DANE KONTAKTOWE
DANE TELEADRESOWE
Wyrażam zgodę na przetwarzanie i przetrzymywanie moich danych osobowych niezbędnych do korzystania z materiałów serwisu przez NID zgodnie z ustawą o ochronie danych osobowych z dnia 29.08.1997r. (Dz. U. Nr 133, poz. 883).

PRZYPOMNIJ HASŁO

INFORMACJE OGÓLNE

Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipisicing elit, sed do eiusmod tempor incididunt ut labore et dolore magna aliqua.

    DLA WŁAŚCICIELI I ZARZĄDCÓW

    Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipisicing elit, sed do eiusmod tempor incididunt ut labore et dolore magna aliqua.

      DLA SPECJALISTÓW

      Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipisicing elit, sed do eiusmod tempor incididunt ut labore et dolore magna aliqua.

        << < KALENDARIUM / 2012 / KWI > >>

          DZIEDZICTWO
          KULTUROWE W REGIONACH

          mapa WYBIERZ WOJEWÓDZTWO
           
           
           
          Biżuteria żałobna z powstania styczniowego …
          2013.02.14

          Biżuteria żałobna z powstania styczniowego …

          W Wielkopolskim Muzeum Wojskowym, Oddziale Muzeum Narodowego, na Starym Rynku w Poznaniu otwarto wystawę „My się śmierci nie ustraszym … w 150 rocznicę wybuchu powstania styczniowego”, która będzie czynna do 7 kwietnia 2013 roku. Muzeum czynne w dniach wtorek-piątek w godz. 9.00-15.00, piątek w godz. 12.00-21.00, a w sobotę i niedzielę w godz. 11.00-18.00.

          Muzeum Narodowe otrzymało w darze sznur drewnianych czarnych korali. Ten rzadki już dzisiaj obiekt to przykład biżuterii żałobnej, jaką zakładały Polki we wszystkich trzech zaborach od 1861 roku. W lutym, po zabiciu przez wojsko rosyjskie pięciu manifestantów w Warszawie ogłoszono „żałobę narodową”. Według zaleceń tylko na czas ślubu zezwalano kobietom na założenie białej sukni. Czarne korale, które wówczas nosiły Polki były wyrobem tanim i masowym. Jednakże do czasów obecnych zachowały się egzemplarze unikatowe. Dar, który Muzeum otrzymało jest tym cenniejszy, że wiadomo kto nosił te korale. Była nią babka ofiarodawczyni Barbary Gawrych z Poznania. Fotografia (ze zbiorów MNP) przedstawia Władysławę Swornowską z domu Śmigielską. Korale żałobne noszone były w specyficzny sposób, gdyż ich wiązanie przypominało pętlę.

          Początków tzw. „czarnej patriotycznej biżuterii”, należy szukać w czasach Powstania Kościuszkowskiego. Po każdym z dziejowych zawirowań pojawiały się kolejne pamiątki nawiązujące do utraconej wolności oraz najwyższych uczuć związanych z Ojczyzną.

          Rozkwit mody na narodowe pamiątki przypada na okres wzmożonego okazywania uczuć patriotycznych przypadający na czas poprzedzający, trwanie i upadek Powstania Styczniowego. W latach 1860-1862 odprawiano, głównie w Warszawie, liczne nabożeństwa żałobne, których celem było utrwalenie w pamięci narodu rocznic historycznych i bohaterów zrywów wolnościowych. Nabożeństwa ze względu na masowy udział ludności miały często charakter demonstracji niepodległościowych. Gdy ogłoszono czas ”żałoby narodowej”, zgodnie z zaleceniami, kolor zniknął ze strojów damskich, a nawet dziecięcych. Ubierano się w czarne suknie, z białymi dodatkami (mankietami, kołnierzykami). Widoczne jest to na licznych portretach z tego okresu, m. in. cyklu Artura Grottgera Polonia, Lituania (1864-1866). Za najwłaściwsze dodatki do stroju żałobnego obierano szale i chusty tarlatanowe, przykrywające głowę lub ramiona. Fryzury były równie skromne, młodym dziewczętom sugerowano staropolskie warkocze, a mężatkom włosy gładko zaczesanie do tyłu i ułożone na karku w węzeł. Nawet przypinane do kapeluszy kwiaty były czarne, a ubiory dzieci: czarno-białe lub szare. Równie żałobnie ubierano dziecięce lalki, a popularne do zabaw obręcze okręcano czarno-białymi wstążkami. Mężczyźni nosili ubiór w kolorze czarnym, za wyjątkiem koszul.

          Charakter smutku i cierpienia po stracie ojczyzny podkreślał brak jakichkolwiek przejawów zamożności, wszelkich ozdób, ponieważ szczere patriotki powinny przekazać swe kosztowności na rzecz Rady Narodowej. W Polsce i na emigracji złote ozdoby zastąpiła tzw. „czarna biżuteria” wykonywana z lawy wulkanicznej, rogu i czarno oksydowanego srebra oraz stali. W metal wprawiano czarne kamienie: gagat (odmiana węgla), onyks, dżet francuski (szlifowane czarne szkło), ebonit, heban, czarny dąb lub inne czernione drewno. W okresie późniejszym stosowano również czarno emaliowane srebro, często w połączeniu z perłami. Wśród różnorodnych rodzajów noszonej biżuterii: broszek, medalionów, wisiorów, naszyjników, bransolet, zwracają swą uwagę pierścienie, traktowane jako symbole wierności, miłości i pamięci, które stały się swoistym znakiem rozpoznawczym. Noszenie pierścieni z emblematami narodowymi, takimi jak orły w koronie, połączonych herbów Polski i Litwy: Orła i Pogoni Litewskiej, bądź innymi symbolami patriotycznymi (kotwicami, sercami i krzyżami jako symbole wiary, miłości i nadziei) było dowodem pamięci o historii Polski i wierze w walkę o odzyskanie niepodległości. Pierścienie te były wykonywane i noszone również w późniejszych, trudnych dla narodu chwilach, w okresie okupacji niemieckiej po II wojnie światowej i po 1945 r., w okresie stanu wojennego.

          W okresie żałoby narodowej, po upadku Powstania Styczniowego, w 2 połowie XIX wieku noszono także metalowe krzyżyki i brosze w formie krzyżyków, gdzie łączono emblematy narodowe z religijnymi. Na krzyżach zatem zamiast pasyjki umieszczano orła polskiego w koronie, a na ramionach grawerowano napisy patriotyczne np.: Boże zbaw Polskę. Inne krzyżyki miały w miejscu przecięcia belek - cierniowe korony, z sercem i kotwicą, czyli Wiarą, Nadzieją i Miłością, symbolizujące cierpienie i zarazem ufność w zmartwychwstanie. Szczególny charakter mają zachowane pamiątki wykonane przez zesłańców na Sybir. Wytworzone z dostępnych tam materiałów takich, jak: ludzkie włosy, kości czy drewno. Wyroby te były często opatrzone datami i nazwiskami.

          Noszenie tzw. „czarnej biżuterii”, po powstaniu styczniowym 1863 r., doprowadzało do pasji carskiego zaborcę. Mimo zakazów i nakazów noszono żałobne stroje oraz elementy biżuterii, aż po rok 1866, do chwili ogłoszenia amnestii. „Czarną biżuterię” używano jednak aż do wybuchu I wojny światowej, tj. do 1914 r., upraszczając formy - pierścienie tylko z orłem, proste krzyżyki.