec w jej architekturze echa minionych epok, zwłaszcza gotyku, renesansu i baroku.  Plan ośmiobocznej nawy otoczonej wieńcem wielobocznych aneksów jest nawiązaniem do centralnych kościołów włoskiego renesansu, ale również do centralnych świątyń gotyckich. Zaczerpnięte z renesansu attyki przesłaniające dachy pozwoliły zaakcentować graniastość poszczególnych brył. Wysokie mury oporowe, dominujące w kompozycji zespołu zwłaszcza od strony ul. Lipowej, nawiązują wyraźnie do średniowiecznych obwałowań upodabniając kościół do warownej twierdzy. Wysmukłe, zamknięte trapezoidalnie otwory okienne i wewnętrzne prześwity, a także podzielone na drobne kwatery stropy są niewątpliwie inspirowane architekturą gotycką.
          Zamiłowanie Sosnowskiego do struktury kryształu, będącej leitmotivem całej architektury kościoła pw. św. Rocha, widocznym zarówno w ukształtowaniu jego elewacji, jak i wnętrza, przybliża ten obiekt do nurtu europejskiego ekspresjonizmu. Zainteresowanie kryształem wiązało się ściśle z pragnieniem jak najszerszego wykorzystania w budownictwie szkła, wówczas w zasadzie utopijnym, ale z pewnością bardzo inspirującym dla wielu twórców. Z francuskiego ekspresjonizmu, czerpiącego zresztą, podobnie jak ekspresjonizm niemiecki, z gotyku, Sosnowski zapożyczył dążenie do lekkości i dynamizmu budowli. Wykorzystanie całego systemu wiotkich filarów jako podpór dla ciężkich stropów, zastosowanie dużych przeszkleń w ścianach zewnętrznych i wewnętrznych, znaczna wysokość wnętrza, oddziaływanie na widza głównie światłem i przestrzenią są niewątpliwie świadectwem zafascynowania Sosnowskiego architekturą Augusta Perreta i jego następców.

          Historia
          W 1746 r. na wzgórzu św. Rocha zbudowano murowaną kaplicę, która oprócz połączenia widokowego z Wysokim Stoczkiem, stanowiła element kompozycji urbanistycznej Białegostoku. Do lat 80. XIX w. obiekt pełnił funkcję kaplicy cmentarnej. W 2. poł. XIX w. szybki rozwój miasta oraz napływ katolików, zrodziły konieczność budowy nowego kościoła, co zamierzano zrealizować w miejscu barokowej kaplicy. Ówczesny proboszcz Wilhelm Szwarc zlecił Piusowi Dziekońskiemu wykonanie projektu świątyni w stylu neogotyckim. Władze rosyjskie nie wyraziły jednak zgody na taką lokalizację i ostatecznie nowy kościół stanął w centrum miasta.
          Rozwój Białegostoku po I wojnie światowej oraz włączenie w obręb miasta przedmieść sprawiły, że niezbędna stała się druga parafia katolicka. Powstała ona w 1925 r., a jej proboszczem został ks. A. Abramowicz. W 1926 r. rozpisano konkurs na projekt świątyni, na który zgłoszono ponad 70 prac. W 1927 r. do realizacji przyjęto projekt profesora Politechniki Warszawskiej Oskara Sosnowskiego. Ostatecznie świątynię zaczęto budować w 1927 r. Kryzys ekonomiczny w latach 30., a nawet II wojna światowa nie wstrzymały budowy, prowadzono ją w latach 1931-39 doprowadzając obiekt do stanu surowego. Po 1942 r. nastąpiło ułożenie posadzek i realizacja wnętrza wg projektu Sosnowskiego i Stanisława Bukowskiego. W 1946 r. bp. wileński Romuald Jałbrzykowski konsekrował kościół pw. Chrystusa Króla, zaś w 1967 r. wezwanie rozszerzono o św. Rocha Wyznawcę. Od 2007 r. miały miejsce szeroko zakrojone prace remontowe wnętrza, elewacji i wieży kościoła.
          W 1930 r. przystąpiono do budowy murowane ogrodzenia z kamienia i cegieł. W latach 60. XX w. ogrodzenie wyremontowano, a w 1966 r. krużganki przekształcono w sale katechetyczne.
          Dom parafialny pw. Ojca Świętego Piusa XI został wybudowany pierwotnie jako przytułek-szpital. Wznoszony był w dwóch etapach: w latach 1929-1934 wykonano część pn., zaś w latach 1945-1946 dobudowano prostopadłe skrzydło. Rezydowali tu ubodzy starcy, funkcjonowała kancelaria parafialna. Od 1935 r. mieścił się dom sióstr Misjonarek św. Rodziny, które podczas wojny prowadziły w budynku ochronkę dla dzieci oraz szkołę tajnego nauczania.
          Prace we wnętrzu kościoła trwały jeszcze wiele lat po śmierci Sosnowskiego (zm. w 1939 r.). Uczestniczyli w nich znamienici artyści, głównie białostoccy. Na ich czele stanął inż. arch. S. Bukowski, który w latach 1945-1962 kierował pracami przy zagospodarowywaniu terenu wokół świątyni oraz wyposażaniu jej wnętrza. Jego projektu są ołtarz główny oraz dwa ołtarze boczne, a malarki Placydy Siedleckiej-Bukowskiej - witraż w centralnej kopule kościoła.
          Wystrój rzeźbiarski świątyni jest w dużej mierze dziełem Stanisława Horno-Popławskiego, autora monumentalnej rzeźby Chrystusa Dobrego Pasterza, która w 1947 r. stanęła nad główną bramą w obwałowaniach kościoła, posągu Chrystusa Króla w głównym ołtarzu oraz rzeźby Matki Bożej z Dzieciątkiem w ołtarzu zewnętrznym.
          Dużą rolę w tworzeniu wyposażenia kościoła odegrał malarz i rzeźbiarz Aleksander Wels. Wykonał on wg projektu Sosnowskiego ołtarz w kaplicy Matki Bożej Ostrobramskiej, stojącą tam chrzcielnicę, ławki i konfesjonały oraz zaprojektował i wykonał ołtarz w kaplicy pw. św. Rocha.

          Opis
          Zespół kościoła pw. Chrystusa Króla i św. Rocha w Białymstoku usytuowany jest w rozwidleniu ulic św. Rocha i ks. A. Abramowicza, na wzgórzu, w obrębie ośmiobocznej galerii złożonej z sześciobocznego dziedzińca górnego z czterema pawilonami bramnymi i prostokątnego w rzucie dolnego dziedzińca wewnętrznego.
          Kościół wzniesiony w centrum dziedzińca górnego, z wejściem głównym umieszczonym w pd.-wsch. narożniku galerii. Wejście poprzedzone schodami, zaakcentowane monumentalną figurą Chrystusa Dobrego Pasterza. Od pn.-wsch. do dziedzińca przylega dziedziniec pielgrzymkowy urządzony na niższym poziomie, dostępny parą lustrzanych schodów. U podstawy wieży trójarkadowy portyk pełniący funkcję ołtarza zewnętrznego. Kościół na rzucie ośmiobocznym, do każdego z boków przylegają prostokątne aneksy ze ściętymi narożami, połączone ze sobą trójkątnymi w zarysie łącznikami, mieszczące prezbiterium, kaplice, wieżę, salę i wejście do kościoła. Nawa główna w rzucie zbliżonym do koła w centralnej części kościoła, ujęta ośmiobocznym obejściem (nawą boczną) wydzielonym filarami, skomunikowanym z pomieszczeniami w aneksach. Bryła świątyni uskokowo zwężająca się ku górze. Dolny człon mieszczący aneksy i łączniki zwieńczony kryształową attyką, wyżej gładka attyka nad obejściem i wysoka kryształowa attyka kryjąca część centralną kościoła. Dominującym elementem świątyni jest strzelista wieża, czworoboczna w niższej kondygnacji, wyżej w formie walca ujętego ośmioboczną, ażurową kompozycją o motywie monumentalnych otworów zamkniętych półkoliście z krzyżem. Powyżej węższy, ośmioboczny człon wieży zdobiony motywem kryształowym, zwieńczony ostrosłupowym dachem, na którym złocista korona i figura Matki Boskiej. Kościół zbudowany z żelazobetonu i cegły, tynkowany. Wnętrze ośmioboczne, wydzielone słupami. Nawa centralna wywyższona, przykryta witrażowym plafonem. Obejście przykryte płaskim stropem z motywem kryształowym. Okna wąskie, zamknięte trójbocznie, zwieńczone ostrołukowym motywem kryształowym.
          Budynek plebanii na rzucie litery „L”, murowany, tynkowany. Bryła czterokondygnacyjna z użytkowym poddaszem, nakryta dachami ukrytymi za ścianką parawanową przepruta niewielkimi oknami poddasza. Kryształowa attyka obiega budynek od strony kościoła i szczytów.