DANE KONTAKTOWE
DANE TELEADRESOWE
Wyrażam zgodę na przetwarzanie i przetrzymywanie moich danych osobowych niezbędnych do korzystania z materiałów serwisu przez NID zgodnie z ustawą o ochronie danych osobowych z dnia 29.08.1997r. (Dz. U. Nr 133, poz. 883).

PRZYPOMNIJ HASŁO

INFORMACJE OGÓLNE

Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipisicing elit, sed do eiusmod tempor incididunt ut labore et dolore magna aliqua.

    DLA WŁAŚCICIELI I ZARZĄDCÓW

    Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipisicing elit, sed do eiusmod tempor incididunt ut labore et dolore magna aliqua.

      DLA SPECJALISTÓW

      Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipisicing elit, sed do eiusmod tempor incididunt ut labore et dolore magna aliqua.

        << < KALENDARIUM / 2012 / KWI > >>

          DZIEDZICTWO
          KULTUROWE W REGIONACH

          mapa WYBIERZ WOJEWÓDZTWO
           
           
           
          Zabytki w regionie
          Pomniki historii
          Parki kulturowe
          • Park Kulturowy Chwarszczany
          Inne ważne zabytki

          Układy staromiejskie

          Sieć osadnicza, na którą składają się ośrodki w większości posiadające średniowieczną metrykę skupiona jest w pasie nadmorskim i wzdłuż biegu Odry. Większość miast otrzymała niemieckie prawa miejskie pomiędzy XII i XIV wiekiem. Czytelność średniowiecznego rozplanowania i obecność stałych elementów przestrzennych dyspozycji miejskich to ratusze na centralnie zlokalizowanych rynkach i fary miejskie wznoszone zazwyczaj w kwartałach przyrynkowych. Miejska zabytkowa zabudowa mieszkalna zasadniczo pochodzi z okresu XIX i XX wieku. Ostateczne ukształtowanie sieci osadniczej, po okresie wojen, klęsk żywiołowych i przemian industrializacyjnych nastąpiło właśnie w wieku XIX, a najmłodsze - nowożytne - miasta zachodniopomorskie o uzdrowiska Świnoujście i Międzyzdroje. Najwartościowsze układy staromiejskie znajdują się między innymi np. w Trzebiatowie, Lipianach, Darłowie, Maszewie, Mieszkowicach, Moryniu, Trzebiatowie; a odbudowywane obecnie zespoły staromiejskie w Szczecinie, Stargardzie Szczecińskim i Kołobrzegu.

          Średniowieczne systemy obronne

          Jedną z najbardziej charakterystycznych cech wielu układów staromiejskich jest czytelność ich granic lokacyjnych wyznaczonych zachowanymi (często w dużej części pierwotnych obwodów) murami obronnymi. Pod względem ilości i walorów zabytkowych te kamienne czy ceglane budowle, z licznymi obiektami kubaturowymi i formami ziemnymi, wznoszone od XIII do XVI, stanowią unikalny zespół w skali Polski. Do najbardziej wartościowych zespołów miejskiej architektury obronnej należą znajdujące się między innymi w Mieszkowicach, Moryniu, Pyrzycach, Stargardzie Szczecińskim i w Trzebiatowie.

          Zamki

          Wznoszone były w okresie średniowiecza i renesansu, w dawnych ośrodkach władzy książęcej i biskupiej oraz jako siedziby rycerskie. Najokazalszym jest amek Książąt Pomorskich w Szczecinie, odbudowany po zniszczeniach wojennych od 1950. W Płotach, Świdwinie, Połczynie, Szczecinku i w Tucznie zamki prezentują się się w całości, częściowo zachowane lub w formach reliktowych to choćby zamki w Dobrej k/Nowogardu, Karlinie, Kaliszu Pomorskim, Starym Drawsku czy w Moryniu.

          Budowle sakralne wznoszone od średniowiecza są dotychczas dominantami kompozycyjnymi i wysokościowymi miast i wsi. Najstarsze obiekty datuje się na przełom XII i XIII w. Do nich należą wczesnogotyckie granitowe kościoły, występujące w większej liczbie w części południowo- zachodniej województwa. Do najbardziej wartościowych poza katedrą kamieńską należą: kolegiaty w Kołobrzegu i Myśliborzu i fary m.in. w Szczecinie, Stargardzie, Gryficach, Trzebiatowie, Chojnie, Koszalinie, Darłowie czy Sławnie. Tradycja budownictwa ryglowego reprezentowana przez ponad 70 wiejskich kościołów XVII-XVIII-wiecznych występuje w części północno-wschodniej województwa. Dużą grupę stanowią też neostylowe kościoły XIX wieczne i modernistyczne (Szczecin)

          Zespoły średniowiecznych zabudowań poklasztornych znajdują się np. w Bierzwniku, Chwarszczanach, Cedyni, Kołbaczu, Marianowie, Jasienicy i Rurce - są to obiekty o walorach ponadlokalnych, związane z działalnością zakonów cystersów, joannitów, norbertanów, templariuszy. Wiele w tych zespołów została zniszczona w czasach reformacji.

          Układy ruralistyczne często o średniowiecznej metryce, czytelnych układach przestrzennych z późnoromańskimi i gotyckimi kościołami, z zachowaną zabudową zagrodową murowaną i ryglową z XIX w. ale i z przykładami zabudowy starszej XVIII-wiecznej znajdują się między innymi w rejonie Pyrzyc i w pasie nadmorskim na Ziemi Sławieńskiej i Darłowskiej. Część regularnych planów okolnic, owalnic, ulicówek czy wielodrożnic tych zespołów była przebudowywana od XVI wieku gdy powstawały zespoły dworskie, później zespoły folwarczne i wsie kolonizacyjne (olenderskie, fryderycjańskie).

          Rezydencje pomorskie - wpisane w krajobraz większości wsi; przeważają między nimi założenia XIX-wieczne, ale zachowały się starsze - XVIII-wieczne rezydencje - jak barokowe założenia w Świerznie i Niepołcku. W wielu miejscowościach po dawnych rezydencjach pozostały tylko parki z cennym starodrzewem, jak np. w Zatoni Dolnej. Na terenie województwa występują założenia parkowe projektowane przez Petera Josepha Lenne’go (m.in. w Świnoujściu, Lubiechowie). Do grupy najcenniejszych dworów i pałaców należą zespoły np w Świerznie, Dobropolu, Karsku, Siemczynie. Większość zespołów dworsko- czy pałacowo-parkowych powstała w XIX wieku. Ich liczbę określa się w setkach.

          Architektura uzdrowiskowa - związana z rozwojem w 2 poł. XIX w. funkcji rekreacyjno – uzdrowiskowych, głównie w pasie nadmorskim (Świnoujście, Międzyzdroje, Dziwnów, Kołobrzeg) a także w rejonach leczniczych wód, solanek lub błot (Trzcińsko-Zdrój, Połczyn-Zdrój). Architekturę uzdrowiskową cechuje nawiązanie do wzorców szwajcarskich i południowo - niemieckich.

          Zabytki techniki i przemysłu - związane z rozwojem przemysłu w XIX w. to głównie obiekty przemysłu rolno-spożywczego (młyny i wiatraki), elektrownie wodne i urządzenia hydrotechniczne budowane na większych rzekach: Redze, Inie, Drawie, Parsęcie oraz Odrze – system kanałów, śluz, jazów m.in. Polderu Cedyńskiego i Międzyodrza, zespoły latarni morskich np. w Świnoujściu, Wisełce, Niechorzu, Kołobrzegu, a także te ze strategicznymi walorami geopolitycznymi - systemy nowożytnych XX-wiecznych umocnień obronnych w rejonie Odry, pasa nadmorskiego i Wału Pomorskiego.

          Zabytki archeologiczne - licznie występujące świadectwa najdawniejszych dziejów Pomorza - . grobowce megalityczne z epoki kamienia np. w rejonie Dolic, Przelewic; grodziska kultury łużyckiej a głównie z okresu wczesnego średniowiecza, średniowieczne; cmentarzyska kurhanowe w rejonach Dolic, Osiny, Przelewic, Trzebiatowa, Świelubia; cmentarzysko kurhanowe z kręgami kamiennymi w Grzybnicy k/Koszalina; grodzisko wyżynne, port wczesnośredniowieczny, cmentarzysko ciałopalne w Budzistowie.