DANE KONTAKTOWE
DANE TELEADRESOWE
Wyrażam zgodę na przetwarzanie i przetrzymywanie moich danych osobowych niezbędnych do korzystania z materiałów serwisu przez NID zgodnie z ustawą o ochronie danych osobowych z dnia 29.08.1997r. (Dz. U. Nr 133, poz. 883).

PRZYPOMNIJ HASŁO

INFORMACJE OGÓLNE

Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipisicing elit, sed do eiusmod tempor incididunt ut labore et dolore magna aliqua.

    DLA WŁAŚCICIELI I ZARZĄDCÓW

    Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipisicing elit, sed do eiusmod tempor incididunt ut labore et dolore magna aliqua.

      DLA SPECJALISTÓW

      Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipisicing elit, sed do eiusmod tempor incididunt ut labore et dolore magna aliqua.

        << < KALENDARIUM / 2012 / KWI > >>

          DZIEDZICTWO
          KULTUROWE W REGIONACH

          mapa WYBIERZ WOJEWÓDZTWO
           
           
           
          Zabytki w regionie
          Parki kulturowe:
          - Park Kulturowy "Miasto Tkaczy"
          - Park Kulturowy "Wzgórze Zamkowe" w Sieradzu

          Najciekawszymi zabytkami województwa łódzkiego są najstarsze obiekty architektury sakralnej i obronnej. Na terenie województwa zachowało się w całości, bądź częściowo siedem obiektów, o których wiadomo, że mają proweniencję XII bądź XIII-wieczną.

          Obiektem takim, o znaczeniu ponadnarodowym jest Archikolegiata p.w. NMP i św. Aleksego w Tumie pod Łęczycą. Kamienna bazylika powstała w XII w. i zachowała się w bardzo dobrym stanie. Wzniesiona została z granitowych bloków. Jej charakterystyczne wieże zachodnie wyraźnie dominują w płaskim krajobrazie ziemi łęczyckiej. Wejście do kościoła wiedzie przez pięknie zdobiony portal z piaskowca. Wnętrze, mimo licznych przebudów i rekonstrukcji, również zachowała swą pierwotną surowość. Na ścianach widoczne są średniowieczne freski. Kolegiata jest jednym z najstarszych, największych i najpiękniejszych zabytków na tzw. Piastowskiej Drodze Romańskiej

          Inną świątynią wzniesioną w XII w. jest niewielki kościół św. Idziego w Inowłodzu. Budynek umieszczony na wysokiej skarpie, dominuje nad obiektami tej nadpilicznej miejscowości. Z daleka również widoczne są umieszczone na wieży kościoła charakterystyczne bliźniacze okienka.

          Jednym z najstarszych na terenie kraju kościołów ceglanych jest kościół parafialny p.w. Jedenastu tysięcy dziewic w Strońsku. Do naszych czasów zachowała się oryginalne prezbiterium oraz jeden z bardziej tajemniczych portali z piaskowca. Relief przedstawia smoka, którego ogon również zakończony jest smoczą głową, smok pożera szarańczę.

          Pięknym założeniem klasztornym, a przy tym cennym zabytkiem architektury średniowiecznej jest dawny klasztor o. o. Cystersów w Sulejowie. Centrum założenia stanowi bazylika trójnawowa powstała w XIII w. Zdobią ją wspaniały portal i rozety – charakterystyczne elementy kształtowania architektury cysterskiej. Z dawnego założenia klasztornego zachował się kapitularza którego ozdobę stanowi piękne sklepienie palmowe.
          Zachowało się również kilka świątyń w których znajdują się elementy konstrukcji architektonicznej wskazujące na wczesnośredniowieczną proweniencję obiektu. Tak jest w kościele w Żarnowie- gdzie z dawnej bazyliki zachowały się empora oraz wieża. W Rudzie k. Wielunia, zachował się XII wieczny kamienny mur z portalem i oknami. W pobliżu Rudy znajduje się miejscowość Krzyworzeka – tu znajduje się XIII wieczna kamienne fragmenty kościoła i wieża dzwonnicy .

          Wśród zabytków regionu, obiektów o szczególnej wartości historycznej i artystycznej wymienić należy również inne kościoły i założenia klasztorne. Są wśród nich zespoły zabydowy o proweniencji gotyckiej, rozbudowane w stylu barokowym takie jak: klasztor ojców paulinów w Wielgomłynach, założenie klasztorne ojców bernardynów w Warcie oraz kościół parafialny p.w. Wniebowzięcia NMP i św. Jakuba z XIV w. w Szadku, kościół farny w Piotrkowie Trybunalskim p.w. św. Jakuba z XIV XV wieku, kościoły w Bielawach, św. Ducha w Łowiczu, będące budowlami późnogotycki z XV i XVI wieku. Późnogotycką formę ma również kolegiata w Łasku powstała w l. 20. XVI w. z fundacji Jana Łaskiego.

          Elementy stylu gotyckiego zachowały się również w kościołach w Białej Rawskiej, Jeżowie, Brzezinach, Bielawach, Bratoszewicach.

          Na szczególną uwagę zasługuje również pokaźna liczba (ok. 160) drewnianych obiektów sakralnych. Są wśród nich szczególnie cenne obiekty, pochodzące z końca XV w. kościół p.w. św. Trójcy w Grębieniu (z bogatą polichromią) i przełomu XV i XVI w. kościół p.w. św. Marii Magdaleny w Gidlach. Jest też kilka przykładów obiektów pochodzących z różnych okresów XVI w. (m.in. kościół p.w. św. Jana Chrzciciela w Białej Szlacheckiej, kościół p.w. św. Stanisława Bpa w Boguszycach (z zachowaną ciekawą polichromią), kościół p.w. św. Małgorzaty w Janisławicach czy kościół p.w. św. Jana Chrzciciela w Łaszewie).

          Szczególne znaczenie wśród zabytków drewnianej architektury sakralnej ma zespół późnogotyckich kościołów drewnianych odmiany wielkopolskiej z terenu powiatu wieluńskiego. Jest to bez wątpienia najcenniejszy taki zespół na terenie województwa. Składają się na niego świątynie w Gaszynie, Grębieniu, Kadłubie, Łaszewie, Łyskorni, Naramicach, Ochędzyniu, gdzie znajdują się oryginalne polichromie, Popowicach, Wiktorowie.
          Styl barokowy na terenie województwa reprezentowany jest wyjątkowo bogato przez założenia klasztorne i świątynie, datowane na XVII i XVIII wiek. Najbardziej znanymi obiektami jest tu bazylika katedralna w Łowiczu oraz kościoły klasztorne i poklasztorne, ojców pijarów w Łowiczu, filipinów w Studziannej - Poświętnem, dominikanów w Gidlach, bernardynów w Paradyżu, pijarów w Wieluniu, Norbertanów w Witowie, Franciszkanów w Łagiewnikach na terenie Łodzi i księży jezuitów w Rawie Mazowieckiej oraz w Piotrkowie Trybunalskim.
          W XVIII w. głównie w obrębie aglomeracji łódzkiej, powstało wiele klasycystycznych świątyń ewangelickich, między innymi w Aleksandrowie Łódzkim, Ozorkowie, Pabianicach, a także w Łowiczu, Zduńskiej Woli i Tomaszowie Mazowieckim.

          Spośród wspaniałych rezydencji pałacowo-parkowych znajdujących się na terenie regionu, do pereł architektury, zaliczyć trzeba: renesansowy pałac – willa „włoska” w Poddębicach z pocz. XVII wieku, XVIII - wieczny pałac Radziwiłłów w Nieborowie i park angielski w pobliskiej Arkadii, wspaniały przykład budowli rokokowej – pałac w Sokolnikach - wzniesiony przez architekta drezdeńskiego – Fryderyka Naxa. Klasycystyczną rezydencją jest pałac w Walewicach, a także w tym samym stylu wzniesiona siedziba Małachowskich w Białaczowie, pałace, dawne rezydencje biskupów, w Skierniewicach z XVII - XIX w. i Wolborzu z wieku XVII, pałac w Bratoszewicach pochodzący z początku XX wieku.

          Na szczególną uwagę zasługują również dawne zamki i ruiny zamków, dwory obronne – niegdyś siedziby możnowładców, władz państwowych, kościelnych. Należą do ich: zamek królewski w Łęczycy wybudowany w XIV w., na polecenie Kazimierza Wielkiego, gotycko-renesansowy zamek z poł. XIV w. w Uniejowie, zamek kazimierzowski z XIV wieku w Opocznie, zamek książąt mazowieckich z XIV w. w Rawie Mazowieckiej, późnogotycki zamek rycerski z I poł. XIV w. w Oporowie, w Piotrkowie Trybunalskim dwa zamki: gotycko – renesansowy zamek królewski z lat 1509 – 1521 oraz w Bykach (obecnie w granicach administracyjnych Piotrkowa Tryb.) dwór obronny sprzed 1604 r., zamek w Ujeździe wzniesiony w latach 1474-76, przebudowany w XVII w. na wczesnobarokową rezydencję, w Białej Rawskiej tzw. zameczek z XIX wieku, w Pabianicach renesansowy dwór – zwany zamkiem biskupów krakowskich z XVI w., w Skotnikach dwór obronny wczesnorenesansowy zwany zamkiem, powstały ok. 1531 r., dwór obronny w Siemkowicach wzniesiony XVI lub XVII w., ruiny zamku w Bolesławcu z zachowaną wieżą z XII wieku, ruiny zamku w Przedborzu zbudowanego przez Kazimierza Wielkiego, pozostałość zamku w formie tzw. piwnic w Wieluniu, ruiny zamku w Majkowicach, renesansowego pochodzącego z połowy XVI w., ruiny gotyckiego zamku z XIV i XV w. w Łowiczu, ruiny zamku w Besiekierach, ruiny renesansowego zamku z lat 1527-35 w Drzewicy, ruiny zamku z XV w. w Bąkowej Górze, XVI wieczny dwór obronny w Łopatkach.

          W krajobrazie kulturowym województwa ważne miejsce zajmują też bardzo licznie reprezentowane dwory szlacheckie, najczęściej usytuowane w otoczeniu założeń parkowych. Jako najcenniejsze przykłady wymienić należy: alkierzowy dwór Bartochowskich w Ożarowie, dwór Walewskich w Tubądzinie, XVIII- wieczny dwór w Mikołajewicach i bardzo wiele innych.

          Na specjalną uwagę na terenie województwa zasługuje Łódź – jako jego stolica i miasto o dużym potencjale kulturotwórczym. Miasto, które otrzymało prawa w XV w. a rozwinęło się jako ośrodek przemysłu włókienniczego na początku XIX w.
          W Łodzi na szczególną uwagę zasługuje architektura przemysłowa. Wnętrze fabryk już dawno opustoszały, jednak pozostały monumentalne budowle charakterystycznych dla miast przemysłowych, założeń fabryczno – rezydencjonalno-mieszkalnych, zaskakująco różnorodne stylistycznie, chętnie przekształcane na obiekty pełniące funkcje kultury, rozrywki, mieszkalne.
          Wśród nich wymienić należy założenie przemysłowo-mieszkalno - rezydencjonalne K. W. Scheiblera i T. Grohmana przy ul. Tymienieckiego obejmujące zespołu budynków fabrycznych wraz z siedzibą straży pożarnej, budynki mieszkalne dla robotników - famuły przy Księżym Młynie i Targowej, willę Herbsta przy ul. Przędzalnianej 72, wzniesioną w stylu neorenesansowym, w której mieści się Muzeum Wnętrz XIX- wiecznych, pałac Grohmana przy Tylnej. W pobliżu znajduje się również zespół fabryczny przy Wodnym Rynku – z rezydencją K. W. Scheiblera.
          Wśród zespołów fabrycznych Scheiblera na szczególną uwag zasługuje ten znajdujący się przy Tymienieckiego 3-7. Zespół ten zachował swój fabryczny klimat, z wewnętrznymi uliczkami, łącznikami, bocznicą kolejowa. Wśród tych budynków znajduje się secesyjna elektrownia scheiblerowska.
          Innymi zespołami fabrycznymi godnymi obejrzenia są: dawna fabryka I. Poznańskiego przy ul. Ogrodowej mieszcząca obecnie centrum kulturalno – rozrywkowo – handlowe „Manufaktura” (sąsiaduje ona z pałacem Poznańskiego – siedzibą Muzeum Historii Miasta Łodzi)
          założenie K. Schweikerta przy ul. Skorupki – Wólczańskiej, w której mieszczą się wydziały Politechniki Łódzkiej,
          „Biała Fabryka” L. Geyera wybudowana w latach 1835 – 38, mieszcząca obecnie Centralne Muzeum Włókiennictwa.

          W Łodzi też znaleźć można rezydencja fabrykanckie – wille, pałace rozmieszczone wzdłuż centralnych ulic miasta, prezentujące przede wszystkim architekturę XIX- wieczną - neostylową Do najbardziej charakterystycznych obiektów tego typu zaliczyć należy: pałac Karola Poznańskiego przy ul. Gdańskiej 32, neorenesansowy pałac Poznańskiego przy ul. S. Więckowskiego 36.

          Do pereł architektury regionu łódzkiego zaliczyć trzeba również obiekty przemysłowe. Najciekawszymi obiektami są oczywiście te, w których można oglądać oryginalne maszyny produkcyjne. Obiekty taki są bardzo nieliczne. W Łodzi większość obiektów poprzemysłowych została pozbawiona wyposażenia. Zabytkowe turbiny podziwiać można w dawnej elektrowni K. Scheiblera oraz w elektrowni łódzkiej przy ul. Targowej. W pozostałych obiektach przemysłowych zachowały się interesujące, oryginalne konstrukcje i detale architektoniczne.
          Poza Łodzią, zabytkowe budynki fabryczne występują również w Piotrkowie Trybunalskim, Tomaszowie Mazowieckiem, Ozorkowie, Pabianicach, Zgierzu, Aleksandrowie.

          Na terenie województwa zachowała się również grupa zabytków techniki związanych z przemysłem wiejskim. Niestety z krajobrazu systematycznie znikają drewniane wiatraki, młyny wodne. W rejestrze zabytków znajduje się 12 wiatraków (m. in. w: Dąbrowie, Kurowie, Solcy Wielkiej, Włocinie, Zagórkach - Kolonii) jednak są one przeważnie w bardzo złym stanie technicznym. W trakcie remontu jest wiatrak w Kociewie, na remont czeka również obiekt w Solcy Wielkiej.
          Zachowało się również kilkanaście młynów wodnych. Kilka z nich, znajdujących się nad rzeką Grabia, tworzy ciekawy zespół. Należą do nich: młyn „Krzywda” w Brzeskach, młyn „Zalepa” w Głupicach, młyn w Jamborku, w Kozubach, w Ldzaniu - Talarze, w Wdowinie, Woli Marzeńskiej, Zielenicach. Ponadto nad Wartą młyn Kępowizna,

          Interesującymi zabytkami techniki są kolejki wąskotorowe. Na terenie województwa łódzkiego zachowały się dwie kolejki wraz z zabytkowym taborem: krośniewicka i rogowska.



          Niżej wymienione obiekty i zespoły, stać się mają przedmiotem wniosku o uznanie ich za pomnik historii:

          I. Zespoły produkcyjne:
          1. Fabryka Ludwika Geyera z zabudową rezydencjonalną oraz parkiem i skansenem miejskiej architektury drewnianej – Centralne Muzeum Włókiennictwa,
          2. Zespół fabryczno-mieszkalny Karola Wilhelma Scheiblera (Księży Młyn, Centrala i Park Źródliska), Wodny Rynek.
          II. Rezydencje fabrykantów:
          1. Pałac Izraela K. Poznańskiego przy ul. Ogrodowej 15. – obecnie Muzeum Miasta Łodzi;
          2. Pałac Karola Poznańskiego przy ulicy Gdańskiej 32 – obecnie Akademia Muzyczna;
          3. Wille Reinholda Richtera i Józefa Richtera przy ulicy Skorupki 6/8 i 10/12 wraz
          z parkiem im. bpa Klepacza.
          III. Nekropolie łódzkie
          1. Cmentarz żydowski,
          2. Zespół cmentarzy przy ul. Ogrodowej.
          IV. Układ urbanistyczno-architektoniczny ulicy Piotrkowskiej na odcinku od ul. Nowomiejskiej i Placu Wolności do Placu Reymonta.