DANE KONTAKTOWE
DANE TELEADRESOWE
Wyrażam zgodę na przetwarzanie i przetrzymywanie moich danych osobowych niezbędnych do korzystania z materiałów serwisu przez NID zgodnie z ustawą o ochronie danych osobowych z dnia 29.08.1997r. (Dz. U. Nr 133, poz. 883).

PRZYPOMNIJ HASŁO

INFORMACJE OGÓLNE

Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipisicing elit, sed do eiusmod tempor incididunt ut labore et dolore magna aliqua.

    DLA WŁAŚCICIELI I ZARZĄDCÓW

    Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipisicing elit, sed do eiusmod tempor incididunt ut labore et dolore magna aliqua.

      DLA SPECJALISTÓW

      Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipisicing elit, sed do eiusmod tempor incididunt ut labore et dolore magna aliqua.

        << < KALENDARIUM / 2012 / KWI > >>

          DZIEDZICTWO
          KULTUROWE W REGIONACH

          mapa WYBIERZ WOJEWÓDZTWO
           
           
           
          Bóbrka – najstarsza kopalnia ropy naftowej
          2018.12.10

          Bóbrka – najstarsza kopalnia ropy naftowej

          "Bóbrka – najstarsza kopalnia ropy naftowej" została uznana za Pomnik Historii rozporządzeniem Prezydenta RP z 10 grudnia 2018 roku.

          Do pobrania: rozporządzenie.pdf

          Wartość zabytku
          Kopalnia ropy naftowej w Bóbrce jest zabytkiem techniki obrazującym początek i rozwój wydobycia jednego z najważniejszych surowców naturalnych ostatnich stu lat. Według obecnej wiedzy, Bóbrka jako jedyne miejsce na świecie łączy dziewiętnastowieczne tradycje wydobywcze z wymaganiami współczesnego górnictwa naftowego. Na terenie historycznej kopalni pochodzącej sprzed 160 lat nadal funkcjonuje przedsiębiorstwo naftowe, które eksploatuje ropę dla celów przemysłowych zarówno z nowych, jak i z pierwszych odwiertów. Fenomenem jest ciągłe wykorzystywanie dziewiętnastowiecznego szybu, tzw. kopanki „Janina” datowanego na 1878 r. Teren kopalni, historyczne budynki kopalniane i urządzenia są prawnie chronione jako zabytkowe oraz dodatkowo użytkowane jako muzeum o charakterze skansenowskim.
          Historia kopalni w Bóbrce wpisuje się w powstanie i rozwój w 2 połowie XIX w. galicyjskiego i światowego górnictwa naftowego. Dodatkowo, szczególne znaczenie dla tego miejsca ma jego związek z Ignacym Łukasiewiczem – postacią wybitną w zakresie badań i przetwórstwa ropy, wynalazcą lampy naftowej. Muzeum Przemysłu Naftowego i Gazowniczego znajdujące się w Bóbrce uznać można za swoisty pomnik tego wybitnego i zasłużonego, dla rozwoju społeczno-gospodarczego ziem polskich w okresie zaborów, człowieka.

          Historia
          Za początek przemysłowej eksploatacji ropy naftowej w Bóbrce uznaje się 1854 r., kiedy w miejscu naturalnych wycieków ropy rozpoczęto pierwsze systematyczne prace górnicze. Inicjatywa ta była wynikiem współdziałania Tytusa Trzecieskiego, ziemianina i inicjatora przedsięwzięcia, Ignacego Łukasiewicza – farmaceuty, wynalazcy lampy naftowej i późniejszego dyrektora kopalni oraz Karola Klobassy-Zrenckiego, właściciela Bóbrki. Podkreślić należy fakt, że powstanie kopalni nie byłoby możliwe bez zaangażowania Ignacego Łukasiewicza, który w wyniku długoletnich doświadczeń laboratoryjnych w aptece lwowskiej i gorlickiej, pierwszy na świecie wydestylował z ropy naftowej naftę stosowaną do lamp naftowych. Dzień 31 lipca 1853 r., kiedy lampą naftową oświetlono szpital we Lwowie przyjmuje się za symboliczny początek polskiego (a niekiedy i światowego) przemysłu naftowgo.
          W 1854 r. w Bóbrce oprócz kopania rowu w miejscu obfitych wycieków oleju skalnego (jak nazywano w XIX w. ropę naftową) rozpoczęto też drążenie studni zwanych kopankami (lub szybami kopanymi). W 1861 r. Trzecieski, Łukasiewicz i Klobassa oficjalnie zawarli spółkę naftową. Na 2 połowę XIX w. przypada bardzo szybki rozwój kopalni – ciągłe unowocześnianie metod wydobycia, powstanie nowych, coraz liczniejszych szybów naftowych oraz zabudowy niezbędnej do obsługi przedsiębiorstwa naftowego. Duża w tym zasługa Łukasiewicza i kolejnych zarządców kopalni, który dążyli do postępu technicznego, wykorzystując wiedzę i doświadczenie wybitnych specjalistów i badaczy. Wśród pracujących w Bóbrce były osoby nierozerwalnie związane z historią przemysłu naftowego i przeobrażeniami technicznymi w górnictwie naftowym m.in.: Henryk Walter, Albert Fauck, Wiliam Schütte, Juliusz Noth, Adolf Jabłoński.
          W 1870 r. do pracy w Bóbrce zaangażowany został Adolf Jabłoński, farmaceuta, który wraz z Wiktorem Klobassą (synem właściciela Bóbrki) wyjechał na koszt kopalni do Stanów Zjednoczonych, gdzie studiował oraz poznawał funkcjonowanie amerykańskiego przemysłu naftowego. Jabłoński oceniany jest jako jeden z najlepszych praktyków i teoretyków przemysłu naftowego w Galicji.  O szybkim rozwoju i ówczesnej skali kopalni świadczy m.in. zachowany „Plan kopalni Bóbrka”, wykonany w 1879 r. właśnie przez Adolfa Jabłońskiego. Plan przedstawia zainwestowanie kopalni oraz przekroje poprzeczne 50 kopanek. Poza kopankami na planie znajdują się także budynki pełniące różne funkcje, z których część zachowała się do dnia dzisiejszego.
          W 1893 r., właściciele oddali swoje udziały w kopalni w zarząd przedsiębiorcy naftowemu przybyłemu z Kanady – Wiliamowi Henry’emu Mac Garvey’owi. W 1895 r. kopalnia stała się własnością Galicyjskiego Karpackiego Naftowego Towarzystwa Akcyjnego, którego Mac Garvey był głównym akcjonariuszem. William Mac Garvey to postać wyjątkowa – pionier i przemysłowiec naftowy, który przybył do Europy z Kanady i jako pierwszy w Europie w 1881 r. rozpoczął pod Hannowerem wiercenia naftowe systemem kanadyjskim, który to system wiąże się z jego nazwiskiem. W 1884 r. rozpoczął na dużą skalę wiercenia w Galicji (początkowo w obecnym powiecie leskim i sanockim, następnie w zagłębiu gorlicko-jasielskim, krośnieńskim i borysławskim), co zrewolucjonizowało dotychczas stosowane sposoby odwiertów. System kanadyjski, ulepszany następnie przez samego Mac Garvey’a, jak i Polaków doskonale nadawał się do trudnych warunków geologicznych Podkarpacia i w dużej mierze to dzięki tej nowatorskiej metodzie, pozwalającej na głębsze wiercenia, odkryto nowe pokłady ropy, a Galicja znalazła się na trzecim miejscu w światowej produkcji ropy naftowej (po Stanach Zjednoczonych i Rosji). Mac Garvey, podobnie jak Łukasiewicz, popierał rozwój cywilizacyjny Galicji oraz był autorem wielu innowacyjnych metod i wynalazków w przemyśle naftowym. Jako ciekawostkę można podać, że z jego inicjatywy w 1889 r. w Równem (nieopodal Bóbrki) zastosowano pierwsze elektryczne oświetlenie kopalni.
          Po I wojnie światowej kopalnia Bóbrka wchodziła w skład koncernu naftowego „Małopolska” – Grupa Francuskich Towarzystw Przemysłowych i Handlowych w Polsce. Podczas II wojny światowej została przejęta przez Niemców i należała do niemieckich towarzystw naftowych.
          Po wojnie została upaństwowiona. W latach 50. XX w., po odkryciu nowych złóż ropy naftowej, kopalnia znów rozwijała się pomyślnie. Obecnie jest ona własnością spółki Skarbu Państwa PGNiG S.A. i podlega nadzorowi urzędu górniczego.
          W 1961 r. powołany został Komitet Opiekuńczy dla budowy Muzeum-Skansenu Przemysłu Naftowego w Bóbrce im. Ignacego Łukasiewicza, a nadzór w zakresie organizacji muzeum przejął Zarząd Główny Stowarzyszenia Inżynierów i Techników Przemysłu Naftowego. Na terenie czynnej kopalni Bóbrka wydzielono obszar pod funkcjonowanie Muzeum, wykonano prace remontowo-konserwatorskie wybranych zabytkowych obiektów i urządzeń kopalnianych oraz rozpoczęto gromadzenie urządzeń, narzędzi i eksponatów pochodzących z innych kopalni i jednostek przemysłu naftowego. Równocześnie zapoczątkowano kolekcjonowanie zbiorów historycznych: różnego rodzaju dokumentów historycznych, ikonograficznych, fotograficznych, książek i czasopism oraz pamiątek. W 2004 r. powołano do życia Fundację Muzeum Przemysłu Naftowego i Gazowniczego im. Ignacego Łukasiewicza w Bóbrce, której podstawowym celem jest prowadzenie Muzeum Przemysłu Naftowego i Gazowniczego im. Ignacego Łukasiewicza.

          Opis
          Muzeum Przemysłu Naftowego i Gazowniczego im. Ignacego Łukasiewicza, usytuowane w miejscu historycznej kopalni ropy naftowej, położone jest w granicach administracyjnych Bóbrki. Zlokalizowane na południe od zabudowy miejscowości, na południowo-wschodnim skraju dużego kompleksu leśnego. Historyczna zabudowa, urządzenia i infrastruktura historycznej kopalni tworzy przestrzenie ekspozycyjne wkomponowane w założenie krajobrazowe z dominacją leśnej scenerii. Oś kompozycyjną terenów Muzeum stanowią dwie w przybliżeniu równoległe aleje w układzie wschód – zachód, z którymi powiązane są liczne aleje boczne i okrężne o wykroju kaligraficznym.
          Wyposażenie eksponowane w skansenie pochodzi z różnych okresów – od powstania przemysłu naftowego w poł. XIX w. do lat 80. XX w. Wszystkie jego elementy obrazują historię myśli cywilizacyjnej i postępujący proces unowocześniania wydobycia. Są rozmieszone na terenie Muzeum wzdłuż trasy turystycznej, pogrupowane tematycznie. W zespole zabytkowych budynków i historycznych urządzeń wskazać można trzy grupy obiektów:
          I. Historyczna zabudowa i urządzenia kopalniane z 2 połowy XIX w. stanowiące wyodrębnione enklawy w granicach Muzeum. Są to elementy o najwyższych wartościach historycznych i naukowych, gdyż stanowią świadectwo początków i ciągłości funkcjonowania kopalni. Najcenniejszymi obiektami są: kopanka „Franek” z 1860 r. - jeden z najważniejszych elementów dokumentalnych – świadectwo początków wydobycia ropy i unikalny dokument najstarszej fazy funkcjonowania kopalni.; kopanka „Janina” z 1878 r. (nadal eksploatowana);  drewniane budynki: kuźni z 1856 r., warsztatu z 1864 r., kotłowni z 1867 r., magazyn i kierat do grupowego pompowania odwiertów z ok. 1875 r. oraz budynek administracyjny z 1864 r. tzw. Dom Ignacego Łukasiewicza z ekspozycjami muzealnymi we wnętrzu nawiązującymi do postaci I. Łukasiewicza (aranżacja historycznej apteki, laboratorium apteczne oraz salonik dworski z epoki). Ponadto, na terenie muzeum znajdują się: obelisk ufundowany w 1872 r. przez Ignacego Łukasiewicza na pamiątkę założenia w 1854 r. kopalni ropy naftowej; pompa do przetłaczania ropy typ „Drapper” z XIX w.; prototyp kieratu pompowego z 2 połowy XIX w. –  jedno z najstarszych urządzeń do grupowego napędu pomp wgłębnych.
          II.    Urządzenia będące rekonstrukcjami opartymi na dziewiętnastowiecznych rycinach i podręcznikach górniczych, stanowiące dopełnienie oryginalnej infrastruktury kopalnianej i mające znaczenie dla integralności i autentyzmu przekazu. Są to elementy, które jako przeznaczone do doraźnego użytku i z natury nietrwałe były likwidowane po zaprzestaniu użytkowania. Wymienić warto np: wiertnicę ręczną – wykonaną wg pierwowzoru Domsa, wiertnicę kanadyjską z lokomobilą, wiertnicę polsko-kanadyjską – replikę wiertnicy sprowadzonej przez Henry Mac Garvey’a i adaptowanej przez polskich specjalistów do wiercenia w trudnych warunkach karpackich, modele kopanek: „Wiktor”, „635 Błażej”, „634 Mineralna”, „632”, „Cecylia”, „Paweł” (odtworzone na podstawie rysunków znajdujących się w publikacjach z początkowych lat drążenia kopanek).
          III.    Urządzenia oryginalne pochodzące z XX w., które zostały przeniesione do muzeum podczas tworzenia ekspozycji oraz jej uzupełniania. W tej grupie obiektów wskazać można m.in.: wiertnicę - typ „Bitków” z 1923 r.; kocioł parowy przewoźny z 1912 r.; różnych typów wiertnice, kieraty pompowe, kiwony pompowe.
          Obiekty tej grupy przeniesione do Bóbrki z innych polskich kopalni  ilustrują rozwój przemysłu naftowego w kolejnych okresach. Ich prezentowanie w Muzeum jest wynikiem historycznej ewolucji najstarszej kopalni w centrum pamięci (historii) przemysłu naftowego, co wiązało się ze spadkiem znaczenia gospodarczego miejsca i rosnącym zrozumieniem jego rangi historycznej i dokumentalnej. Funkcja muzealna stanowi zatem historyczne nawarstwienie, logicznie wynikające ze specyfiki miejsca, a eksponaty te mają istotne znaczenie dla integralności zespołu.